Posted in Գրականություն 10

Համո Սահյան թարգմանություններ

  1. Եվ ի՞նչ է տվել ինձ բնությունը

Եվ ի՞նչ է տվել ինձ բնությունը,—

Հավիտյան նորոգ իր հնությունը,

Իր ջրվեժների անքնությունը

Եվ հոգնահոլով իր կրկնությունը…

Իր քարափների համբերությունը,

Իր խղճի առաջ իր գերությունը,

Իր անդունդների տարողությունը,

Սեփական վերքերն ապաքինելու

Կարողությունը…

Իր սևահողի խոնավությունը,

Մասրենու փշոտ խոնարհությունը…

Ինքնաբաշխումի ուրախությունը,

Ինքնամերժումի խիզախությունը,

Ինքնության պատիվն ու թանկությունը,

Ինքն իր մեծությամբ չպարծենալու

Երջանկությունը…

թարգմանություն : And what has nature given me?

And what has nature given me?

Renewing his antiquity forever,

The insomnia of his falls

And in a tired review…

The patience of his cliffs,

Before his conscience, his captivity,

The volume of his abyss,

Healing Personal Wounds

Capacity…

The humidity of his blacksmith,

The thorny humility of the mashed pot.

The joy of self-distribution,

The courage of self-denial,

The honor and preciousness of self,

Do Not Boast in His Greatness

Happiness…

2. Հոգնել եմ

ՀՈԳՆԵԼ ԵՄ ԱՐԴԵՆ

Հոգնել եմ արդեն հանդարտ հոսելուց,
Իմ մտքերի հետ մթնում խոսելուց,
Սեթևեթ խոսքից, սեթևեթ սիրուց
Հոգնել եմ արդեն։

Հոգնել եմ թաքուն ալեկոծվելուց,
Առ ու ծախի մեջ այսքան փորձվելուց,
Կշտամբանքներով ռմբակոծվելուց
Հոգնել եմ արդեն։

Հոգնել եմ արդեն զուր թափառելուց,
Սուտ կուռքերի դեմ մոմեր վառելուց,
Ամեն պարողի ծափահարելուց
Հոգնել եմ արդեն։

Հոգնել եմ ամեն հովից թեքվելուց,
Հոգուս մեջ հոգուս ցավը հեգնելուց,
Ինքս իմ ստվերից ահաբեկվելուց
Հոգնել եմ արդեն։

Հոգնել եմ հոգնած մարդկանց օգնելուց,
Կրկնված երգերն անվերջ կրկնելուց,
Հոգնել եմ նաև այսքան հոգնելուց,
Հոգնել եմ, հոգնել։

թարգմանություն: Tired

I’M ALREADY TIRED

I’m tired of flowing calmly,
Speaking to my thoughts in the dark,
Light from the word, from lighthearted love
I’m tired.

I’m tired of hiding,
From being so tested in expense,
Bombed with rebukes
I’m tired.

I’m tired of wandering in vain,
From lighting candles against false idols,
Applauding Every Dancer
I’m tired.

I’m tired of turning away from every shepherd,
From ridiculing the pain of my soul,
Terrorism From My Shadow
I’m tired.

I’m tired of helping tired people,
From repeating the repeated songs indefinitely,
I’m also tired of being so tired,
I’m tired and tired.

3. Կգամ

Եթե մինչև անգամ
Լսած լինես, թե ես այս աշխարհում չկամ,
Միևնույն է, կգամ, ինչ էլ լինի, կգամ,
Ուր էլ լինեմ, կգամ:
Եթե մինչև անգամ ես կուրացած լինեմ,
Եթե մինչև անգամ լույսդ մարած լինի,
Վերջին հույսդ քամին առած-տարած լինի,
Առանց լույսի կգամ, ես այս անգամ կգամ
Մենության մեջ լացող երգիդ վրա:

Եթե մինչև անգամ
Քո հավատի հանդեպ դու մեղք արած լինես
Եվ համարած լինես, որ աշխարհում չկամ,
Եթե մինչև անգամ հողս մաղած լինես,
Եթե մինչև անգամ մտքով թաղած լինես,
Եթե մինչև անգամ ինձ վտարած լինես,
Վերհուշերիդ վերջին խոնավ քարանձավից,
Միևնույն է, կգամ, ինչ էլ լինի, կգամ,
Եվ կճչաս հանկարծ տարօրինակ ցավից…
Կգամ, գլուխ-գլխի ու ձեռք-ձեռքի կտանք,
Լաց կլինենք մեռած մեղքիդ վրա:

Եթե մինչև անգամ հազար սարի ետև
Հազար կապով կապված, խաչով խաչված լինեմ,
Տքնած-տանջված լինեմ, միևնույն է, կգամ,
Ինչ էլ լինի, կգամ, չկանչես էլ, կգամ,
Եվ կբերեմ ես քեզ ուրախություն մի մեծ
Անակնկալ դարձիս իրողությամբ—
Քո տան ու քո հոգու տարողությամբ,
Երազներիդ, կյանքիդ տևողությամբ:
Կգամ և կդառնամ գտած բախտի ժպիտ
Եվ հավատի ժպիտ` տառապանքից մաշված,
Արտասուքից խաշված դեմքիդ վրա:

Եթե մինչև անգամ մեջքս ծալված լինի,
Եթե մինչև անգամ ոտքս վառված լինի,
Եվ ճակատիս հազար հողմի հարված լինի,
Միևնույն է, կգամ, ուր էլ լինեմ, կգամ:
Գետնի տակից կգամ,
Մի հեռավոր, անհայտ մոլորակից կգամ,
Կգամ ու թափ կտամ
Հարդագողի փոշին շեմքիդ վրա:

թարգմանություն: I’ll come

If even before
You have heard that I will not be in this world,
But I’ll come anyway, I’ll come
Wherever I am, I’ll come.
If I’m even blind,
If your light is gone,
Your last hope may be spread by the wind,
Without light, I’ll come this time
On your song weeping in loneliness.

If even before
You Have Sinned in Your Faith
And think I will not be in the world,
Even if you’re still sifting through my soil,
If you’re buried with your mind,
If you’ve even expelled me,
From the last damp cave of your flax,
But I’ll come anyway, I’ll come
And suddenly thou shalt scream in strange pain.
I’ll come, we’ll give you a head and a hand,
We’ll weep against your dead sin.

If even behind a thousand mountains,
I’ll be crucified with a thousand ties,
I’ll be tormented, but I’ll come,
No matter what, I’ll come, I’ll come,
And I’ll bring you a great joy
In the reality of my unexpected conversion,
With the tension of your house and your soul,
Your dreams, your lifetime.
I’ll come and be a smile of luck I’ve found
And a smile of faith, worn out by suffering,
On your face dried from the outside.

