Posted in Գրականություն

Լեոնիդ Ենգիբարյան

Լեոնիդ Ենգիբարյանի նովելներից

Մանկության կայարանում տեղ զբաղեցնելով Կյանքի գնացքում՝ մի՛ փորձեք անպայման տեղ գրավել պատուհանի մոտ: Տպավորությունը խիստ մակերեսային կլինի: Եվ բոլորովին կարևոր չէ, թե որն է ձեր վագոնը, չնայած ոմանք գրեթե ողբերգություն են համարում, եթե փափուկ վագոնով չեն գնում: Ի վերջո տոմս – ծննդյան վկայական ունեցողի համար տեղն ապահովված է… Կարևորն այլ բան է. որպեսզի բազմաթիվ կայարաններում՝ Պատանեկություն, Հասունություն, Ստեղծագործություն, Անհաջողություն ու գուցե, Երջանկություն և շատ ուրիշ՝ ուրախ, բայց, ցավոք, կարճ կայարաններում բոլորն անեն ամեն հնարավորը, որ հետո, երբ գա ձեր ժամանակը, հրաժեշտ տաք խաղաղ կիսակայարաններում…

  • Ինչու՞ Կյանքի գնացքում պատուհանից նայել խորհուրդ չի տալիս, ինչի՞ տպավորությունը մակերեսային կլինի:

Իմ կարծիքով այս խոսքերով Լեոնիդ Ենգիբարյանն ուզում է ասել, որ ոչ միշտ է կյանքում ամեն ինչ այնպես լինում, ինչպես որ մենք ենք ուզում։ Մենք պետք է հասկանաք, որ շատ դեպքորում կարող ենք հայտնվել վատ դրության մեջ և  դա նորմալ է։ Օրինակ՝ կան մարդիկ, ովքեր կարծում են, որ կյանքում ամեն ինչ շատ լավ է, սակայն երբ նրանք հայտնվեն վատ դրության մեջ չեն կարողնա դիմադրել, որովհետև նրանք սովոր էին միայն լավին։

  • Փափուկ վագոն ասելով՝ ի՞նչ ի նկատի ունի հեղինակը, և իսկապե՞ս կարևոր չէ, թե ինչ վագոնով ես գնում:

Փափուկ վագոնը դա փողն է, հարստությունը և նյութականը, որոնք մարդիկ ուզում են ունենալ։ Ներկայումս բավական մեծ տեղ ունի մարդկանց մեջ, թե ինչ վագոնում ես նստած։ Հիմնականում դրանից է կախված քո հանդեպ հարգանքը։ Բայց խելացի մարդիկ դրան կրևորություն չեն տալիս, քանի որ նրանք իրենց ջարդված վագոնը կարող են սարքել ու ավելի շքեղ դարձնել։

  • Մարդը ծնվեց — ձեռք բերեց Կյանքի գնացք նստելու տոմս, տեղն ապահովված է. հիմա ի՞նչն է կարևորը:

Տեղը երբ արդեն ապահովված է դու պետք է սկսես մտածել քո ապագայի մասին։ Բայց ամենակարևորը պետք է խելամիտ անես ամեն քայլդ , որովհետև մենք չգիտենք թե ինչ կարող է լինել սխալ քայլի բատճարով։

Ձնծաղիկը

Այսօր ես  հավաքում եմ դեղին, նարնջագույն, կարմրավուն տերևները աշնանային անտառում: Հրաշք ոսկին իմ ձեռքերի մեջ է ու իմ շուրջը: Իսկ ես մտածում եմ այն մասին, որ շուտով երկար ու խստաշունչ ձմեռ է գալու: Եվ որքա՜ն ուժ ու հավատ է հարկավոր փոքրի՜կ ձնծաղկին, երբ նա լույս աշխարհ գա գարնանը՝ ամայի ու մերկացած անտառում:  Որքա՜ն ուժ ու հավատ է պետք է որ լինի նրա փոքրիկ թերթիկների մեջ, որպեսզի դրանք չդողան և կարողանան ամեն ինչ սկսել նորից արդեն ո՜րերորդ անգամ: Բարեկամս, եղիր Ձնծաղիկի պես, ես գիտեմ, որ քեզ համար հիմա շատ դժվար է… Բարեկամս, եղիր Ձնծաղիկի պես, ես գիտեմ, դու հիմա բոլորովին միայնակ ես…Բարեկամս, ես հավատում եմ քեզ, ինչպես Ձնծաղիկին, քանի դեռ ողջ է քո մեջ թեկուզ և մի թերթիկ, թեկուզ մեկ թերթիկ, եղիր Ձնծաղիկի պես…

