Author: araxkalijain

Բառային բացատրական աշխատանք. 

Ծանծաղուտ-նոսր ջուր

Ճողփյուն-ճղպալ

Կարծր-պինդ

Ախոյան-թշնամի

Խայծ- կարթի ծայրին անցկացվող որդը

Դրասանգ-ծաղկաշղթա

Ընդհուպ-կիպ

Անճարակություն-խեղճություն

Ճգնել-ջանալ

Վետվետում-ալիքանման փռչկոտել

Բաղեղ-մամրիչ

Խարազան-մտրակ

Ներբան-ոտնատակ

Ոստնել-ցատկել

Ոստոստել-ցատկոտել

Խոյանալ-արշավել

Պիրկ- ճիգ

Վերընթերցիր այն հատվածը, որտեղ պատկերված է 1. ծերունու վերաբերմունքը ծովի հանդեպ, 2. մյուս ձկնորսների վերաբերմունքը ծովի հանդեպ: Այդ հատվածի օգնությամբ փորձիր գտնել ծերունի-հասարակություն տարբերությունը (աշխարհայացք. ապրելակերպ):

Ծերունին խավարում զգում էր, որ մոտենում է առավոտը, թիավարելիս լսում էր մի դողդոջ ձայն, թռչող ձկներն էին ջրից դուրս գալիս ու իրենց կարծր թևերով օդը սուլոցով ճեղքելով՝ հեռանում էին։ Նա քնքուշ սեր էր տածում թռչող ձկների նկատմամբ, դրանք նրա լավագույն բարեկամներն էին այդտեղ՝ օվկիանոսում։  Մտքում նա միշտ ծովն անվանում էր la mar, ինչպես իսպաներեն անվանում են նրան սիրող մարդիկ։ Երբեմն նրան սիրողը վատ է խոսում նրա մասին, բայց միշտ ինչպես կնոջ մասին՝ իգական հոդով։ Ավելի երիտասարդ ձկնորսները, նրանք, որոնք իրենց պարանների համար խցանների փոխարեն լողաններ են գործածում և որսի են գնում մոտորային նավակներով, որ գնել են այն օրերին, երբ շնաձկան լյարդը մեծ գին ուներ,— ծովն անվանում են, el mar այսինքն՝ արական հոդով։ Սրանք նրա մասին խոսում են որպես տարածության, ախոյանի, երբեմն նույնիսկ թշնամու մասին։ Իսկ ծերունին մշտապես մտածում էր ծովի՝ որպես կնոջ մասին, որը մեծ շնորհներ է պարգևում կամ մերժում, իսկ եթե իրեն թույլ է տալիս չմտածված կամ անբարյացակամ արարքներ, ճա՛րդ ինչ. այդպես է նրա բնույթը։ «Լուսինը հուզում է ծովին ինչպես կնոջ»,— մտածում էր ծերունին։

Այս հատվածից երևում էր, որ ծերունին տարբերվում  է հասարակությունից: Հասարակության համար ծովը ուղղակի ծով էր, իսկ ծերունին յուրահատուկ վերաբերմունք ուներ ծովի նկատմամբ: Նա ծովին վերաբերվում էր՝ ինչպես կնոջը, սիրալիր և քնքուշ: Նա ծովի հետ արդեն կապվել էր և կարող էր նույնիսկ զրուցել ծովի հետ: Նա մենակ էր ապրում և նրա ընկերը ծովն էր:

Մեկնաբանիր այս միտքը՝ համաձայնելով կամ մերժելով այն:

Լավ է իհարկե, երբ մարդու բախտը բանում է։ Բայց ես գերադասում եմ կարգին բռնել իմ գործը։

Այս մտքի հետ ես համաձայն եմ: Միտքը ուզում է ասել, որ լավ է, երբ մարդու բախտ բերում է, որ նրա աշխատանքը հաջողվում է, բայց ավելի լավ է սեփական ուժերով այնպես աշխատել, որ ամեն ինչ հաջողվի, այլ ոչ թե բախտը բերի:

Դասարանական — Հայոց պատմություն

Առաջադրանք 1. Ազատագրական շարժումները 18-րդ դարի 30-80 թվականներին/ դասագիրք էջ 21-27 /

Հայկական ինքնավարությունն Արցախում/ Խամսայի մելիքություններ//էջ 21-22, առ.1,2/

Տանը

Փոքրիկ ուսումնասիրություն/մեկ էջի սահմանում/

• Ներկայացնել Նադիր շահի պատմական կերպարը:

Հայաստանում Նադիրի վարած քաղաքականությունն ընդգրկում էր ռազմական, վարչաքաղաքական և առևտրատնտեսական ոլորտները: Հայ – իրանական գործակցությունըդրսևորվում է նաև Ամենայն հայոց կաթողիկոսության նկատմամբ Նադիրի բարյացակամվերաբերմունքով: Նա ապօրինի հարկերից ազատեց Էջմիածնի կալվածքները, ըստ արժանավույնգնահատեց ու մեծացրեց աշխարհիկ և հոգևոր հայ իշխանավորներին: Լինելով հեռատեսքաղաքական գործիչ ու հմուտ դիվանագետ՝ Նադիրը հասկանում էր տեղական բնակչությանկարևորությունը հակաթուրքական պայքրում: Նրա բանակում էին Դիզակի մելիք Եգանը, Գեղարքունիքի մելիք Շահնազարը, Երևանի մելիք Հակոբջանը և ուրիշներ:

•  Հայերի նկատմամբ նրա վարած քաղաքականության դրական, բացասական կողմերը:

Շահ հռչակվելուց հետո Նադիրը դաժան հաշվեհարդար տեսավ այն ցեղերի հետ, որոնքօժանդակել էին թուրքական զորքերին։ Արցախի հարթավայրից տեղահանեց ևԽորասանաքսորեցայնտեղ բնավորված թուրքամետ ջևանշիր քոչվոր ցեղին։ Նույն թվականին (1736) ՆադիրըԱրցախնանկախ հայտարարեցԳանձակի խանությունից՝ դարձնելով այն առանձինվարչական միավոր։ Նա վերահաստատեց Արցախի ներքին վարչական բաժանումն ու մելիքներիժառանգական իրավասությունները։ Այդուհետև Արցախի (Ջրաբերդի, Գյուլիստանի, Խաչենի, Վարանդայի և Դիզակի) մելիքությունները սկսեցին անվանվելԽամսայի (հինգ) մելիքություններ։Դրանց կառավարիչ նշանակվեց Դիզակի մելիք Եգանը, որը միավորում էր նաև Արցախի մելիքներիռազմական ուժերը։ Վերջինս ստացավ նաև խանի տիտղոս։ Մելիք Եգանի մահից հետոկառավարչի պաշտոնն անցավ նրա որդի Արամին, իսկ այնուհետև վերջինիս եղբորը՝ մելիքԵսայուն։

Նադիր շահի կառավարման ժամանակ Արցախի մելիքները պահպանեցին իրենց բոլոր նախկինիրավունքները։ Յուրաքանչյուր մելիք ուներ իր զորքը, որն անհրաժեշտության դեպքում կարող էրհասնել 1000-1500 զինվորի։ Արցախի մելիքությունների սահմանները տարածվումէինԳանձակիցմինչևԱրաքսգետը։ Նադիր շահի մահից հետո ևս հայ մելիքները հաջողությամբխափանում էին Արցախի հարևանությամբ հաստատվելու մուսուլմանների բոլոր փորձերը ևավերում նրանց հիմնադրած ամրությունները։ Արցախի հարթավայրային մասում մուսուլմաններըերկար ժամանակ զբաղված էին ավարառությամբ ու կողոպուտներով։ Նրանք հաճախակիհարձակումներ էին գործում հայ մելիքների տիրույթների վրա։