Even if my back is folded,
Even if my leg is burning,
And there will be a thousand winds on my forehead,
I’ll come wherever I am.
I’ll come under the ground,
I’ll come from a distant, unknown planet,
I’ll come and pour it
The dust of the mask on thy threshold

4. Եթե աշխարհը նույնն էր մնալու

Եթե աշխարհը նույնն էր մնալու,
Եթե քո ջանքից
Նրա բեռը չէր թեթևանաալու,
Էլ ո՞վ էր ասում,
Որ այնքան ծանր հոգսերը նրա
Առնեիր քո թույլ ուսերի վրա։
Եթե քո առաջ դուռ էր փակելու
Եվ չէր դնելու ականջը լանջիդ,
Եվ գլուխ չուներ՝ արձագանքելու
Ամեն մի կանչիդ.
Էլ ինչո՞ւ էիր այդքան թրթռում,
Էլ ինչո՞ւ էիր դու քեզ քրքրում,
Էլ ինչո՞ւ էիր ականջդ սրում,
Որ նրա ամեն շշուկը բռնես,
Որ նրա ամեն խորհուրդն ըմբռնես,
Նրա հետ ընկնես, նրա հետ թռնես,
Մեռնես, համբառնես…
Էլ ինչո՞ւ էիր,
Բոբիկ ոտներդ մաշում քարերին,
Փորձում անհնարն ու անկարելին,
Եթե աշխարհը նույնն էր մնալու,
Եվ ինչ-որ չափով
Չէին մաշվելու հոգսերը նրա։
Բայց էլի, սիրտ իմ,
Շնորհակալ եմ ես հազար անգամ,
Որ գոնե ինքդ բեռ չմնացիր
Աշխարհի հոգնած ուսերի վրա։

թարգմանություն: If the world would stay the same

If the world would stay the same,
If Your Efforts Are
His burden would not be relieved,
Who else said,
That so much anxiological anxies
Take it on your weak shoulders.
If you were to close the door,
And he wouldn’t put his ear on the slopes,
And he had no head to respond
Each one of you will call.

Why else were you so caterpillaring?
Why else did you sweat yourself?
Why else did you sharpen your ear?
That you may catch all his whisperings,
That you may grasp all his counsel,
Fall with him, fly with him,
Thou shalt die, kiss.
Why else were you?
Your bear feet wear out the stones,
Trying impossible and impossible,
If the world would stay the same,
And to some extent
His anxieties were not weary.
But my heart, my heart,
Thank you a thousand times,
That at least you don’t have a burden on yourself
On the tired shoulders of the world.

5. Կուզես պայթիր

Կուզես պայթիր, կուզես ճչա,
Քեզ մարդու տեղ դնող չկա,
Զգույշ, գլխիդ փորձանք չգա,
Սիրտ, անցել է սրտի դարը:
Էլ չեն երդվում քո արևով,
Չեն տաքանում քո բարևով,
Էլ չես վառում դու վառվելով
Սիրտ, անցել է քո հազարը:
Ինչքան տխրես, ինչքան ժպտաս
Ինչքան խփես ու թպրտաս,
Միևնույն է, տանուլ կտաս,
Էլ չի բերում, սիրտ քո զարը:
Միտքն է հիմա սերն աշխարհի,
Աշխարհակալ տերն աշխարհի,
Բեռնակիրն ու բեռն աշարհի,
Եվ աշխարհի ճանապարհը:

թարգմանություն: You Want to Explode

You want to explode, you want to scream,
There is no one putting you in a place,
Carefully, your head will not be troubled;
Heart, the age of the heart has passed.
No more will they swear by your sun,
They don’t warm up with your greetings,
You Don’t Burn Any more
Heart, thy thousand have passed.
How sad you are to smile
How much you hit and throw,
You’ll still be lost,
He bringeth not thy heart.
The idea is now the love of the world,
The world’s master of the world,
The cargo and the burden of the autumn,
And the way of the world.

Posted in Գրականություն 10

ԴԱՆԹԵԱԿԱՆ ԱՌԱՍՊԵԼ

ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ

Պոեմը Չարենցի վաղ շրջանի լավագույն գործերից է, լուրջ գեղարվեստական նվաճում, որ անմիջապես հայտնի է դարձնում նրա անունը։ Ունի կենսագրական հիմք. կամավորական ջոկատների կազմում պատերազմին մասնակցած 18-ամյա բանաստեղծի «անձնական» տպավորություններն են։ Պոեմի վերնագիրը պատահականորեն չի ընտրված։ Դանթեն 13-14-րդ դարերի իտալացի բանաստեղծ է։ Նա իր «Աստվածային կատակերգություն» պոեմի առաջին մասում նկարագրել է դժոխքը, ուր մեղավոր հոգիները ենթարկվում են բազմազան ու աներևակայելի տանջանքների։ Պատերազմի ճանապարհներին պատանի բանաստեղծի տեսած ու ապրած իրական սարսափները նրան հիշեցրել են Դանթեի «Դժոխքում» նկարագրվածը։ Այստեղ է ծնվել պոեմի խորագիրը, որ նաև Չարենցի գաղափարական ընդհանրացումն է պատերազմ կոչվող երևույթի վերաբերյալ։

Պոեմի սյուժեն հորինովի չէ. բանաստեղծը նկարագրել է այն, ինչ տեսել է մինչև բուն ռազմաճակատ անցած ճանապարհին՝ Կարսից մինչև Վան։ Դեպքերն ու իրադարձությունները զարգացող սյուժետային կապ չունեն իրար հետ. դրանք դեռևս հեռու թվացող պատերազմի հետքերն են, որոնց ստեպ-ստեպ հանդիպում են երիտասարդ կամավորները իրենց երթի ընթացքում։ Առաջինը «ճամփի մոտ ընկած» մի դիակ է, որը «փտել է արդեն անձրևների տակ», հետո՝ «կրկին մի քանի դիակ» և «արնոտ վերմակի տակ՝ չորացած փշրանքներ արնաներկ հացի», ոսկրացած ձեռքեր, «սրունքներ մերկ»՝ առանց մարմնի, լեռան կատարին մեռնող մի կին, որ մատների մեջ սեղմել է հացի փշրանքներ՝ «որպես գանձ անգին», խաղողի թփերի տակ՝ խեղդված ծերունու դիակ, մարմնի նեխած կտորտանք՝ ջրհորում լողացող, հրկիզված արտեր, այրված գյուղեր, մեռած քաղաք և այսպես շարունակ։ Սա պատերազմի դեմքն է, որ ներկայացնում է բանաստեղծը ողջ մերկությամբ՝ միտումնավոր խտացնելով «հակագեղագիտական» տպավորություն։ «Դանթեական առասպել»-ի կառուցվածքը ձևային աղերսներ ունի իտալացի բանաստեղծի հանրահայտ ստեղծագործությանը։ Պոեմի ութ գլուխները հիշեցնում են «Դժոխքի» պարունակները, որոնցից յուրաքանչյուրում զետեղված են հոգիները՝ ըստ կյանքում գործած «մեղքերի» և համապատասխան պատիժների։ Տարբերությունն այն է, որ հայ բանաստեղծի ներկայացրածը իրական դժոխք է, իսկ այնտեղ ցաքուցրիվ ընկած զոհերը անմեղ մարդիկ են, որոնցից ամեն մեկի ճակատագիրը յուրովի վերապրում է նա։Ինչպես Դանթեի «Աստվածային կատակերգությունը», Չարենցի պոեմը ևս գրված է տերցիններով, այսինքն՝ եռատող տներով, որոնք, զույգ-զույգ միանալով, կազմում են վեցատող։ Պոեմը նաև զինվորի օրագիր է, որտեղ օր առ օր գրի են առնված ոչ միայն արտաքին իրականությունից ստացած տպավորությունները, այլև դրանց տխուր անդրադարձը մարդկային ներաշխարհում։

