Posted in Իրավունք

Մանկավարժական աշխհատողի իրավունքները և պարտականությունները

Ուսումնական հաստատությունում ովքե՞ր են վարչական աշխատողները։

Ուսումնական հաստատությունում վարչական աշխատողներ են՝ տնօրենը, կազմակերպիչները (դասղեկներ), դասավանդողները, տեխնիկական գործընթացները համակարգողները (գործավարներ), լրացուցիչ կրթության ուսուցիչները։

Ուսումնական հաստատությունում ովքե՞ր են «մանկավարժական այլ աշխատողները»։

Այլ մանկավարժական աշխատողներ կարող են լինել հոգեբանները, ներառական կրթությամբ զբաղվող մասնագետները, ժամանակավոր ծրագրերով դասավանդող մասնագետները։

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

  • Սկզբում ինքնուրույն, առանց օգտվելու որևէ գրականությունից, պատասխանում է հարցին։ Հետո իր գրածը համեմատում է օրենքի 27-րդ հոդվածի հետ։
  • Շեղատառով նշում է այն կետերը, որոնք իր գրածում կան, բայց օրենքում չկան։ Բոլդով լրացնում է այն կետերը, որոնք ավելացրել է օրենքից։ Աշխատանքը տեղադրում է իր բլոգում։
  • Շեղատառով նշած կետերից ընտրում է երկուսը և հիմնավորում, թե ինչու այդ կետերը պետք է լինեին։

Իմ կարծիքով մանկավարժական աշխատողն իրավունք ունի՝

  1. Տեղեկացնելու սովորողի վարքի, առաջադիմության մասին սովորողի ծնողներին, խնամակալին, հատկապես տարրական և միջին դպրոցներում։
  2. Դասապրոցեսից դուրս իրականացնել անհատական դասեր, քննարկումներ սովորողների հետ, ըստ սովորողի ցանկության։
  3. Դասարանից դուրս հանել այն սովորողներին ովքեր խանգարում են դասապրոցեսը։
  4. Պահանջելու սովորողից հարգանք իր անձի և աշխատանքի հանդեպ։
  5. Լուծարելու ուսումնական հաստատության հետ կնքած պայմանագիրը, եթե որևէ կետ խախտվել կամ չի կատարվել ուսումնական հաստատության կողմից։

Իմ կարծիքով մանկավարժական աշխատողը պարտավոր է՝

  1. Պատշաճ և համակարգված կերպով անցկացնել դասը։
  2. Ցուցաբերել անհատական վերաբերմունք յուրաքանչյուր սովորողի նկատմամբ և դասապրոցեսից դուրս պատասխանել նրանց հարցերին։
  3. Հարգել սովորողի իրավունքները և հոգեբանական ճնշում չգործադրել սովորողի վրա։
  4. Պահանջել սովորողից կատարվելիք աշխատանքները, և դրանց բացակայության արդյունքում քննարկել չկատարելու պատճառները։
  5. Հետևել սովորողի վարքագծին և գործունեությանը միայն դպրոցի ներսում/դասապրոցեսի ընթացքում, դպրոցից դուրս չխառնվել սովորողի անձնական կյանքին և գործունեությանը։

Ըստ օրենքի մանկավարժական աշխատողն իրավունք ունի`

1) մասնակցելու ուսումնական հաստատության կառավարմանը` Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ և ուսումնական հաստատության կանոնադրությամբ սահմանված կարգով.

2) ընտրելու և ընտրվելու համապատասխան պաշտոններում և կառավարման համապատասխան մարմիններում.

3) մասնակցելու ուսումնական հաստատության գործունեությանը վերաբերող հարցերի քննարկմանը և լուծմանը.

4) բողոքարկելու ուսումնական հաստատության ղեկավար մարմինների հրամանները, որոշումները և կարգադրությունները` Հայաստանի Հանրապետության oրենսդրությամբ սահմանված կարգով.

5) առաջարկներ ներկայացնելու առարկայական չափորոշիչների, ծրագրերի, դասագրքերի բարելավման վերաբերյալ.

6) oգտվելու ուսումնական հաստատության գրադարանի, տեղեկատվական պահոցների ծառայություններից` ուսումնական հաստատության կանոնադրությանը համապատասխան.

7) ընտրելու և կիրառելու դասավանդման այնպիսի մեթոդներ և միջոցներ, որոնք ապահովում են ուսումնական գործընթացի բարձր որակ` իր ընտրությամբ օգտագործելով կրթության պետական կառավարման լիազորված մարմնի երաշխավորած դասագրքեր և ուսուցողական նյութեր, ձեռնարկներ և սովորողների գիտելիքների, հմտությունների և կարողությունների գնահատման մեթոդներ.

8) պաշտպանված լինելու սովորողների, մանկավարժական և այլ աշխատողների այնպիսի գործողություններից, որոնք նսեմացնում են իր մասնագիտական վարկանիշն ու արժանապատվությունը.

9) ունենալու կազմակերպական և նյութատեխնիկական պայմաններ մասնագիտական գործունեություն իրականացնելու համար.

10) իր շահերի պաշտպանության նպատակով ստեղծելու կազմակերպություններ, արհմիություններ կամ անդամակցելու դրանց` Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով.

11) հանրակրթության պետական չափորոշչին համապատասխան` մշակելու և իրականացնելու դասապլաններ, թեմատիկ միավորներ.