• Հիմնավորիր կամ հերքիր Նադիր շահի օրոք Խամսայի մելիքությունների արտոնյալ կարգավիճակը:

Նադիրիայսձեռնարկումներըհայհասարակական–քաղաքականկյանքըղեկավարողանձանցստիպեցինարագևճիշտկողմնորոշվել՝որդեգրելովքաղաքականնորուղեգիծ։Այժմնրանքանելիքունեինոչթեինչ–որանորոշխոստումներիուդրանցապավինածհույսերի, այլհաստատունխոսքիևգործիհետ։Այսպես՝ՆադիրըԱրարատյաներկրիքալանթարնշանակեցԳեղարքունիքիևՍողքիտերՄելիքջանՄելիք–Շահնազարյանցին։ԴաԵրևանիխանիցհետոամենակարևորևազդեցիկպաշտոննէր, որովերկրամասիներքինգործերիտնօրինությունըվերապահվումէրհայմելիքներին։ՇահիհրովարտակներովմեծիրավունքներիտիրացանհատկապեսՍյունիքիևԱրցախիմելիքները։

Աղբյուրներ՝  Արցախի կիսանկախ հայկական իշխանությունը XVIII դարի 30-40-ական թվականներին: Նադիր շահը և հայերը: Խամսայի մելիքությունների ստեղծումը

Խամսայի մելիքություններ

Եգանի և Նադիր շահի ռազմավարական համագործակցությունը

• Առաջին նախադասություններում գտնել որոշիչ-որոշյալը, ընդգծել: Դիտարկել՝ ինչ է փոխվում երկրորդ նախադասություններում: Թվարկիր փոփոխությունները:

Մեծ գիտնական Նյուտոնը քիչ աշակերտներ է ունեցել:
Նյուտոնը` մեծ գիտնականը, քիչ աշակերտներ է ունեցել:

Մեծ գիտնական Նյուտոնից բոլորը վախենում էին:
Նյուտոնից՝ մեծ գիտնականից, բոլորը վախենում էին:

Բուն բացահայտիչը  բացահայտում է գոյականի ով կամ ինչ լինելը: Բացահայտիչն ու բացահայտյալը ունենում են նույն թիվն ու հոլովը:

• Տրված նախադասություններում գտիր որոշիչը, դարձրու բուն բացահայտիչ:

Մի օր նրա դուռը թակեց նախկին ծովագնաց էդմունդ Հալեյը:

Մի օր նրա դուռը թակեց Էդմունդ Հալեյը՝ նախկին ծովագնացը։

Մի օր նա փողոցում տեսավ նախկին ծովագնաց էդմունդ Հալեյին:

Մի օր նա փողոցում տեսավ Էդմունդ Հալեյին՝ նախկին ծովագնացին։

Նա անընդհատ խուսափում էր նախկին ծովագնաց էդմունդ Հալեյից:

Նա անընդհատ խուսափում էր Էդմունդ Հալեյից՝ նախկին ծովագնացից։

Բոլորը զարմանում էին նախկին ծովագնաց էդմունդ Հալեյի տոկունության վրա:

Բոլորը զարմանում էին Էդմունդ Հալեյի՝ նախկին ծովագնացի տոկունության վրա։

Երիտասարդ նավաստին հպարտանում էր նախկին ծովագնաց էդմունդ Հալեյով:

Երիտասարդ նավաստին հպարտանում էր Էդմունդ Հալեյով՝ նախկին ծովագնացով։

• Հարցական դերանունները փոխարինիր բուն բացահայտիչով:

Միքայելը` եղբայրս, երեկ մեր տանն էր:
Տանտիրուհուց`ծեր կնոջից, հեռագիր էր ստացել:
Տղան անհամբեր սպասում էր Սևուկի` շան երևալուն:
Մայրը որդուց` Գաբրիելից, արդեն երկար ժամանակ լուր չուներ:
Քուռկիկ Ջալալին արագ մոտեցավ տիրոջը` Սասունցի Դավթին:
Հրազդանը` գետը, Երևանով է անցնում:

Բուն բացահայտիչ. կետադրություն:

Միքայելը` զարմիկս, երեկ մեր տանն էր:

Մեր ուսուցչուհու՝ ընկեր Հասմիկի ձայնը կտրվել էր:

Նա իր լարային գործիքով՝ կիթառով, եկել էր ճամփորդության:

• Կետադրիր:

Մենք՝ ես ու Ցոլակը, մտանք բակ:
Ընկերներս՝ գլխաբաց չթե հասարակ շապիկով, երկու տղա քայլում էին գետափով:
Ես ու իմ ընկերը՝ Անդոն, հաց ենք տանում նրա հոր բրուտ Ավագի համար:
Կարմիր շորերով՝ աղջիկը, այդ բարձրահասակ երեխան, հեռացավ կտուրից ու մոտեցավ աղջիկներին:
Մուխի մեջ երևաց ոսկե ծամիկներով Ազնոն՝ դուստրը իմ վաղեմի ծանոթի:
Քամին աշխարհի հզոր ու անսանձ ոգին վայրագ ուժով խառնեց- պղտորեց գետի անշարժ ջրերը:
Մեր՝ երեխաներիս աչքը չէր հեռանում արագիլներից:
Ամենավերին աստիճանին կանգնած էր իմ բարեկամը, Բաֆուտի Ֆոնը:
Ծառերից հազարամյա կաղնիներից կանցնես ու կտեսնես փնտրածդ հյուղակը:Նախորդ վարժության նախադասություններում ընդգծիր ենթական, ստորոգյալը, որոշիչն ու հատկացուցիչը:

• Տրված որոշիչ նախադասությունները դարձրու որոշիչ բառակապակցություններ՝ օգտագործելով ենթակայական կամ հարակատար դերբայը:

Օրինակ՝ 

Մենք հեռացանք ծովից, որը քամուց ալեկոծվում էր: – Մենք հեռացանք քամուց ալեկոծվող ծովից:

Պահպանված կենդանիների մեջ կան տեսակներ, որոնք են աննշան թիվ:

Մեր կենդանաբանական այգու գոյության հինգ տարիների ընթացքում համառորեն հավաքում էինք այն կենդանիներին, որոնք իրենց հայրենիքում բնաջնջվում էին:

Այն մարդկանց անունները, որոնք հաղթանակներ են տարել, հավերժացվել են պատմության հուշամատյաններում:

Բայց նրանք, ովքեր հող են վարում սառը տունդրայում, համարյա միշտ կյանքից գնում են առանց հետք թողնելու:

Այն մարդը, ով ծովի հետ մտերմանում է, դժվար է համակերպվում ցմաքի կյանքին:

Թեման .Ազատ անկում:Հավասարաչափ շարժում շրջանագծով:

Լաբորատորիայում փորձերի միջոցով քննարկվող հարցեր

1.Որ շարժումն են անվանում ազատ անկում

Մարմինների անկումը վակուումում,միայն երկրի ձգողության ազդեցությամբ,կոչվում է ազատ անկում։

2.Գրել և բացատրել ազատ անկման բանաձևը

v=gt h=gt 2/2

3.Ձևակերպել Գալիլեյի օրենքը

Բոլոր մարմինները երկրի ձգողության ազդեցությամբ ընկնում են նույն արագացմամբ։

Փորձերը տեսագրեք ,պատրաստեք նյութ,տեղադրեք ձեր բլոգներում,,հղումը ուղարկեք ինձ:

4.Որ շարժումն են      անվանում   շրջանագծային հավասարաչափ շարժում:

Շրջագծային հավասարաչափ շարժման ժամանակ արագության թվային արժեքը չի փոփոխվում, սակայնուղղությունը շարժման ընթացքում անընդհատ փոփոխվում է:

5.Ինչ ուղղություն ունի արագությունը շրջանագծային հավասարաչափ շարժման դեպքում:բերելօրինակներ