Պոեմի կենտրոնական դեմքը զինվոր բանաստեղծն ինքն է, որ մեկ հանդես է գալիս եսի անհատական տեսանկյունից, մեկ արտահայտում է մենքի հավաքական հոգեբանությունը։ Մյուս հերոսների մասին պատմում է հեղինակն ինքը։ Նրանք անուն չունեն, քանի որ ներկայացնում են պատերազմի խառնարանն ընկած հայ զինվորի հավաքական տիպը։ Պոեմն սկսվում է երիտասարդ կամավորների տոնական տրամադրությամբ։ Տոնական այս տրամադրությունը տևում է երեք օր։ Պոեմի նախավերջին գլխում նկարագրվում է բուն կռիվը։ Պոեմի վերջում հնչում է պարզ ու որոշակի պատասխանը. «Մենք՝ զոհ, մենք՝ դահիճ՝ ուրիշ ձեռքերում»։ Հիասթափությունն ու հուսախաբությունը հասնում են գագաթնակետին։Դաժան իրականությունը ցրել է պատերազմի հետ կապված ամեն հույս ու հեռանկար, երիտասարդ կամավորների փրկարար առաքելության բոլոր պատրանքները։ Աշխարհավեր արհավիրքի իսկական դեմքը տեսած բանաստեղծն ապրելու բնական տենչով վերստին ապավինում է վաղեմի երազին՝ անիմաստ կյանքի պարապը լցնելու համար։

Մոտեցա… և քար կտրած մնացի։—
Սառույցի վրա ընկած էր մի կին,
Որ առանց խոսքի ու առանց լացի
Մեռնում էր՝ անմիտ մի ժպիտ դեմքին։
Դողդոջ մատներով փշրանքը հացի
Սեղմել էր ամուր, որպես գանձ անգին։

Աչքերը թարթեց նա վերջին անգամ,
Եվ գոհ ժպտալով՝ ժպտադեմ հանգավ։
Սարսափելի էր այս ամենն այնքան,
Որ մեր շրթերից ո՛չ մի բառ չընկավ։

Բայց ճչում էր մեր սրտերում կարկամ
Մի անհուն կսկիծ, ամեհի մի ցավ։

Posted in Գրականություն 10

ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԱԿԱՆ ՕՐԵՐ

,,Անկեղծ չենք,, հոդվածը

Հոդվածի մեջ Հովհաննես Թումանյանը ներկայացնում է թատրոնը՝ նմանեցնելով այն իրական կյանքի հետ։ Այնտեղ ասվում էր կեղծ դերասանների մասին՝ ովքեր ներկայացնում էին բարեգործի, հալածված գաղափարական գործիչ, մյուսը նշանավոր հերոս է խաղում, երրորդը հրապարակախոսություն է սարքել։ Եվ այս ամենը իրականում կեղծ է, ինչքան էլ որ մարդ բեմի վրա կոկիկ և բարի ներկայանա, դա չի նշանակում, որ նա կյանքում էլ է այդպիսին։ Ասվում է նաև, որ  բեմի վրա խաղացողները շնորհքով մարդիկ են, իսկ կյանքում խաղացողները՝ ցածերն ու կեղծավորները: Սակայն այս պատմվածքը մի փոքր նման է մեր երկրում տիրող իրավիճակին։

Ես համամիտ եմ Հովհաննես Թումանյանի հետ, որ պետք չէ մարդուն ընդհամենը մեկ հայացքից տեսնելուց եզրակացություն անել, չէ որ իրականում նա կարող է կեղծ և խաբեբահ լինել։

Թումանյանի երկու բանաստեղծություններն էլ (Ձևը և հոգին, Անկեղծ չենք) շատ նման են իրենց ասելիքով և թեմայով։ Նրանք երկուսն էլ կեղծության մասին են և նկարագրում են մարդու կեղծությունը։ ,,Ձևը և հոգին,, պատմվածքը նկարագրում է այն, որ պետք չէ մարդուն միայն արտաքին աշխարհից ընդունել, այլ ներքին՝ իր հոգու բարությունը։ Իսկայս պատմվածքը կեղծության մասին է, երբ տեսնում ես մի մարդու և ներքին աշխարհից վստահում ես նրան, բայց նա թաքցնում է իր կեղծությունը։ Երկու պատմվածքներն էլ ունեն իրենց նման ընհանրությունները։

,,Ձևը և հոգին,, հոդվածը

Հովհաննես Թումանյանի այս հոդվածի մեջ ներկայացվում է այն, որ մենք ամեն ինչ միայն արտաքինից ենք հասկանում, այլ ոչ դրա խորհրդանիշը, ինչի համար էր այն կոչվում է ,,Ձևը և հոգին,։ Օրինակ երբ որ մենք ասում ենք եկեղեցի, մենք միայն պատկերացնում ենք հսկա գմբեթներով շենք՝ վառված մոմերով և երկար մորուքով հոգևորականներով։ Սակայն դա չե գլխավոր գաղափարը, ինչն էլ ցավն է։

Այսինքն հոդվածի մեջ ասվում է, որ պետք չէ ամենը ներկայացնել արտաքինից, այլ ներքին խորհուրդը։ Նույնապես մարդու հանդեպ է։ Երբ մարդ ենք տեսնում միայն նրա արտաքինն ենք տեսնում, սակայն կա ներքին ուժը՝ բարությունը և տվյալ մարդու հոգին․․․

Posted in Գրականություն 10, Թարգմանություն

Վահան Տերյանի բանաստեղծությունների թարգմանությունները

  1. I LOVE YOUR DARK AND WICKED EYES

I love your dark and wicked eyes, as deep
as the mysterious evening is deep, and dark
as the spell that dusk casts. I love the vast
seascape of your eyes where sin
hesitates like twilight before flickering past
where luck and chance have been.
I love your eyes, their drunken golden haze,
eyes that magnetize the lost like wordless beams
and torture the soul with their pitiless
caress. I love their dark and mysterious depths.