12) մասնակցելու վերապատրաստումների, գիտաժողովների, քննարկումների և լսումների.

13) դիմելու արտահերթ ատեստավորվելու կամ որակավորման համապատասխան տարակարգ ստանալու համար.

13.1) ինքնուրույն և իր միջոցներով մասնակցելու վերապատրաստումների.

14) օգտվելու օրենքներով և ուսումնական հաստատության կանոնադրությամբ իրեն վերապահված իրավունքներից, լիազորություններից և խրախուսման ձևերից:

Ըստ օրենքի մանկավարժական աշխատողը պարտավոր է`

1) հարգել և պաշտպանել սովորողի իրավունքներն ու ազատություները, պատիվն ու արժանապատվությունը.

2) նպաստել երեխայի կրթության իրավունքի իրացմանը` հաշվի առնելով յուրաքանչյուրի կրթական կարիքների առանձնահատկությունները.

3) նպաստել ուսումնական հաստատությունում սովորողների կողմից հանրակրթական (հիմնական և լրացուցիչ) ծրագրերի յուրացման և առարկայական չափորոշիչների ապահովման գործընթացին, ինչպես նաև ուսուցման մեթոդների կիրառման միջոցով համապատասխան գիտելիքների, հմտությունների ձեռքբերմանը, արժեքային համակարգի ձևավորմանը, իրականացնել հանրակրթական ծրագրերը.

4) ապահովել սովորողների ուսումնառության ակնկալվող վերջնարդյունքներով նկարագրված գիտելիքը, հմտությունները, արժեքները և դիրքորոշումները, նպաստել կարողունակությունների ձևավորմանը.

5) հետևողականորեն կատարելագործել իր առարկայական և մասնագիտական գիտելիքներն ու հմտությունները, իրականացնել ստեղծագործական և հետազոտական աշխատանքներ.

6) համագործակցել ծնողների հետ երեխաների կրթության կազմակերպման և ընտանեկան դաստիարակության հարցերում.

7) համագործակցել գործընկերների հետ փորձի փոխանակման և մասնագիտական գործունեության արդյունավետության բարձրացման նպատակով.

7.1) իր պաշտոնի նկարագրին համապատասխան` մասնակցել վերապատրաստումների` Հայաստանի Հանրապետության կառավարության որոշմամբ սահմանված կարգի և ժամանակացույցի համաձայն.

8) պահպանել ուսումնական հաստատության կանոնադրությամբ, ներքին իրավական ակտերով, ներքին կարգապահական կանոններով և ուսումնական հաստատությունների մանկավարժական աշխատողների բարեվարքության կանոններով (վարքականոնով) սահմանված պահանջները, ապահովել ուսումնադաստիարակչական գործառույթները.

9) սովորողների մեջ ձևավորել պատշաճ վարքագիծ ու վարվելակերպ, դաստիարակել հայրենասիրություն.

10) սովորողների մեջ զարգացնել ինքնուրույնություն, նախաձեռնություն և ստեղծագործական ունակություններ:

Իրավունք ունի. կետեր, որ չկային օրենքում.

Տեղեկացնելու սովորողի վարքի, առաջադիմության մասին սովորողի ծնողներին, խնամակալին, հատկապես տարրական և միջին դպրոցներում։

Միջին կամ տարրական դպրոցներում ուսուցիչներն իրավունք ունեն ներկայացնելու սովորողի առաջադիմության, վարքագծի վերաբերյալ տեղեկություններ սովորողի խնամակալին կամ ծնողին։ Երբեմն նրանք բավարար չափով տեղեկացված չեն լինում իրենց երեխայի ուսումնական գործընթացներին և խնդիրներից, այդ իսկ պատճառով անհրաժեշտ կարելի է համարել այն, որ մանկավարժական աշխատողները կարող են և իրավունք ունեն դրանք ներկայացնել ծնողին կամ խնամակալին, հաշվի չառնելով սովորողի ցանկությունները։ Սակայն բարձր դասարաններում, ավագ դպրոցում սովորողն արդեն ինչ-որ չափով ձևավորված անհատականություն է և պետք է գիտակցի իր պատասխանատվությունները։ Իսկ դրանց մասին կարող է խոսել արդեն հենց մանկավարժական աշխատողի հետ և դեմ առ դեմ, առանց ծնողի կամ խնամակալի միջնորդավորվածությանը։

Լուծարելու ուսումնական հաստատության հետ կնքած պայմանագիրը, եթե որևէ կետ խախտվել կամ չի կատարվել ուսումնական հաստատության կողմից։

Եթե որևէ պայմանագրային կետ ուսումնական հաստատությունը չի կատարել, չի բավարարել մանկավարժական աշխատողի պահանջները, ապա վերջինս իրավունք ունի ուսումնական տարվա ցանկացած ժամանակաշրջանում չեղյալ համարել պայմանագիրը։ Այստեղ արդեն պատասխանատվություն է կրում ուսումնական հաստատությունը, քանի որ մանկավարժական աշխատողն իր հաստատության առանցքային կետն է, և պետք է բավարարի նրա պահանջներն ըստ պայմանագրի։

Պարտավոր է. կետեր, որ չկային օրենքում.