Մարմնի շաժման ակնթարթային արագության ուղղությունը համընկնում է այդ կետով շրջագծին տարվածշոշափողին։

6.Ինչ է պտտման պարբերությունը:

Պտտման պարբերություն է կոչվում այն ժամանակամիջոցը,որի ընթացքում հավասարաչափ շարժվողմարմինը կատարում է մեկ լրիվ պտույտ։

7.Ինչ է պտտման հաճախությունը,և որն էնրա միավորը:

Պտտման հաճախություն են անվանում այն ֆիզիկական մեծությունը, որը հավասար է միավորժամանակամիջոցում մարմնի կատարած պտույտների թվին։
n=N/t

8.Գրել և բացատրել պտտման պարբերության և հաճախության կապն արտահայտող բանաձևը:

n=1/T,    T=1/n

Պտտման  պարբերությանը  և Պտտման  հաճախության փոխադարձաբար հակադարձ  մեծություններ են:

9.Ինչպես կարելի է հաշվել շրջանագծով հավասարաչափ շարժվող մարմնի արագությունը,եթեհայտնի են շրջանագծի շառավիղը և պտտման պարբերությունը կամ պտտման հաճախությունը:

Շրջանագծով հավասարաչափ շարժվող մարմնի արագությունը կարելի է հաշվել

 v=S/t  բանաձևով,որտեղ  t=T,  S=2 ПR, որտեղП=3.14,

v=(2ПR)/T,   հաշվի առնելով,որ T=1/n, կստանանք

v=2ПRn

 Սովորել՝ Է. Ղազարյանի դասագրքից. էջ13-ից մինչև էջ20Պատրաստել ուսումնական նյութ էջ18-ի«Հետաքրքիր է իմանալ» թեմայի շրջանակներում

Թեման.Ներածություն:Անհավասարաչափ շարժում:Միջին արագություն

Լաբորատորիայում

Հաշվարկման մարմին:Շարժման և դադարի հարաբերականությունը

Առաջադրված են  մի քանի փորձեր,որոնց կատարման ընթացքում պարզաբանվում  և քննարկվում են՝

1. Ի՞նչ է մեխանիկական շարժումը։

Մարմնի դիրքի փոփոխությունը տարածության մեջ ժամանակի ընթացքում կոչվում է մեխանիկական շարժում։

• Մեխանիկայի ո՞ր բաժինն են անվանում կինեմատիկա։

Մեխանիկայի բաժին, որն ուսումնասիրում է մարմինների շարժումների երկրաչափական հատկությունները, առանց մարմինների զանգվացներն ու դրանց վրա ազդող ուժը հաշվի առնելու։

• Ի՞նչն են անվանում նյութական կետ։

Եթե մարմնի չափերը շատ անգամ փոքր են դիտարկվող շարժման համար բնութագրական հեռավորություններից, ապա մարմնի չափերը հաշվի չեն առնվում, և մարմինը դիտարկում են որպես նյութական կետ։

• Ի՞նչն են անվանում շարժման հետագիծ(թվարկել տեսակները)։

Մի տեղից մյուսը տեղափոխվելով՝ մասնիկը(կամ նյութական կետը) շարժվում է մի որոշ գծով, որն անվանում են մասնիկի հետագիծ։ Հետագծերը, շարժման տեսակից կախված, կարող են ունենալ տարբեր ձևեր, մասնավորապես, կարող են լինել ուղիղ, շրջանագիծ, բեկյալ կամ կամայական տեսքի կոր գիծ։

• Ի՞նչն են անվանում մարմնի անցած ճանապարհ։

Հետագծի երկարությունը, որով մարմինը շարժվում է որոշ ժամանակահատվածում, կոչվում է անցած ճանապարհ։

• Ինչո՞վ է տարբերվում հետագիծը մարմնի անցած ճանապարհից։

Մարմնի հետագիծը այն գիծն է, որով շարժվել է մարմինը, իսկ մարմնի անցած ճանապարհը որոշակի ժամանակամիջոցում անցած հետագծի երկարությունն է։