թարգմանությունը։

Ես սիրում եմ քո մեղավոր աչքերը խոր,
Գիշերի պես խորհրդավոր.
Քո մեղավոր, խորհրդավոր աչքերը մութ,
Որպես թովիչ իրիկնամուտ։
Քո աչքերի անծայր ծովում մեղքն է դողում,
Որպես գարնան մթնշաղում։
Քո աչքերում կա մի քնքուշ բախտի վերհուշ,
Արբեցումի ոսկե մշուշ։
Մոլորվածին անխոս կանչող փարոսի շող,
Քո աչքերը հոգի տանջող։
Ես սիրում եմ գգվող-անգութ աչքերըդ մութ,
Որպես գարնան իրիկնամուտ։

2. ESTONIAN SONG

When you’re sated, weighted down and tired of fate,
you can always turn, turn back again,
to the heart, like yours, that’s racked with pain
but where the walls still echo with your name.

When good fortune brightens up your road with light,
and clinging strangers spring up left and right,
someone will be happy but wary of fickle fame,
still hoping that you turn, return again.

But if fate hardens your heart and turns your head
so you cannot feel delight and you forget
what it is to love, someone will mourn your loss,
but can do nothing more. Do not return. You’re lost.

թարգմանությունը:

ԷՍՏՈՆԱԿԱՆ ԵՐԳ

Երբ կրհոգնես, կըգազազես աշխարհից՝
Դարձիր իմ մոտ, վերադարձի ր դու նորից.—
Ցաված սիրտըս միայն քեզնով է շնչել՝
Չի կամենալ նա վերըստին քեզ տանջել։

Եթե բախտն ու վայելքները քեզ ժպտան,
Օտար մարդիկ քեզ սիրաբար ողջույն տան
Գուցե ես լամ բախտիդ համար, իմ անգին,
Սակայն դարձի՛ր, վերադարձի՛ր դու կրկին։

Եթե հեռվում ճակատագիրն անհոգի
Սիրտըդ մատնե անկարեկից տանջանքի,
0՜, գիտեցիր, իմ հոգին էլ կըցավի
Անմխիթար մորմոքումից քո ցավի…

3. Հրաշք-աղջիկ

Հրաշք-աղջիկ գիշերների թագուհի,
Ճառադայթող քո աչքերով դու եկար,
Ոսկե բոցով լցրիր հոգին իմ տկար,
Հրաշք-աղջիկ, ցնորքների դիցուհի…

Կախարդ լուսնի հրապուրող շողի պես
Դու ժպտացիր գուրգուրանքով սեթևեթ,
Ազատ սիրտըս շղթայեցիր առհավետ,
Հրաշք-աղջիկ, դո՛ւ, միշտ հաղթող ու միշտ հեզ։

Դու մի ցավոտ հիացումի երգ գիտես,
Քո ժպիտում կա խորհուրդի մի փայլանք,
Քո աչքերում կա մի անանց զմայլանք.
Դու չըմեռնող մի վայելքի խոսք գիտես…

Հրաշք-աղջիկ, անհայտ երկրի մանուշակ,
Գիշերային արեգակի ճառագայթ, —
Դու իջնում ես՝ կարող, որպես մահու խայթ,
Քնքուշ, որպես անդարձ բախտի հիշատակ…

թարգմանությունը:

Miracle girl

Miracle girl , queen of the nights, You came with your radiant eyes, Fill my soul with the flame of gold, Miracle girl, goddess of dreams…

Like a charming glow of the magic moon You smiled fondly, You have chained my free heart forever, Miracle girl, you, always a winner and always meek.

You know a song of painful admiration, There is a glimmer of advice in your smile, There is a lasting admiration in your eyes. You know a word of immortal pleasure…

Miracle girl, violet of an unknown country, Night sunbeam – You go down , you can, as a string of death, Tender as a memory of irreversible luck…

4. ՑԱՆԿՈՒԹՅՈՒՆ

Քո հայացքը մոգական
Բորբոքում է քաղցր դող,—
Պարուրիր ինձ կուսական
Հուզումներով քո դյութող։

Ւնձ փաթաթիր որպես ամպ՝
Մութ աչքերըդ մեղմ փակիր,
Ժպտա՛ կրքոտ բերկրությամբ,
Անցավ կյանքըս խորտակիր…

Արյունոտիր շուրթերն իմ,
Սիրտս խայթիր՝ ծիծաղիր.
Թ՛ող աչքերս հեզ մեռնին,
Կյանքս մարիր ու փախիր։

Քո հայացքը մոգական
Բորբոքում է քաղցր դող, —
Պարուրիր ինձ կուսական
Հուզումներով քո գռութող…

թարգմանությունը:

DESIRE 

Your look is magical
Inflammation of sweet tire -
Wrap me a virgin
Your enchanter with emotions.

Wrap yourself in a cloud
Close your dark eyes gently,
Smile with passionate joy,
My life is ruined ...

My bloody lips,
Bite my heart, laugh.
Let my eyes die softly,
Take my life and run away.

Your look is magical
Inflammation of sweet tire -
Wrap me a virgin
Your grotto with emotions ...



Posted in Գրականություն 10

Վահան Տերյանի մասին

Վահան Տերյան (իսկական անունը՝ Վահան Սուքիասի Տեր-Գրիգորյան)՝ նշանավոր հայ բանաստեղծ ու հասարակական գործիչ։ Ծնվել է 1885թ հունվարի 28-ին Ախալքալաքի Գանձա գյուղում՝ հոգեւորականի ընտանիքում։ 1897թ Տերյանը մեկնում է Թիֆլիս, ուր սովորում էին այդ ժամանակ իր ավագ եղբայրները։ Եղբայրների մոտ ապագա բանաստեղծը սովորում է ռուսերեն ու պատրաստվում ընդունվելու Մոսկվայի Լազարյան ճեմարան։ 1899թ Տերյանը ընդունվում է Լազարյան ճեմարան, ուր ծանոթանում է Ալեքսանդր Մյասնիկյանի, Պողոս Մակինցյանի, Ցոլակ Խանզադյանի եւ այլ՝ ապագայում հայտնի դարձած, անձնավորությունների հետ։ Ավարտում է Լազարյան ճեմարանը 1906թ, այնուհետեւ ընդունվում Մոսկվայի համալսարան, որից կարճ ժամանակ հետո ձեռբակալվում է հեղափոխական գործունեության համար ու նետվում Մոսկվայի Բուտիրկա բանտը։