  • Ձնծաղիկի պես ․․․ Արդեն որերորդ անգամ … (Ձնծաղիկի խոհերից) — ստեղծագործական աշխատանք։

Ձնածաղիկի պես նուրբ հոգի պետք է ունենաս, բայց թաքցնես բոլորից, որ չոտնահարեն։ Արդեն քանի անգամ են առանց նկատելու իրենց ցեխոտ ոտքերը սրբել քո մաքուր հոգու վրա։ Պետք է ձնծաղիկի պես ուժեղ լինես։ Նա անտեսելով ցուրտն ու ձյունը դուրս է գալիս գետնից ու դիմանում սառնությանը։ Ինչքան էլ տարօրինակ է, ձնծաղիկը ամենալավ մարդու օրինակն է։ Այն նուրբ ու քնքուշ է, բայց ունի ուժեղ կամք փորձություններին դիմադրելու համար։ Ձնծաղիկի պես կամքի ուժ ունեցող մարդիկ կհասնեն այն ամենին ինչին ուզում են։ Մենք բոլորս պետք է նման լինենք ձնծաղիկին։ 

Սովորականն ամենաանսովորն է

Գարնանը գետակը դուրս պրծավ լեռների արանքից ու քչքչալով վազեց ներքև:

-Ես ամենա-ամենան եմ,- ասում էր գետակը, թեկուզ չէր հասկանում թե դա որն է:

Գետակը շատ երիտասարդ էր և կարող էր սիրված լինել, նույնիսկ ամենից շատ… Նրա առջև անտառն էր, հետո դաշտը, հետո էլի անտառ և էլի դաշտ և էլի լիքը-լիքը զարմանալի, գեղեցիկ ու նաև դժվար բաներ այն մեծ աշխարհում, որում այդքան ուրախ թռվռում էր գետակը…

Իսկ որպեսզի ճանապարհին գետակը դիմանա և կարողանա հասնել կապույտ հիասքանչ լճին, նա պետք է անցնի երաշտի ու տարափի միջով, հագեցնի մարդկանց ու կենդանիների ծարավը, պտտեցնի ջրաղացի անիվը, համարձակ ջրվեժի տեսքով ներքև թափվի, միանա իր պես գետակներին ու ընթանա դեպի Ծո՜վը…

-Ոչ,- սակայն մտածեց Գետակը,- ես ամենաանկրկնելին եմ:

Եվ թեքվեց դեպի Մեծ գետը ու անմիջապես խառնվեց նրան ու նրա հետ միասին լողաց դեպի Ծո՜վը…

Իսկ Մեծ ու մեծահոգի գետը ընդունեց նրան ու անգամ չնկատեց էլ…

Գետը իր հետ տարավ նավեր, լույս տվեց մարդկանց ու էլի լիքը-լիքը հոգսեր հոգաց…Այդպես անցան գարունը, ամառը ու վրա հասավ սեպտեմբերը և Մեծ գետը հասավ Ծովին: Այդ պահին գետակը մի կողմ ցատկեց ու զրնգաց.

-Ես ամենաանկրկնելին եմ, ես հասա Ծովի՜ն:

Բայց հանկարծ տեսավ, որ Մեծ գետի մեջ իր պես տասնյակ անկրկնելիներ էին թաքնվել…
Իսկ բոլոր պարգևներն ու պատիվները Մեծ գետին բաժին հասան, որը սովորական ու օգտակար գործեր էր անում Երկրի համար…Սովորական…

Եվ ընդհանրապես, սովորականը միշտ էլ անսովոր է…

  • Սովորական արարքներ ․․․ (ստեղծագործական աշխատանք)։

Մարդիկ չեն մտածում բնության մասին ։ Օրինակ՝ երբ մարդկանց ձեռքը լինում է թուղբ կամ ել բլասմաս է շիշ նրան ման չեն գալիս , որ աղբամանում քցեն նրանք քցում են բնությն մեջ։ Չեն մտածում , թե նրանք աղտոտում են մեր բնությունը ։ Ճիշտա մտածում են հա ինչ մեկա բնությունա բայց վերչում մընք ենք տուժելու։