Պահանջել սովորողից կատարվելիք աշխատանքները, և դրանց բացակայության արդյունքում քննարկել չկատարելու պատճառները։

Պարտավոր է, քանի որ այն մտնում է իր պարտականությունների մեջ և պետք է հետևողական լինի սովորողի առաջադիմության և ուսումնառության նկատմամբ։ Պարտավոր է նաև անհատական քննարկել սովորողի հետ այն խնդիրները կամ պահանջները, որոնց պատճառով սովորողը չի կատարել իրենից պահանջվելիքը։ Մանկավարժական աշխատողն այն կարևոր մարդկանցից է, ով պատասխանատվության իր բաժինն ունի սովորողի առաջադիմության և կրթության հարցում։

Հետևել սովորողի վարքագծին և գործունեությանը միայն դպրոցի ներսում/դասապրոցեսի ընթացքում, դպրոցից դուրս չխառնվել սովորողի անձնական կյանքին և գործունեությանը։

Դպրոցի ներսում կամ տարածքում մանկավարժական աշխատողը պատասխանատվություն է կրթում սովորողի լինելության և «խնամքի» մասով։ Դրա համար նա պարտավոր է հետևել սովորղի վարքին դպրոցի տարածքում։ Սակայն դպրոցից դուրս սովորողի կյանքի նկատմամբ պատասխանատվություն են կրում նրա ծնողներն ու հենց ինքը՝ սովորողը։ Մանկավարժական աշխատողը պետք է դա գիտակցի, և պարտավոր է չխառնվել սովորողի անձնական կյանքին դպրոցից դուրս գտնվելիս։ Հետևաբար այն ինչ կատարվում է սովորողի կողմից դպրոցից դուրս գտնվելիս՝ չպետք է ազդեցություն ունենա նրա առաջադիմության կամ ուսուցիչի վերաբերմունքի վրա։

Posted in Իրավունք

Սովորողի գնահատում

Սովորողի ուսումնառության արդյունքների գնահատումը

Գործնական աշխատանք․ հենվելով սեփական փորձի վրա  պատասխանեք հարցերին․

  • ե՞րբ եք գնահատվում
    Երբ որևէ կատարած աշխատանքի համար հատկացված ժամանակա հատվածը լրանում է ։ Գնահատվում է նաև ամենօրյա ընթացիկ աշխատանքը։
    ո՞վ է գնահատում
    Գնահատում է ուսուցիչը, ծնողը, դասընկերը, և իհարկե աշակերտը։
  • ի՞նչն են գնահատում
    Գնահատում են այն աշխատանքը, որն աշակերտն արել է։ Ինչպես նաև աշխատասիրությունը և կարգապահությունը։
  • ինչպե՞ս են գնահատում
    Գնահատում են գնահատանիշերով, որը ցույց է տալիս կատարած աշխատանքի որակը։

Պատասխանեք «Ինչո՞ւ գնահատել» հարցին։
Լավ գնահատականը կարելի է ասել մոտիվացիա է։ Վատ գնահատականը նույնպես կարող է լինել մոտիվացիա լավ գնահատական ստանալու համար, սակայն հակառակը չես կարող հերքել։
Փորձեք մեկնաբանել «գնահատումը, որպես սովորողի խրախուսման և շարունակական զարգացումն ապահովող միջոց» արտահայտությունը։
Խրախուսումը գնահատման եղանակներից մեկն է։ Այն սովորողին ոգևորելու, նպատակով է արվում։

Փորձեք ձևակերպել գնահատման գործընթացի սկզբունքներ։

Գնահատանիշը հիմնված է սովորողի կատարած աշխատանքի, դասին ունեցած մասնակցության վրա։

«13. Չափորոշչով սահմանվում են հանրակրթության հիմնական ծրագրերի բովանդակության հետևյալ բաղադրիչները՝

1) գիտելիք. Գնահատելիս շատ կարևոր է առարկայի գիտելիքները,քանի որ առարկաի գիտելիքնեն է օգնում գնահատել։

2) հմտություն. սովորողի համար հմտություններ զարգացնելը շատ կարևոր է,մի բան է գիտելիք ուենալը և մեկ այլ բան է թե ինչպես է մատուցվում այդ գիտելիքը։

3) դիրքորոշում. սովորողը պետք է տարբեր առարկաների վերաբերյալ ունենա իր դիրքորոշումը,կարողանա կարծիք հայտնել։

4) արժեքային բաղադրիչ:» Հանրակրթության պետական չափորոշիչ, բաժին VI 

Այս բաղադրիչներից ո՞րը ի՞նչ ձևով կգնահատեք։ Բերեք օրինակներ։

Posted in Իրավունք

ԵԹԵ ԴՊՐՈՑՈՒՄ ՉԼԻՆԵՐ ԳՆԱՀԱՏՈՒՄԸ

Դպրոցում գնահատման համակարգը ուսումնական գործընթացի կարևոր բաղադրիչներից է։ Տարբեր դպրոցներ՝ պետական, մասնավոր, փորձարարական, այլընտրանքային, միջազգային, ունեն իրենց գնահատման համակարգը։ Ըստ իս ամենալավ գնահատման համակարգ ունեն միջազգային դպրոցները, քանի որ կրթական ծրագիրն ու պրոցեսն արդեն իսկ ուրիշ կերպ է կազմակերպվում։

Իսկ ի՞նչ եթե չլիներ գնահատումը…. Իրականում լուրջ հետևանքներ չի կարող լինել գնահատման համակարգի բացակայության պատճառով։ Սակայն, մի շարք բուհեր՝ հիմնականում արտասահմանյան պահանջում եմ գնահատականների փաստաթուղթ, որպեսզի հասկանան թե դիմորդն ինչ առաջադիմություն ունի դպրոցական միջավայրում։ Այդ փաստն ինձ համար ողջունելի է։