1908թ Թիֆլիսում լույս է տեսնում Տերյանի ստեղծագործությունների “Մթնշաղի անուրջներ” ժողովածուն, որը շատ ջերմ է ընդունվում թե՛ ընթերցողների, եւ թե՛ քննադատների կողմից։ 1915 «Մշակ» թերթում հրատարկվում է բանաստեղծի հայրենասիրական բանաստեղծությունների «Երկիր Նաիրի» շարքը։

1917 հոկտեմբերին Տերյանը ակտիվորեն մասնակցում է բոլշեւիկյան հեղափոխությանը եւ այն հաջորդած քաղաքացիական պատերազմին։ Լենինի ստորագրությամբ մանդատով մասնակցում է Բրեստի խաղաղ պայմանագրի ստորագրմանը։ 1919 Տերյանը՝ լինելով Համառուսական Կենտրոնական Գործկոմի անդամ, առաջադրանք է ստանում մեկնել Թուրքեստան (այժմյան միջինասիական հանրապետություններ), սակայն ծանր հիվանդության պատճառով ստիպված է լինում մնալ Օրենբուրգում, ուր եւ վախճանվում է 1920թ հունվարի 7-ին։

Posted in Գրականություն 10

Էռնեստ Հեմինգուեյ

Մահվան և վախի մասին

Պատմվածքում հեղինակը խոսում է իր վախերի մասին։ Այն մասին, թե ինչ զգացմունքներ ուներ «Ծերունին և ծովը» գրելու ժամանակ։ Պատմվածքում արտահայտված էին հեղինակի մտքերը վախերի և մահվան մասին։ Այնտեղ գրված էր, թե ինչպես է վախը ազդում մարդու վրա, և թե ինչ կլինի այն հաղթահարելու դեպքում։

Ես առանձնացրել եմ ինձ առավել դուր եկած տողերը և մեկնաբանել դրանք այնպես, ինչպես ես եմ հասկացել։

«Երկար ապրած կյանքը մարդուն հաճախ զրկում է լավատեսությունից: Կարճատև կյանքն ավելի լավ է»։ Բնական է, քիչ ապրելով, մենք չենք էլ գիտակցում, թե որքան դաժան կարող է լինել կյանքը․․․Ամեն անգամ, երբ ես հարվածում էի ձեռքս կամ ոտքս որևէ տեղ, մայրիկս ասում էր․ «կմեծանաս, կանցնի», բայց մեծանալով՝ մենք հասկանում ենք, որ ցավը միայն կորցնում է իր ֆիզիկական ազդեցությունը, ու չնայած մեզ նման բան էին ասում, մենք միշտ հավատում էինք, չէ՞ որ դեռ չէինք մեծացել․․․

«Յուրաքանչյուրին վիճակված է լինել ռազմիկ, յուրաքանչյուրին վիճակված է մեռնել, միայն վախկոտներն են մեռնում իզուր»։ Իզուր չի ապրում այն մարդը, ով դիմում է համարձակության իր նպատակներին հասնելու համար, իր կյանքը դեպի լավը փոխելու համար, ով ծնկի չի իջնում իր վախերի դիմաց, ով պատերազմում է իր վախերի հետ, չի հանձնվում ձախողումից հետո։ Մենք բոլորս լքելու ենք այս աշխարհը, եթե չլինենք համարձակ, մեր նպատակները այդպես էլ կմնան անկատար։

«Ոչինչ չի բարոյալքում մարդուն այնպես, ինչպես վախկոտությունն ու վտանգից վախենալը: Նման մարդիկ հեշտ ուղիները դժվարացնում են, իսկ դժվարները` անանցանելի դարձնում»։ Մենք բոլորս վախենում ենք ինչ-որ բանից, բայց մենք չպետք է թույլ տանք, որ մեր վախերը կառավարեն մեզ։ Մինչև չփորձենք, երբեք չենք իմանա կշահենք, թե՞ ոչ, այնպես որ մի վախեցեք փորձելուց, և այն բանից, թե ինչ կլինի, եթե փորձեք, վախեցեք համարձակության չդիմելուց, և այն բանից, թե ինչ կլինի, եթե չփորձեք։

«Մարդիկ հաճախ ունենում են անկարևոր վախեր` վախ ամեն ինչ մինչև վերջ իմանալուց: Վախենում են բացահայտել փաստը, որն ինքնին այնքան սարսափելի չէ, որքան դրա հանդեպ տածած վախն է: Նրանք մշտապես ապրում են այն մտքի հետ, որ ուրվական են տեսել և տառապում են դրանից: Ավելի լավ է իմանալ վատը, քան ամեն օրը ապրել ամենավատն ունենալու վախը սրտում»։ Ավելի լավ է հստակ իմանալ գլխիդ գալիքը և ընդունել այդ ամենը ռազմիկի նման,

հակահարված տալ զինվորի պես, քան ամեն անգամ փախչել հնարավոր հաջողությունից և երջանկությունից, միայն անհայտությունից վախենալու պատճառով․․․

Մենակության մասին

Ճիշտն ասած, նոր եմ բացահայտում ինձ համար Էռնեստ Հեմինգուեյին։ Նրա ստեղծագործություններից կարդացել եմ միայն «Ծերունին ու ծովը» պատմվածքը։ Ես չէի էլ պատկերացնում՝ ինչ է թաքնված այդ անվան ետևում։

Երբեմն շատ գրողներ իրենց ստեղծագործություններում կարծես խոսում են քո լեզվով, արտահայտում են այն, ինչի մասին մտածել ես, բայց չես ասել, ինչը եղել է քո սրտում, բայց ոչ ուղեղում։ Գրողները կարծես զգացմունքների թարգմանիչներ լինեն։ Նրանք թարգմանում են մեր զգացմունքները մտքերի լեզվով և գրի առնում ․․․ «Մենակության մասին» կարդալու ժամանակ ինձ թվում էր՝ Հեմինգուեյը գրի է առել իմ մտքերը՝ հավաքված վիճակում։ Հիշեցի մի տող Ջորջ Օրուելի «1984» գրքից․ «…Լավագույն գրքերը պատմում են այն, ինչ գիտես…» և իրոք, քեզ պատմում են մի բան, ինչ դու գիտես, սակայն, երբեք չես մտածել այդ մասին, ուղղակի զգացել ես ․․․․