• Ո՞ր շարժումն են անվանում հավասարաչափ և որը՝ անհավասարաչափ։

Հավասարաչափ շարժման ժամանակ մարմինը հավասար ժամանակամիջոցում անցնում է հավասար ճանապարհ, իսկ անհավասարաչափ շարժման ժամանակ մարմինը անհավասարաչափ ժամանակամիջոցում անցնում է անհավասարաչափ ճանապարհ։

• Ո՞ր մարմինն են անվանում հաշվարկման մարմին։

Հաշվարկման մարմին կոչվում է այն մարմինը, որի նկատմամբ դիտարկում են այլ մարմինների դիրքերը։

• Ո՞ր շաժումն է կոչվում անհավասարաչափ։ Բերե՛լ օրինակներ։

Անհավասարաչափ է կոչվում այն շարժումը, որի ընթացքում հավասար ժամանակամիջոցում մարմինը անցնում է անհավասար ճանապարհներ։ Օրինակ՝ կանգառից հեռացող ավտոբուսը, վայրէջք կատարող ինքնաթիռը և այլն։

1. Սահմանե՛լ անհավասարաչափ շարժման միջին արագությունը։

Այն ֆիզիկական մեծությունը, որը հավասար է մարմնի հետագծի երկարության և այդ անցնելու ժամանակի հարաբերությանը, կոչվում է միջին արագություն։

1. Գրե՛լ միջին արագության բանաձևը։

Vմիջ=St(1)

1. Ի՞նչ ֆիզիկական իմաստ ունի անհավասարաչափ շարժման միյին արագությունը։

Մարմնի անցած ճանապարհի և այդ ճանապարհն անցնելու ժամանակի հարաբերությունն անվանում են մարմնի անհավասարաչափ շարժման միջին արագություն։

1. Ի՞նչ է ակնթարթային արագությունը։

Ժամանակի տվյալ պահին մարմնի արագությունը կոջվում է ակնթարթային արագություն։

Լրացուցիչ առաջադրանք 

Չափեք ձեր քայլի միջին երկարությունը և որոշեք տնից մինչև մոտակա կանգառը ձեր անցած ճանապարհը:

1.Որքան ժամանակում սահնակը,շարժումն սկսելով դադարի վիճակից ,կանցնի 72մ ճանապարհ,եթե շարժվումէհաստատուն`4մ/վ:

     a = V / t

     72 մ / 4 մ / վ = 18 վ

     Պատ․՝ 18 վ

2.Ավտոնեքենան դուրս գալով կանգառից,10վ-ում անցնւմ է 400մ ճանապարհ:Մեքենայի շարժումը համարելով հավասարաչափ արագացող`որոշեք այդ շարժման արագացումը  և մեքենայի վերջնական արագությունը:

      a = V / t

     400 մ / 10 վ = 40 մ / վ

     Պատ․՝ 40մ/վ

 Սովորել՝ Է. Ղազարյանի դասագրքից. էջ3-ից մինչև էջ6

Վ.Ի Լուկաշիկի խնդրագրքից կատարել խնդիրներ 113-ից մինչև 125-ը

     113. Տրամվայը շարժվում է  36կմ/ժ արագությամբ։ Այդ արագությունն արտահայտեցե՛ք               մետր-վայրկյաններով (մ/վ):

            1կմ = 1000մ

            1ժ = 3600վ

            36 x 1000 : 3600 = 10 մ/վ

     114. Առաջին, երկրորդ և երրորդ տիեզերական արագությունները համապատասխանաբար          հավասար են 7,9 կմ/վ, 11,2 կմ/վ և 16,7 կմ/վ։ Այդ արագություններն արտահայտեցե՛ք մետր-վայրկյաններով (մ/վ) և կիլոմետր ժամերով (կ/ժ):