Այնուամենայնիվ, գնահատումը կարևոր է, այն պատկերավոր ցույց է տալիս սովորողի, ուսուցչի կատարած աշխատանքի արդյունքը։ Իսկ եթե խնդիրներ են առաջ գալիս գնահատման ընթացքում՝ համակարգի խնդիրն է։ Գնահատման բացակայությունը հնարավորություն չի ընձեռի հասկանալու ուսուցչի և սովորողի գրանցած պրոգրեսը։ Այլ հետևանքներ, կարծում եմ չեն կարող լինել։

Posted in Իրավունք

Սովորողի իրավունքները

Առաջադրանք

  • Սկզբում ինքնուրույն, առանց օգտվելու որևէ գրականությունից, պատասխանում է հարցին։ Հետո իր գրածը համեմատում է օրենքի 20-րդ հոդվածի հետ։
  • Դեղինով նշում է այն կետերը, որոնք իր գրածում կան, բայց օրենքում չկան։ Կարմիրով լրացնում է այն կետերը, որոնք ավելացրել է օրենքից։ Աշխատանքը տեղադրում է իր բլոգում։
  • Դեղինով նշած կետերից ընտրում է երկուսը և հիմնավորում, թե ինչու այդ կետերը պետք է լինեին։
  • Հարցեր՝
  • Սովորողը իրավունք ունի
  • Պարտավոր է․

  • Հոդված 20
  • 1. Ուսումնական հաստատություններում սովորողներն ունեն հավասար իրավունքներ և պարտականություններ: Դրանք սահմանվում են օրենքով և ուսումնական հաստատության կանոնադրությամբ:
  • 2. Սովորողն իրավունք ունի`
  • 1) ստանալու հանրակրթության պետական կրթական չափորոշչին համապատասխան կրթություն.
  • 2) ծնողի համաձայնությամբ ընտրելու ուսումնական հաստատությունը և ուսուցման ձևը, ինչպես նաև տվյալ ուսումնական հաստատությունում առկա հոսքը, ստանալու կրթական վճարովի ծառայություններ.
  • 3) անվճար օգտվելու ուսումնական հաստատության ուսումնանյութական բազայից.
  • 3.1) ստանալ կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիքը բավարարելուն ուղղված աջակցություն.
  • 4) մասնակցելու ներդպրոցական և արտադպրոցական միջոցառումների.
  • 5) պաշտպանված լինելու ցանկացած ֆիզիկական և հոգեբանական ճնշումներից, շահագործումից, մանկավարժական և այլ աշխատողների ու սովորողների այնպիսի գործողություններից կամ անգործությունից, որով խախտվում են սովորողի իրավունքները, կամ ոտնձգություն է արվում նրա պատվին ու արժանապատվությանը.
  • 6) ուսումնական հաստատության կանոնադրությամբ սահմանված կարգով մասնակցելու ուսումնական հաստատության կառավարմանը.
  • 7) ազատորեն փնտրելու և մատչելիորեն ստանալու ցանկացած տեղեկատվություն, բացառությամբ օրենքով սահմանված դեպքերի.
  • 8) ազատ արտահայտելու սեփական կարծիքն ու համոզմունքները.
  • 9) օգտվելու օրենքով և ուսումնական հաստատության կանոնադրությամբ սահմանված այլ իրավունքներից:
  • 3. Սովորողը պարտավոր է`
  • 1) կատարել ուսումնական հաստատության կանոնադրության և ներքին կարգապահական կանոններով սահմանված պահանջները.
  • 2) ստանալ հանրակրթության պետական չափորոշիչներին համապատասխան գիտելիքներ, ձեռք բերել և տիրապետել համապատասխան հմտությունների և կարողությունների, բավարարել սահմանված արժեքային համակարգին ներկայացվող պահանջները.
  • 3) հաճախել և մասնակցել ուսումնական պարապմունքներին.
  • 4) կատարել օրենքով և ուսումնական հաստատության կանոնադրությամբ սահմանված այլ պարտականություններ:–այո

Իմ գրած կետերը

Սովորողն իրավունք ունի՝

Սովորողն իրավունք ունի անվճար օգտվելու դպրոցի գրադարանից, գույքից։

Սովորողն իրավունք ունի անհրաժեշտության դեպքում փոխել իր դասարանը, դպրոցը։

Սովորողն ունի իր կարծիքն ասելու, ազատ խոսելու իրավունք։

Սովորողն իրավունք ունի անհրաժեշտության դեպքում փոխել իր դասարանը, դպրոցը։

Սովորողն իրավունք ունի բացակայել mental health-ի բատճառով:

աշակերտը ծնողի համաձայնությամբ իրավունք ունի ընտրելու ուսուցման ձևը

Սովորողը պարտավոր է՝

  1. Սովորողը պարտավոր է մասնակցելու ամենօրյա ուսումնական ծրագրին 
  2. Ստանալ գիտելիքներ իր տարիքին համապատասխան
  3. Կատարելու ուսումնական հաստատության ներքին կարգապահական կանոնները։
  4. Հարգել ուրիշների իրավունքները:

Posted in Թարգմանություն, Իրավունք

Death Penalty

Capital punishment, death penalty or execution is considered as the infliction of death upon a person by judicial process as a punishment for an offence. Crimes that result in a death penalty are known as capital crimes. Death penalties are enforced on people who have performed profound malpractices and crimes.