Մենակության մասին

Երբեմն ես օրեր շարունակ գրել եմ, որովհետև մենակ եմ եղել: Համարձակ մարդիկ հարկադրված մենակությունը հաճախ են օգտագործում հօգուտ իրենց, որպեսզի ավարտեն որևէ կարևոր գործ: Առանձնության մեջ է ծնվում ձգտումն առ կատարյալ: Միայնության մեջ հոգին զրուցում է ինքն իր հետ՝ էներգիան վերածելով իրականության: Այնպես որ, եթե մարդը ցանկանում է երջանիկ լինել, նրան պետք է ինքն իր հետ մենակ մնալու ժամանակ թողնել:

Իսկ մենակությունից կշահեն, թե կվասվեն, հիմնականում կախված է բնավորությունից, կրթությունից և մարդու անձնային որակներից: Եթե հարուստ ներաշխարհ և մաքուր սիրտ ունեցողը միայնությունից դառնում է է՛լ ավելի պարզ ու մաքուր, ապա մանրոգի ու կոպիտ սիրտ ունեցողը՝ է՛լ ավելի կոշտ ու կոպիտ: Մենակությունը կոփում և բարձրացնում է ուժեղ հոգիներին, իսկ թույլ հոգիներին այն խոշտանգում է:

Սակայն գրողը, եթե չի գրում, չպետք է փախչի աշխարհից:

Ինձ միշտ առաջին հերթին հետաքրքել են ոչ թե գաղափարները, այլ մարդիկ՝ տղամարդիկ ու կանայք: Կինոն, հեռուստատեսությունն ու թատրոնը ինձ համար ձանձրալի են: Ու, քանի որ օժտված ասացողները վատ գրողներն են, այդ իսկ պատճառով ես նախընտրում եմ զրուցել ինչ-որ մեկի հետ կամ էլ լսել որևէ մեկին:

Քանի դեռ դուք կարողանում եք շատ բան տալ, ձեր ընկերներն անպակաս կլինեն: Իսկ, երբ դուք որևէ բանի անհրաժեշտություն ունենաք, ձեր ընկերների քանակը կնվազի: Իսկ նրանք, ովքեր կմնան, ձեր իսկական ընկերներն են:

Սակայն գրողը, եթե չի գրում, չպետք է փախչի աշխարհից: Դժվարանում եմ բացատրել կամ վերլուծել գրողի այս միտքը, սակայն, վստահ կարող եմ ասել, որ հասկանում եմ նրա գրածը․․․․

Posted in Գրականություն 10

Ահմադ Դեհղան. Փակուղի     

Իրադարձությունները տեղի էին ունենում քննիչի և ծեր տղամարդու հարցաքննության ժամանակ։ Իսկ այդ ամենի հիմքը պատերազմն էր… արդեն պարզ է, որ պատմությունը չէր լինի նմանատիպ շատ ինքնասպանությունների դրվագներով, մռայլությամբ, եթե չլիներ այդ պատերազմը։

Պատմվածքի մեջ երեք հոգի ինքնասպան էր եղել, և իրենց կյանքն անավարտ էին թողել հանգամանքների անհամատեղության պատճառով։ Կարծում եմ, որ Սամի և Նարիմանի հայրը չէր կարող պատկերացնել՝ թե լսելով հոգևորականի խոսքերն ու այդ կարևորագույն որոշումով, կարող էր նրանց կյանքն այդպես տակնուվրա անել։ Այս պատմության տխուր լինելու համար ոչ ոք մեղավոր չէր, միայն պատերազմն էր, որ «մեջ ընկավ», և պատուհաս դարձավ պատմվածքի հերոսների կյանքերի համար։

Posted in Գրականություն 10

Հոմա Ջասեմի. Վերելակ

Հետաքրքիր, հուզիչ և շա՜տ գեղեցիկ պատմվածք էր գրել հայտնի պարսիկ գրող Հոմա Ջասեմին։ Այն մի սովորական շենքի բնակիչների մասին էր, որոնց միմյանց էր կապում շենքի վերելակը։

Մենք հաճախ անտեսում ենք, չենք հասկանում մեզ շրջապատող մարդկանց։ Ապրում ենք ինքներս մեզ համար, ցավում եմ, բայց այսօր շատերին չի հետաքրքրում իրենց բարեկամի, հարևանի լինելիությունը։ Ինչու եմ ասում ցավոք, որովհետև մենք հիշում ենք մեզ շրջապատող մարդկանց՝ այն ժամանակ, երբ նրանք ինչ-որ հարցում մեզ օգնական կարող են լինել։ Հեռացել ենք շատ մեր մարդ տեսակից, սիրում ենք բամբասել, կաղապարներից դուրս չենք գալիս….

Այս պատմվածքն ընթերցելով հասկանում ես, թե որքան ես անտեսում քեզ շրջապատող մարդկանց, և թե նրանք որքան մեր կարիքն ունեն։

Posted in Գրականություն 10

ՀԱՄՈ ՍԱՀՅԱՆ թարգմանություններ

1.Եվ ի՞նչ է տվել ինձ բնությունը

Եվ ի՞նչ է տվել ինձ բնությունը,—

Հավիտյան նորոգ իր հնությունը,

Իր ջրվեժների անքնությունը

Եվ հոգնահոլով իր կրկնությունը…

Իր քարափների համբերությունը,

Իր խղճի առաջ իր գերությունը,

Իր անդունդների տարողությունը,

Սեփական վերքերն ապաքինելու

Կարողությունը…

Իր սևահողի խոնավությունը,

Մասրենու փշոտ խոնարհությունը…

Ինքնաբաշխումի ուրախությունը,

Ինքնամերժումի խիզախությունը,

Ինքնության պատիվն ու թանկությունը,

Ինքն իր մեծությամբ չպարծենալու

Երջանկությունը…

թարգմանություն: And What Has Nature Taught Me?

And What Has Nature Taught Me?
That oldness is eternally renewed,
that waterfalls insure insomnia,
and repetition brings sleep.
Nature has taught me patience,
and that conscience enslaves,
that canyons have scope,
that wounds heal themselves,
that black soil is fertile.
Nature has taught me patience,
and that the dog-rose is modest,
that giving is happiness,
that self-denial is courage,
not bragging can bring happiness.
Nature has taught me patience.

2. Անտառում

Անտառում ամպի ծվեններ կային,

Կապույտ մշուշներ կային անտառում.

Օրոր էր ասում աշունն անտառին,

Բայց դեռ անտառի քունը չէր տանում։

Շշուկներ կային անտառում այնքա՜ն,

Եվ խոնավ-խոնավ բուրմունքներ կային….