Միկրոֆոնը

— Մարդն առանց ինձ ոչինչ է,— մտածում էր միկրոֆոնը:— Ոչ ոք առանց ինձ յոլա գնալ չի կարող` ոչ երգիչը, ոչ մեկնաբանը, ոչ տիեզերագնացը: Ես եմ, որ նրանց ձայները սփռում եմ երկրագնդով մեկ, իմ առաջ է, որ բոլորը հուզվում ու դողում են:
Այդ օրվանից էր, որ մարդն սկսեց երբեմն-երբեմն անջատել միկրոֆոնը: Միկրոֆոնը համեստացավ, հասկանալով, որ մարդը կարող է ապրել նաև առանց իրեն: Ավելին, հասկացավ, որ ամենակարևոր բաները մարդիկ իրար ասում են առանց միկրոֆոնի:
Ի՞նչ են ասում:
Օրինակ, ես սիրում եմ քեզ:

  • Միկրոֆոնո՞վ, թե առանց միկրոֆոնի (քննարկում):

Միկրաֆոնը մի առակա է , որը մարդիկ օգտագործում են ուշատրություն գրավելու համար ։ Այս նովելը. ասում է , որ ն ամեն ինչ հայտարարելը պետք չի։ Թող մնա քո կամել այդ մարդկանգ մեջ որը ասել ես։

Տերևները

Մարդկային կյանքի դյուրաբեկ ճյուղերին նախշազարդ կանաչ տերևիկներ կան: Բարու տերևներ, որոնք ամենաշատն են, քնքուշ տերևներ սիրո և տերևներ վախի, որոնք սովորաբար աճում են ինչ-որ տեղ, ներքևում. նրանք քիչ են: Տերևներ հավատարմության, գուցեև ոչ ամենագեղեցիկները, բայց թերևս ամենաանհրաժեշտները: Կան յուրահատուկ տերևներ՝ ոչ մի հերբարիումում չնկարագրված: Նրանք հանդիպում են հազվադեպ, և նրանց առանձնահատուկ պետք է պահպանել: Քամուց օրորվում են կենսունակ ճկուն ճյուղերը, բայց վաղ թե ուշ գալիս է աշունը, և ժամանակից դեղնած տերևները թափվում են: Եվ շատ կարևոր է, որ գորգի նախշը, որ կփռեն գետնին, լինի մաքուր, պայծառ և զրնգուն: Դա շատ կարևոր է եկող գարնան համար:

  • Ինչ սովորեցիր նովելից:

Նովելը ասում է , որ մենք բոլորս ունենք տարբեր բնավորության գծեր։ Նովելը բացատրում էր, որ մեր բնավորության գծերը կարող է լինել թերություններով և առավելություններով։

  • Պատմիր քո ճյուղերի տերևների մասին (տեսանյութի դեպքում՝ 10 միավոր):

Ես չեմ կարող բացատրել իմ կյանքը։ Ինձ թվում է , որ իմ ծառը ունի շատ տերևներ , որովհետև մարդը արանգ բնավորության ոչ մի բան է ։

Մի նեղացրեք մարդուն

Մի նեղացրեք ինձ, որովհետև աշխարհում կպակասի…

«Леонид Енгибаров, знакомьтесь!» — ֆիլմ Լ․Ենգիբարյանի մասին և մասնակցությամբ։

Թարգմանել Լեոնիդ Ենգիբարյանի նովելները։

ШАР НА ЛАДОНИ

В цирке люди делают сложнейшие трюки. 
Они летают под куполом, жонглируют десятком предметов и еще стоят на руках, и этому, я утверждаю, особенно трудно и сложно научиться. 
И сложно это не только потому, что по ночам у вас будут болеть плечи от бесконечных тренировок, распухать кисти рук и наливаться кровью глаза… 
Все это, конечно, тяжело, и все-таки это рано или поздно забывается. Вот только одно никогда не забывается, это когда ты стоишь на двух руках, медленно отрываешь одну руку от пола и понимаешь, что у тебя на ладони лежит земной шар. 

Գնդակը ձեռքերում

Կրկեսում մարդիկ անում են ամենադժվար հնարքները:
Նրանք թռչում են գմբեթի տակ, հավաքում են տասնյակ առարկաներ և դեռ կանգնած են նրանց ձեռքին, և դա, հաստատում եմ, հատկապես դժվար և դժվար է սովորել:
Եվ դժվար է ոչ միայն այն պատճառով, որ գիշերը ձեր ուսերը կվնասեն անվերջ մարզումից, այտուցված ձեռքերից և արյունոտ աչքերից ...
Այս ամենը, իհարկե, դժվար է, և այն շուտով մոռացվում է: Միայն մեկ բան երբեք չի մոռացվում, երբ կանգնում ես երկու ձեռքի վրա, դանդաղորեն մի ձեռքը պոկում հատակից և հասկանում, որ երկրագունդը քո ափի մեջ է:

Տեսանյութեր դարձնել Լեոնիդ Ենգիբարյանի նովելները 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s