In ancient times, the death penalties were more of a torture than that of punishments. The methods were torturous, and it would strain the body of the culprit in such a way that the pain would lead to their death.

Traditional methods of death penalties included devouring by animals like being thrown away to the lions, alligators or death by snake bites. Back-breaking was an ancient method of execution that avoided spilling of blood on the ground. Crucifixion was also a standard method of execution in the past which involved nailing the person to a cross and allowing it to perish.

Suffocating the criminal by carbon monoxide poisoning was also another method of execution. It was performed by burning coal inside a sealed room where the criminal would ultimately choke to death. Modern techniques are much quicker and less painful than the traditional methods of execution. Modern means of death penalties involve electrocution where the criminal is tied to the chair, and a high voltage current is passed through his body which can ultimately kill him. It mainly causes the failure of the heart.

Tranquilization or lethal injection is a method that gives the person a slow but painless death. It takes quite long for the criminal to die. The toxins in the injections act slowly and cause the slow death of the criminal. Hanging the criminal is the most common method of execution in recent times. The criminal is hung till death.

Another form of the death penalty in recent times is the shooting method where the culprit is shot in the head or the chest, which causes immediate death. In the Arabian and the Gulf Countries, the beheading method is used as the death penalty for the criminals. Beheading is decided based on the crime committed. It is a painful method where the head is cut off from the culprit’s body.

The role of public opinion and collective conscience plays a vital role in the imposition of death penalties in many countries. The punishment must befit the crime so that the court reflects the public abhorrence of the crime. The court must consider both the rights of the criminal as well as the rights of the victim and society at large while deciding the mode of execution.

Many think that death penalties are violating human rights, but still, it is practised in many countries. It not only prevents future crimes, but it makes a person think twice before committing a deadly crime. Death penalties are a harsh reality showing that the world is filled with culprits and criminal activities. Crimes have risen to such a level that  execution is the only way to stop deadly crimes.

Posted in Իրավունք

Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրություն (մաս 2)

Գլուխ 4. Ազգային ժողով

Հոդված 89. Ազգային ժողովի կազմը և ընտրության կարգը 
Ազգային ժողովը կազմված է առնվազն հարյուր մեկ պատգամավորից:

Ինքս շատ լավ տեղեկացված չեմ քաղաքականությունից և ազգային ժողովից, բայց գիտեմ, որ ներկա դրությամբ ՀՀ Ազգային ժողովը կազմված է հարյուր երեսունմեկ պատգամավորներից, որն ըսը իս շատ սխալ է։ Ընդհանրապես կարծում եմ, որ ԱԺ-ի կազմի թիվը չպետք է գերազանցի հարյուրը, որովհետև որքան պատգամավորների թիվը մեծ է, նույնքան էլ մեծ է ընդդիմադիրների թիվը, և այդ պատճառով երկիրն ունենում է բազմաթիվ ներքին խնդիրներ։

Հոդված 94. Ներկայացուցչական մանդատը 
Պատգամավորը ներկայացնում է ամբողջ ժողովրդին, կաշկանդված չէ հրամայական մանդատով, առաջնորդվում է իր խղճով և համոզմունքներով:

Պատգամավորների աշխատանքի բնույթը երկրի կառավարությանը ժողովրդի խնդիրները ներկայացնելն է և դրանք հարթող ճանապարհներ գտնելը։ Ըստ սահմանադրության պատգամավորները պետք է առաջնորդվեն խղճով և համոզմունքներով, սակայն կարծում եմ, որ այս կետով երկիրն ունի թերացում։

Հոդված 97. Պատգամավորի վարձատրության չափը և գործունեության այլ երաշխիքները
Պատգամավորի վարձատրության չափը և գործունեության այլ երաշխիքները սահմանվում են օրենքով:

Պատգամավորների վարձատրության չափը ֆիքսված է օրենքով, յուրաքանչյուրի համար։ Նաիրա Զոհրաբյանը հարցազրույցներից մեկում նշել է պատգամավորի աշխատավարձի չափը, և անձամբ կարծում եմ, որ դա համապատասխանում է նրանց կատարած աշխատանքին։

Հոդված 102. Ազգային ժողովի նիստերի իրավազորությունը 
Ազգային ժողովի նիստն իրավազոր է, եթե նիստի սկզբում գրանցվել է պատգամավորների ընդհանուր թվի կեսից ավելին:

Նիստի իրավազոր համարվելու համար անհրաժեշտ է պատգամավորների ընդհանուր թվի կեսից ավելիի ներկա գտնվելը, որովհետև եթե ազգային ժողովում հարց է քննարկվում, ապա կարևոր է յուաքանչյուր պատգամավորի առաջարկ և տեսակետ, լավագույն որոշումն ընդունելու համար։ Իսկ եթե ԱԺ-ի նիստն անցկացվեր ընդամենը մի քանի պատգամավորների ներկայությամբ, ապա կլինեին քիչ առաջարկներ և կարծիքներ։