Իրար փաթաթված ստվեր ու կածան,

Ու հետքե՜ր, հետքե՜ր, հետքե՜ր մարդկային։

Եղյամն էր սնկի գլուխն արծաթում,

Մրսում էր կարծես վայրի նշենին,

Հանգստանում էր հողմը բացատում՝

Ականջն ամպրոպի ազդանշանին։

Եղնիկի հորթը՝մամուռը դնչին,

Թռչում էր իր մոր բառաչի վրա,

Եվ որսկանը թաց խոտերի միջին

Կորած հետքերն էր որոնում նրա։

Փայտահատը հին երգն էր կրկնում

Եվ տաք սղոցն իր յուղում էր կրկին,

Թեղին անտարբեր ականջ էր դնում

Տապալված կաղնու խուլ հառաչանքին։

Անտառապահի տնակի առաջ

Խարույկն իր խաղաղ ծուխն էր ծածանում,

Եվ խարույկի մոտ եղևնին կանաչ

Սոճու հետ սիրով զրույց էր անում…

Անտառում խորին խորհուրդներ կային,

Եվ արձագանքներ կային անտառում,

Օրոր էր ասում աշունն անտառին,

Սակայն անտառի քունը չէր տանում

թարգմանություն: In the woods

There were small clouds in the woods,
Blue mist hung in the woods,
Autumn hummed softly in the woods,
But still the trees could not fall asleep.

There were whisperings in the woods,
And a richness of wet fragrance,
Shadows and lanes twined closely,
And traces, traces of men.

The dew silvered the mushroom caps,
The wild almond tree looked chill,
The wind came to rest in the glade,
Tilted to the sounds of thunder.

The deer calf, its muzzle moss-covered,
Leaps at its mother’s cry,
And through the wet grass, the hunter
Seeks the lost trace of the deer.

The woodman sings his old song again
And oils the warming saw again,
The breadfruit tree doesn’t hear
The hushed sigh of the fallen oak.

Before the forest warden’s hut
A bonfire gives up peaceful smoke,
And the green fir near the fire
Talks heartily with the cypress.

There were mysteries deep in the woods,
Echoes abounded in the woods,
Though autumn hummed softly in the woods,
The trees still could not fall asleep.

3. Հոգնել եմ

ՀՈԳՆԵԼ ԵՄ ԱՐԴԵՆ

Հոգնել եմ արդեն հանդարտ հոսելուց,
Իմ մտքերի հետ մթնում խոսելուց,
Սեթևեթ խոսքից, սեթևեթ սիրուց
Հոգնել եմ արդեն։

Հոգնել եմ թաքուն ալեկոծվելուց,
Առ ու ծախի մեջ այսքան փորձվելուց,
Կշտամբանքներով ռմբակոծվելուց
Հոգնել եմ արդեն։

Հոգնել եմ արդեն զուր թափառելուց,
Սուտ կուռքերի դեմ մոմեր վառելուց,
Ամեն պարողի ծափահարելուց
Հոգնել եմ արդեն։

Հոգնել եմ ամեն հովից թեքվելուց,
Հոգուս մեջ հոգուս ցավը հեգնելուց,
Ինքս իմ ստվերից ահաբեկվելուց
Հոգնել եմ արդեն։

Հոգնել եմ հոգնած մարդկանց օգնելուց,
Կրկնված երգերն անվերջ կրկնելուց,
Հոգնել եմ նաև այսքան հոգնելուց,
Հոգնել եմ, հոգնել։

թարգմանություն: Tired

I’M ALREADY TIRED

I’m tired of flowing calmly,
Speaking to my thoughts in the dark,
Light from the word, from lighthearted love
I’m tired.

I’m tired of hiding,
From being so tested in expense,
Bombed with rebukes
I’m tired.

I’m tired of wandering in vain,
From lighting candles against false idols,
Applauding Every Dancer
I’m tired.

I’m tired of turning away from every shepherd,
From ridiculing the pain of my soul,
Terrorism From My Shadow
I’m tired.

I’m tired of helping tired people,
From repeating the repeated songs indefinitely,
I’m also tired of being so tired,
I’m tired and tired.

4. Եթե աշխարհը նույնն էր մնալու

Եթե աշխարհը նույնն էր մնալու,
Եթե քո ջանքից
Նրա բեռը չէր թեթևանաալու,
Էլ ո՞վ էր ասում,
Որ այնքան ծանր հոգսերը նրա
Առնեիր քո թույլ ուսերի վրա։
Եթե քո առաջ դուռ էր փակելու
Եվ չէր դնելու ականջը լանջիդ,
Եվ գլուխ չուներ՝ արձագանքելու
Ամեն մի կանչիդ.
Էլ ինչո՞ւ էիր այդքան թրթռում,
Էլ ինչո՞ւ էիր դու քեզ քրքրում,
Էլ ինչո՞ւ էիր ականջդ սրում,
Որ նրա ամեն շշուկը բռնես,
Որ նրա ամեն խորհուրդն ըմբռնես,
Նրա հետ ընկնես, նրա հետ թռնես,
Մեռնես, համբառնես…
Էլ ինչո՞ւ էիր,
Բոբիկ ոտներդ մաշում քարերին,
Փորձում անհնարն ու անկարելին,
Եթե աշխարհը նույնն էր մնալու,
Եվ ինչ-որ չափով
Չէին մաշվելու հոգսերը նրա։
Բայց էլի, սիրտ իմ,
Շնորհակալ եմ ես հազար անգամ,
Որ գոնե ինքդ բեռ չմնացիր
Աշխարհի հոգնած ուսերի վրա։

թարգմանություն: If the world would stay the same

If the world would stay the same,
If Your Efforts Are
His burden would not be relieved,
Who else said,
That so much anxiological anxies
Take it on your weak shoulders.
If you were to close the door,
And he wouldn’t put his ear on the slopes,
And he had no head to respond
Each one of you will call.
Why else were you so caterpillaring?
Why else did you sweat yourself?
Why else did you sharpen your ear?
That you may catch all his whisperings,
That you may grasp all his counsel,
Fall with him, fly with him,
Thou shalt die, kiss.

Why else were you?
Your bear feet wear out the stones,
Trying impossible and impossible,
If the world would stay the same,
And to some extent
His anxieties were not weary.
But my heart, my heart,
Thank you a thousand times,
That at least you don’t have a burden on yourself
On the tired shoulders of the world.