             7,9 կմ/վ = 7900 մ/վ

             11,2 կմ/վ = 11200 մ/վ

             16,7 կմ/վ = 16700 մ/վ

             7,9 կմ/վ = 79/36000 կ/ժ

             11,2 կմ/վ = 7/2250 կ/ժ

             16,7 կմ/վ = 167/3600 կ/ժ

      115. A կետից մինչև B կետից եղած ճանապարհը, որը հավասար է 2700 կմ-ի, ռեակտիվ                        ինքնաթիռն անցավ 1 ժ-ում։ Ետդարձի ճանապարհին ինքնաթիռը թռչում էր 715 մ/վ արագությամբ։ Ինքնաթիռի արագությունը ո՞ր ուղղությամբ էր ավելի մեծ։

               1 կմ = 1000 մ

               1 ժ = 3600 վ

               2700 x 100 : 3600 = 75 մ/վ

              715 մ/վ > 75 մ/վ

        116. Նապաստակի արագությունը 15 մ/վ է, իսկ դելֆինինը՝ 72 կմ/ժ: Նրանցից ո՞րի արագությունն է ավելի մեծ:

               1 կմ = 1000 մ

           1 ժ  = 3600 վ

           72 x 100 : 3600 = 20 մ/վ

           20 մ/վ > 15 մ/վ

         117. 5 ժ 30 ր-ում հեծանվորդն անցավ 99 կմ: Ի՞նչ միջին արագությամբ էր շարժվում  հեծանվորդը:

             1 կ/մ = 1000 մ

             5 ժ 30 ր = 330 ր

             99 x 1000 : 330 = 300 մ/ր

       119. Հաշվեցե՛ք հետիոտնի, ձիավորի, տանկի (S-34) և մարդատար ինքնաթիռի (Իլ-62) շարժման արագությունները, եթե նրանք 20 կմ ճանապարհն անցնում են համապատասխանաբար 5 ժ-ում, 2 ժ-ում, 22 ր-ում և 1,4 ր-ում:

              20 կմ : 5 ժ  = 4 կմ/ժ (հետիոտն)

              20 կմ : 2 ժ = 10 կմ/ժ (ձիավոր)

              20 կմ : 22 ր = 10/11 կմ/ր (տանկ)

              20 կմ : 1,4 ր = 100/7 կմ/ր (մարդատար ինքնաթիռ)

        120. 1959 թ. սեպտեմբերի 12-ին ժամը 17-ին Լուսին թռչող խորհրդային երկրորդ տիեզերահրթիռը 101 000 կմ-ով հեռացել էր Երկրից: Նույն օրվա ժամը 22-ին այն արդեն գտնվում էր Երկրից 152 000 կմ հեռավորություն վրա: Որոշեցե՛ք հրթիռի շարժման միջին արագությունը:

                22 – 17 = 5 ժ

                152 000 – 101 000 = 51 կմ

                51 կմ : 5 ժ = 10, 2 կմ/ժ

         121. 30 վ-ի ընթացքում գնացքը շարժվել է հավասարաչափ 72 կմ/ժ արագությամբ: Ինչքա՞ն ճանապարհ անցավ գնացքն այդ ժամանակամիջոցում:

                72  x 30 = 2160

                2160 : 3600 = 600 մ/վ

         122. Հեռընթաց ինքնաթիռում գտնվող պատանի ուղևորը նշեց, որ թռիչքն անտառի վրայով տևոց ճիշտ 1 ր: Իմանալով ինքնաթիռի թռիչքի արագությունը (850 կմ/ժ) նա անմիջապես որոշեց այն ճանապարհի երկարությունը, որն ինքնաթիռն անցավ անտառի վրայով թռչելիս: Ի՞նչ արդյունք ստացավ պատանի ուղևորը:

                850 x 1 = 850

                850 : 60 = 14 1/6 կմ/ր

         123. Գետի հոսանքով շարժվող լաստն ինչքա՞ն ժամանակում կանցնի 15 կմ, եթե հոսանքի արագությունը 0,5 մ/վ է:

                15 : 0,5 = 30000վ

         124. Պայթեցման տեխնիկայում օգտագործում են ոչ մեծ արագությամբ այրվող բիկֆորդյան քուղը: Ի՞նչ երկարությամբ քւոզ պետք է ունենալ, որպեսզի հնարավոր լինի մինչև դրա լրիվ այրվելը 300 մ վազելով հեռանալ: Վազքի արագությունն է 5 մ/վ, իսկ բոցը բիկֆորդյան քուղով տարածվում է 0,8 սմ/վ արագությամբ:

                300 : 5 = 60 վ

                60 x 0,8 = 48 սմ

         125. Տրակտորն առաջին 5 ր-ում անցավ 600 մ: Ինչքա՞ն ճանապարհ կանցնի տրակտորը 0,5 ժ-ում՝ շարժվելով նույն արագությամբ:

                30 : 5 = 6

                600 x 6 = 3600 մ

Պատրաստեք տեսանյութ ձեր շրջապատում,առօրյայում հանդիպած ֆիզիկական երևույթների վերաբերյալ:Նկարագրեք,մեկնաբանեք,եզրակացրեք,

(Տարբերություններ)

1. Գերմանիան հիանալի տեղ է, և ֆրանսիացիները համաձայն են. «Ֆրանսիայում Աստծո պես ապրելը» այն է, ինչ ասում են գերմանացիները, երբ տեսնում են, որ ինչ-որ մեկը ապրում է շքեղ կյանքով: Կյանքն այստեղ գուցե այդ աստվածային հանգիստ չէ, բայց ֆրանսիացիների համար այն դեռ գրավիչ է: 2013-ին Ֆրանսիայից Գերմանիա տեղափոխվեց ավելի քան 22.500 մարդ ՝ համեմատած 17 000-ի հետ, ովքեր գնացին այլ ուղղությամբ: Եվ ֆրանսիացիները հարյուրավոր տարիներ գաղթել են գերմանական հողեր: 17-րդ դարում 50 000 հալածյալ ֆրանսիացի հուգենոտացիներին դիմավորեցին:
2. Բոլորը գիտեն կարմիր գինու առողջության օգտակարության մասին, բայց գերմանացի գարեջրի սիրահարները կարող են ավելի շատ խմիչքներ ստանալ։
3. Գործադուլները Ֆրանսիայում շաբաթական առօրյայի մի մասն են ՝ հաճախ խաթարելով Եվրոպայի մնացած տրանսպորտը: Եվ մինչ Գերմանիայում գործադուլները, անշուշտ, աննկատ չեն, արդյունաբերական հարաբերությունները շատ ավելի մեղմ են, և գործադուլների համար կորցրած օրերի քանակը շատ ավելի քիչ է:
4. Ֆրանսիական համեղ սնունդը կարող է ավելի լավ համբավ ունենալ, քան գերմանական խոհանոցը, բայց դա գին է գալիս, և այդպես է նաև Ֆրանսիայում մնացած ամեն ինչ: Գերմանիայում ապրելը շատ ավելի էժան է: Պարզապես վերցրեք երկու մայրաքաղաքները. Փարիզցիները ծախսում են մոտ 4,400 եվրո նույն կենսամակարդակի համար, որոնցից բեռլինացիները ստանում են 2900 եվրո ՝ ըստ կյանքի մասնագետների ՝ Numbeo- ի: Այսպիսով, մինչ ֆրանսիացի խոհարարները գուցե հավաքում էին ավելի շատ Michelin աստղեր, Գերմանիայում մարդիկ գոնե կարողանում են թույլ տալ լավ Schnitzel- ը:

                                         (Նմանություններ)

1. Երկու երկրներն էլ ընդգրկված են «Մեծ ութնյակ» երկրների մեջ։
2. Երկու երկրներն էլ զբաղվում են մեքենաշինությամբ։
3. Երկու երկրներն էլ ունեն խոշոր արդյունաբերություն։
4. Երկու երկրներն էլ հարուստ են հանքային պաշարներով։