Posted in Իրավունք

Սահմանադրական կարգի հիմունքները

Այս շաբաթ հասարակագիտության առարկայի քննարկման թեման կապված էր օրենսգրքի կետերի հետ։ Ունեցանք ուսումնասիրություններ այդ թեմայով, նաև կատարեցինք խմբային առաջադրանք, որի ժամանակ մեզ առաջադրվում էր Սահմանադրական կարգի հիմունքների՝ Գլուխ 1-ից ութ կետ, և մենք խմբով պետք է ուսումնասիրեինք այդ բոլոր ութ կետերը և ընտրեինք դրանցից չորսը, որոնք կարծում էինք, որ ամենակարևորն են։ Ըստ իս նման քննարկումներն ու խմբակային կատարված ուսումնասիրությունները շատ կարևոր են կրթության մեջ։ Ստորև ներկայացրած է իմ և իմ խմբի մասնակիցների ընտրած չորս կետերը, որոնք ամեաանհրաժեշտն ենք համարել։

Հոդված 2 Հայաստանի Հանրապետությունում իշխանությունը պատկանում է ժողովրդին։ Ժողովուրդն իր իշխանությունն իրականացնում է ազատ ընտրություններիհանրաքվեներիինչպես նաև Սահմանադրությամբ նախատեսված պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների ու պաշտոնատար անձանց միջոցով: Իշխանության յուրացումը որևէ կազմակերպության կամ անհատի կողմից հանցագործություն է։

Այսօր Հայաստանի Հանրապետությունը գտնվում է այնպիսի ներքաղաքական վիճակում, որ այս հոդվածն ամբողջովին դրված է կասկածի տակ։ Այսօր շատ են խոսում, թե արդյո՞ք ներկայիս իշխանությունը պատկանում է ժողովրդին, այլ ոչ անհատին կամ կազմակերպությանը։ Այն հիմա ամենաարդիական և քննարկվող թեմաներից է։

Հոդված 3 Մարդընրա արժանապատվությունըհիմնական իրավունքները և ազատությունները
1. Հայաստանի Հանրապետությունում մարդը բարձրագույն արժեք էՄարդու անօտարելի արժանապատվությունն իր իրավունքների և ազատությունների անքակտելի հիմքն է:
2. Մարդու և քաղաքացու հիմնական իրավունքների և ազատությունների հարգումն ու պաշտպանությունը հանրային իշխանության պարտականություններն են:
3. Հանրային իշխանությունը սահմանափակված է մարդու և քաղաքացու հիմնական իրավունքներով և ազատություններով՝ որպես անմիջականորեն գործող իրավունք:

Այսօր, մի քանի տարի առաջ, և ընդհանրապես ՀՀ-ում մարդը բարձրագույն արժեք չի եղել, անկախ իր սոցիալական, առողջական վիճակից և գաղափարներից։ Օրինակ՝ սովորական աշխատողն ու բարձր պաշտոնյան իրարից ներկայացնում են տարբեր արժեքներ ՀՀ համար, մեկը պետության համար կարևոր և իսկապես բարձրագույն արժեք է, մյուսը ոչ այնքան։ Եվ չեմ կարծում, որ սա միայն մեր երկրում է , միանշանակ ամբողջ աշխարհում էլ այդպես չէ, սակայն աշխարհում մարդը կլինի՞ բարձրագույն արժեք, դա կախված է իր սոցիալական և առողջական վիճակից, ինչպես նաև իր գաղափարներից։

Հոդված 5 Իրավական նորմերի աստիճանակարգությունը
1. Սահմանադրությունն ունի բարձրագույն իրավաբանական ուժ:
2. Օրենքները պետք է համապատասխանեն սահմանադրական օրենքներինիսկ ենթաօրենսդրական նորմատիվ իրավական ակտերը՝ սահմանադրական օրենքներին և օրենքներին:
3. Հայաստանի Հանրապետության վավերացրած միջազգային պայմանագրերի և օրենքների նորմերի միջև հակասության դեպքում կիրառվում են միջազգային պայմանագրերի նորմերը:

Միանշանակ կարող եմ ասել, որ Սահմանդրությունն ունի բարձրագույն իրավաբանական ուժ, սակայն սահմանադրական շատ օրենքներ հարմարեցված են որոշ անձանց, և հաճախ այն դառնում է բարձրագույն իրավաբանական ուժ, երբ պետք է լինում որոշ անձանց։ Այսպիսով այս կետն իմ կարծիքով որոշ չափով համապատասխանում է իրականությանը, որոշ չափով ոչ։
Եվ նաև կարճ քննարկում ունեցանք վերջին կետի մասին, ըստ որի ՀՀ վավերացրած պայմանագրերի և օրենքների միջև հակասության դեպքում կիրառվում են միջազգային նորմերը։ Մի փոքր շեղվելով թեմայից խոսեցինք վերջերս շատ քննարկված Ռուս-թուրքական կամ Մոսկվայի պայմանագրի մասին։ Քանի որ այն չի կարելի համարել միջազգային իրավական նորմերին համապատասխանող պայմանագիր։ Այն կնքվել է ռուսների և թուրքերի միջև, իսկ հարցի շատ կարևոր մասեր վերաբերում են Հայաստանին, իսկ Հայաստանի Հանրապետությունից ոչ մի ներկայացուցիչ չի եղել և չի մասնակցել պայմանագրի կնքման գործընթացին։ Ավելի կոնկրետ՝ «պայմանագրերը կարող են վերաբերել միայն պայմանագիրը ստորագրող կողմերին և որևէ պարտավորություն կամ իրավունք չեն ստեղծում պայմանագրին մաս չկազմող երրորդ կողմի համար՝ առանց վերջինիս համաձայնության»։ Եվ նաև մեկ այլ հանգամանք, պայմանագիրը կնքվել է և դրա ստորագրման պահին պատվիրակություններից և ոչ մեկը լիազորված չէր հանդես գալու իր երկրի անունից. ռուսական (բոլշևիկյան) և թուրքական (քեմալական) պատվիրակությունները դեռևս չէին ներկայացնում իրենց երկրների իշխանությունները։ Սա նույնպես միջազգային նորմերին չի համապատասխանում։