5. Կգամ

Եթե մինչև անգամ
Լսած լինես, թե ես այս աշխարհում չկամ,
Միևնույն է, կգամ, ինչ էլ լինի, կգամ,
Ուր էլ լինեմ, կգամ:
Եթե մինչև անգամ ես կուրացած լինեմ,
Եթե մինչև անգամ լույսդ մարած լինի,
Վերջին հույսդ քամին առած-տարած լինի,
Առանց լույսի կգամ, ես այս անգամ կգամ
Մենության մեջ լացող երգիդ վրա:

Եթե մինչև անգամ
Քո հավատի հանդեպ դու մեղք արած լինես
Եվ համարած լինես, որ աշխարհում չկամ,
Եթե մինչև անգամ հողս մաղած լինես,
Եթե մինչև անգամ մտքով թաղած լինես,
Եթե մինչև անգամ ինձ վտարած լինես,
Վերհուշերիդ վերջին խոնավ քարանձավից,
Միևնույն է, կգամ, ինչ էլ լինի, կգամ,
Եվ կճչաս հանկարծ տարօրինակ ցավից…
Կգամ, գլուխ-գլխի ու ձեռք-ձեռքի կտանք,
Լաց կլինենք մեռած մեղքիդ վրա:

Եթե մինչև անգամ հազար սարի ետև
Հազար կապով կապված, խաչով խաչված լինեմ,
Տքնած-տանջված լինեմ, միևնույն է, կգամ,
Ինչ էլ լինի, կգամ, չկանչես էլ, կգամ,
Եվ կբերեմ ես քեզ ուրախություն մի մեծ
Անակնկալ դարձիս իրողությամբ—
Քո տան ու քո հոգու տարողությամբ,
Երազներիդ, կյանքիդ տևողությամբ:
Կգամ և կդառնամ գտած բախտի ժպիտ
Եվ հավատի ժպիտ` տառապանքից մաշված,
Արտասուքից խաշված դեմքիդ վրա:

Եթե մինչև անգամ մեջքս ծալված լինի,
Եթե մինչև անգամ ոտքս վառված լինի,
Եվ ճակատիս հազար հողմի հարված լինի,
Միևնույն է, կգամ, ուր էլ լինեմ, կգամ:
Գետնի տակից կգամ,
Մի հեռավոր, անհայտ մոլորակից կգամ,
Կգամ ու թափ կտամ
Հարդագողի փոշին շեմքիդ վրա:

թարգմանություն: I’ll come

If even before
You have heard that I will not be in this world,
But I’ll come anyway, I’ll come
Wherever I am, I’ll come.
If I’m even blind,
If your light is gone,
Your last hope may be spread by the wind,
Without light, I’ll come this time
On your song weeping in loneliness.

If even before
You Have Sinned in Your Faith
And think I will not be in the world,
Even if you’re still sifting through my soil,
If you’re buried with your mind,
If you’ve even expelled me,
From the last damp cave of your flax,
But I’ll come anyway, I’ll come
And suddenly thou shalt scream in strange pain.
I’ll come, we’ll give you a head and a hand,
We’ll weep against your dead sin.

If even behind a thousand mountains,
I’ll be crucified with a thousand ties,
I’ll be tormented, but I’ll come,
No matter what, I’ll come, I’ll come,
And I’ll bring you a great joy
In the reality of my unexpected conversion,
With the tension of your house and your soul,
Your dreams, your lifetime.
I’ll come and be a smile of luck I’ve found
And a smile of faith, worn out by suffering,
On your face dried from the outside.

Even if my back is folded,
Even if my leg is burning,
And there will be a thousand winds on my forehead,
I’ll come wherever I am.
I’ll come under the ground,
I’ll come from a distant, unknown planet,
I’ll come and pour it
The dust of the mask on thy threshold.


Posted in Գրականություն 10

ՀԻՍՈՒՍԻ ԿԱՏՈՒՆ / ԳՐԻԳ

Պատմվածքը

Պատմվածքը Նարեկի մասին էր։ Նա նյարդերի հետ խնդիր ուներ, սակայն հաճախում էր սովորական դպրոց։ Նարեկին մի մարդ «Հիսուսի կատու» էր վաճառել, իսկ դասընկերները ծաղրում էին նրան և ասում, որ վաճառողը կատվին մի աղբանոցից է գտել։ Նարեկի ասելով «Հիսուսի կատուն» շատ հազվադեպ պատահող տեսակ է, իսկ անունը Հիսուսի կատու է, որովհետև չի սուզվում և կարողանում է ջրի վրայով քայլել։ Նրան ոչ մեկ չէր հավատում։ Տղաներից մեկը՝ Կարենը, առաջարկեց փախնել դասից և գնալ ձոր։ Բոլորով փախան, սակայն հեղինակը այդքան էլ ուրախ չէր։ Այդ ձորում մի տղայի օձը խայթել էր և նրա մազերը սպիտակել էին, սակայն նա ողջ էր մնացել։ Այդ պատճառով էլ հեղինակը վախենում էր։ Գրիգորը՝ դասընկերներից մեկը, ասաց, որ անձրև է գալու։ Նա դա զգաց, քանի որ թևը մզմզում էր, իսկ իր ասելով, երբ ինչ-որ տեղդ կոտրված է լինում, զգում ես, թե երբ է անձրև գալու։ Բայց ոչ մեկ ուշադրություն չդարձրեց։ Շուտով նրանք հասան գետի մոտ և Կարենը ստիպում էր Նարեկին, որ կատվին նետի ջուրը, եթե Հիսուսի կատուն է չի սուզվի։ Նարեկը հրաժարվեց, բայց չհասցրեց աչքերը թարթել, երբ Կարենը վերցրեց պայուսակը և նետեց գետը։ Պայուսակը լողում էր արծաթագույն մակերեսին, սուզվում-բարձրանում, բայց ջրի հոսքը արագ էր: Նարեկը անշարժ, հիպնոսացածի նման նայում էր հեռացող պայուսակին ու ոչինչ չէր անում: Երբ պայուսակը դեղին կետ դառնալու չափ հեռացել էր տեսադաշտից, նա սթափվեց, ասես ցրվեց շուրջը խտացող մշուշը և արցունքն աչքերին շտապեց պայուսակի հետևից: Այս դեպքից հետո նա էլ դպրոց չգնաց։ Մի քանի տարի անց հեղինակը տեսնում է նրան եկեղեցու մոտ և չի ճանաչում։ Նա բարձրահասակ էր, նեղ ոսպնյակներով ակնոցն ու թավ մորուքը ծածկել էին դիմագծերը։ Նրանք զրուցում էին, իսկ հեղինակը անդադար շնորհակալություն հայտնում նրան։

Այս պատմվածքը ցույց է տալիս, թե ինչքան չար կարող են լինել մարդիկ։ Եթե Կարենը բարի լիներ գուցե նրանց ընկերոջ կյանքը այլ կերպ դասավորվեր։ Ով գիտի մի գուցե այդ իրադարձությունը լավ անդրադարձավ Նարեկի վրա։ Դեպքեր կան, որոնցից հետո մինչև կյանքի վերջ չես լավանում, և դրանք մեծ հետք են թողում։ Բայց Նարեկը ապացուցեց, որ նա ուժեղ մարդ է։ Նա կարողացել էր ներել իր դասընկերներին, այդ պատահարից հետո չէր խելագարվել և դրանով ցույց տվեց, որ նա շատ ուժեղ է։