Հոդված 6 Օրինականության սկզբունքը
1. Պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններն ու պաշտոնատար անձինք իրավասու են կատարելու միայն այնպիսի գործողություններորոնց համար լիազորված են Սահմանադրությամբ կամ օրենքներով:

Վերը նշված հատվածում ինչպես ասեցի սահմանադրության շատ օրենքներ հարմարեցված են պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններին ու պաշտոնատար անձանց, և որքան էլ դա այդպես է կամ ոչ՝ դրանից տուժում են այն մարդիկ որոնց «հարմարեցված չեն» այդ օրենքները, ինչպես նաև այս տիպի լուրջ խնդիրների պատճառով է տուժում մեր պետության բարձրագույն իրավաբանական ուժը։

Posted in Իրավունք

human rights

Human rights are rights we have simply because we exist as human beings – they are not granted by any state. These universal rights are inherent to us all, regardless of nationality, sex, national or ethnic origin, color, religion, language, or any other status. They range from the most fundamental – the right to life – to those that make life worth living, such as the rights to food, education, work, health, and liberty.

The Universal Declaration of Human Rights (UDHR), adopted by the UN General Assembly in 1948, was the first legal document to set out the fundamental human rights to be universally protected. The UDHR, which turned 70 in 2018, continues to be the foundation of all international human rights law. Its 30 articles provide the principles and building blocks of current and future human rights conventions, treaties and other legal instruments.

The UDHR, together with the 2 covenants – the International Covenant for Civil and Political Rights, and the International Covenant for Economic, Social and Cultural Rights – make up the International Bill of Rights.

Universal and inalienable

The principle of universality of human rights is the cornerstone of international human rights law. This means that we are all equally entitled to our human rights. This principle, as first emphasized in the UDHR, is repeated in many international human rights conventions, declarations, and resolutions.

Human rights are inalienable. They should not be taken away, except in specific situations and according to due process. For example, the right to liberty may be restricted if a person is found guilty of a crime by a court of law.

Indivisible and interdependent

All human rights are indivisible and interdependent.  This means that one set of rights cannot be enjoyed fully without the other. For example, making progress in civil and political rights makes it easier to exercise economic, social and cultural rights. Similarly, violating economic, social and cultural rights can negatively affect many other rights.

Equal and non-discriminatory

Article 1 of the UDHR states: “All human beings are born free and equal in dignity and rights.” Freedom from discrimination, set out in Article 2, is what ensures this equality.   

Non-discrimination cuts across all international human rights law. This principle is present in all major human rights treaties. It also provides the central theme of 2 core instruments: the International Convention on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination, and the Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women.  

Both rights and obligations

All States have ratified at least 1 of the 9 core human rights treaties, as well as 1 of the 9 optional protocols. 80% of States have ratified 4 or more. This means that States have obligations and duties under international law to respect, protect and fulfill human rights.

  • The obligation to respect means that States must refrain from interfering with or curtailing the enjoyment of human rights.
  • The obligation to protect requires States to protect individuals and groups against human rights abuses.
  • The obligation to fulfill means that States must take positive action to facilitate the enjoyment of basic human rights.

Meanwhile, as individuals, while we are entitled to our human rights – but, we should also respect and stand up for the human rights of others.

Posted in Իրավունք

Ամեն մարդ ունի իրավունքներ

Իրավունքը հասարակական կարգի կարգավորիչներից մեկն է, որը կարևոր է յուրաքանչյուրի առօրյայում։ Բոլորս էլ բախվել ենք այնպիսի իրավիճակների, երբ եկել ենք այն գիտակցության, որ չգիտենք մեր իրավունքները և դրանց սահմանները։ Այդ իրավիճակներից խուսափելու համար դպրոցներում ուսուցանվում է հասարակագիտություն առարկան, որի ժամանակ ուսումնասիրում և սովորում ենք մեր իրավունքները։ Սակայն կարծում եմ, որ միայն դպրոցում անցկացվող դասաժամը բավական չէ, որ մարդ լիարժեք իմանա իր իրավունքները։
Ինքս ապրում եմ իրավաբանների ընտանիքում․ հայրս և մայրս մասնագիտությամբ իրավաբան են, և դա ինձ համար մեծ հնարավորություն է ունենալ տեղեկություն իմ իրավունքների մասին։ Ավագ քույրս ապագա իրավաբան է և ամենից շատ տեղեկությունները ստանում են հենց նրանից։ Նա նաև ունի իր անձնական բլոգը, որտեղ վիդեոնյութերի տեսքով մարդկանց է ներկայացնում առօրյա կյանքին առնչվող իրավունքները և օգնում մարդկանց՝ լինել տեղեկացված։
Ինչպես հասկացանք, իրավունքները կարևոր դեր են զբաղեցնում մարդու կյանքում, սակայն շատ հաճախ այդ իրավունքները ոտնահարվում են այլ անձանց կողմից։ Կարծում եմ, որ դրա համար պետք է մեղադրել ոչ թե կառավարության մարմիններին, այլ յուրաքանչյուրը վերանայի իր իսկ պահվածքը և թույլ չտա, որ իր արարքի միջոցով ոտնահարվեն ուրիշների իրավունքները։
Բերեմ առօրյա կյանքում հանդիպող իրավունքների ոտնահարման օրինակ․

  • Շատերիս հետ է պատահել, որ գնենք որևէ զգեստ/զարդ կամ այլ իր և ընդամենը մի քանի օր անց այն ցանկանանք վերադարձնել խանութին, ներկայացնելով այն պատշաճ վիճակում և կտրոնով, սակայն լսենք հետևյալ խոսքերը՝ «Գնված ապրանքը ետ վերադարձնել հնարավոր չէ»։ Տվյալ իրավիճակում մարդիկ բաժանվում են երկու խմբի՝ այն մարդիկ, ովքեր չգիտեն իրենց իրավունքները, ըստ որի գնորդն իրավունք ունի ոչ պարենային ապրանքը խանութին հանձնելու գնման պահից 14 օրվա ընթացքում։ Եվ երկրորդ խումբը, ովքեր չիմանալով իրենց իրավունքների մասին, և չիմանալով, որ գոյություն ունի նման օրենք պարզապես ճարահատյալ հեռանում են։

Այս ամենից կարելի է հետևություն անել, որ յուրաքանչյուր քաղաքացի պետք է իմանալ իր իրավունքները և թույլ չտա, որ այն ոտնահարվի։

Posted in Իրավունք

Հասարակական հավաքների կազմակերպման իրավունքը

ՀավաքիհասկացությունըՀավաքը երկու կամ ավելի անձից կազմված խումբ է, որի նպատակն է ներկայացնող հարցերի շուրջ ընդհանուր կարծիք ձևավորելը կամ արտահայտելը: Հավաքը հանրային է և դրան կարող է մասնակցել ցանկացած ոք: Հավաքները իրականացվում են տարբեր միջոցներով, օրինակ՝ մի տեղում հավաքվել կամ մի տեղից մյուսը տեղաշարժվել, որն էլ անվանում ենք երթ:

Ոչհանրայինևշինություններումանցկացվողհավաքներիառանձնահատկությունը
Ոչ հանրային և շինություններում անցկացվող հավաքների վրա տարածվում են նույն օրենքները, որոնք վերաբերվում են հանրային տարածքում տեղի ունեցող հավաքներին։

ՀամաչափությանևայլհիմնարարսկզբունքներըՊետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններն ու պաշտոնատար անձինք իրենց լիազորություններն իրականացնելիս պարտավոր են ղեկավարվել համաչափության և վարչարարության մյուս հիմնարար սկզբունքներով:

ՀավաքներիազատությանսահմանափակումներիհիմքերըՀավաքների ազատությունը կարող է սահմանափակվել միայն այն դեպքում, երբ պետական անվտանգության և հասարակական կարգի պահպանումը, հանցագործությունների կանխումը, հանրության առողջության ու բարոյականության, այլոց սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների պաշտպանությունը չեն կիրառվում տվյալ հավաքի ժամանակ:
Արգելվում է հավաքներ կազմակերպել հետևյալ նպատակներով. սահմանադրական կարգը բռնի տապալելու, ազգային, ռասայական, կրոնական ատելություն բորբոքելու, բռնություն կամ պատերազմ քարոզելու։

ՀավաքներինմասնակցելուիրավունքըՀավաքի մասնակից է այն անձը, ով տվյալ պահին գտնվում է հավաքի վայրում՝ դրան մասնակցելու նպատակով: Հավաքին մասնակցելու իրավունք ունի ցանկացած մարդ՝ ՀՀ-ի քաղաքացիները, օտարերկրյա քաղաքացիները և քաղաքացիություն չունեցող անձինք: Ոչ ոք չունի իրավունք որևէ մեկին ստիպել մասնակցել որևէ հավաքի կամ խոչընդոտել նրա մասնակցությունը: Հավաքի մասնակից չեն հավաքի անցկացման ժամանակ իրենց լիազորություններն իրականացնող կամ աշխատանքային պարտականությունները կատարելող անձիք, սակայն, եթե նրանք գտնվում են աշխատանքային ժամից դուրս, կարող են մասնակցել հավաքին:

ՀավաքիկազմակերպիչըՀավաքի կազմակերպիչ կարող է լինել հավաքին մասնակցելու իրավունք ունեցող յուրաքանչյուր ոք, ինչպես նաև ցանկացած իրավաբանական անձ: Կազմակերպիչը կարող է հավաքի ղեկավարումը հանձնարարել այլ անձի։

Հավաքներին մասնակցելու և հավաքներ կազմակերպելու սահմանափակումները
Սահմանադրական դատարանի անդամներն ու դատավորները, ինչպես նաև զինված ուժերում, ոստիկանությունում, ազգային անվտանգության, դատախազության մարմիններում ծառայողները հավաքներին մասնակցելիս պետք է զսպվածություն ցուցաբերեն։Մինչև 14 տարեկան անձինք հավաք կարող են կազմակերպել միայն իրենց օրինական ներկայացուցիչների գրավոր համաձայնությամբ։