Category: Uncategorized

Առաջադրանք 1․ Խմբավորել հոմանիշները և հականիշները․

Ազդարարել, անապական, վախկոտ, բռնազբոսիկ, ահազանգել, հայտարարել, անկաշկանդ, կտրիճ, անարատ, անեղծ, համարձակ, ազատ, ծանուցել, մաքուր, հայտնել, քաջ, անխառն, հաղորդել, զեկուցել, անբռնազբոսիկ, արի, կեղտոտ։

Հոմանիշ
Ազդարարել – ահազանգել, հայտարարել, ծանուցել, հայտնել, հաղորդել, զեկուցել։
Անապական – անարատ, անեղծ, մաքուր, անխառն։
Անբռնազբոսիկ – ազատ

Հականիշ
Վախկոտ – քաջ, արի, կտրիճ, անկաշկանդ, համարձակ
Բռնազբոսիկ – անբռնազբոսիկ
Անապական – կեղտոտ

Առաջադրանք 2. Անուղղակի խոսքը դարձնել ուղղակի․

Սպարապետը քաղաքավարությամբ ասաց թագուհուն, որ նրա բարեսրտությունը իր համար մեծ առհավատչյա է։  Սպարապետը քաղաքավարությամբ ասաց թագուհուն․
-Ձեր բարեսրտությունը ինձ համար մեծ առհավատչյա է։

Տիկինը նամակը կարդալուց հետո հարցրերց, թե նա է տվել այդ միտքը Սամվելին։ Տիկինը նամակը կարդալուց հետո հարցրեց․
-Դու՞ք եք տվել այս միտքը Սամվելին։

Առաջադրանք 3. Մայրամուտ բառով կազմել ուղիղ և փոխաբերական իմաստով նախատասություններ․

Վաղեմի ընկերները արդեն մի քանի տարի է, ինչ միասին են դիմավորում մայրամուտը։
Պապիկը ասաց իր վերջին խոսքերը, կյանքի մայրամուտից առաջ։

Առաջադրանք 4. Կազմել 6 բարդ բառ՝ սյունակներից ընտրելով մեկական արմատ․

Զբոսայգի	հալչել	այգեգործ
բաղձանք	որսորդ	կարոտաբաղձ
դյուրություն	վաճառք	դյուրահալ
պարախումբ	կարոտել	խմբանկար
շիղաձուկ	գործարան	ձկնորս
մրգատու	նկարիչ	մրգավաճառ

Անմաքուր	աշխարհ	մաքրամաքուր
ամենաքնքուշ	ցանքս	քնքշասիրտ
կարմրադեղին	սրտակեղեք	դեղնակտուց
ալիք	կտցել	ալեծուփ
աշուն	ծփծփալ	աշնանացան
մոմակալ	մաքրել	աշխարհակալ

Կարկուտ	ծանրոց	կարկտաբեր
ճարպագունդ	շղթայազերծ	գնդասեղ
արևմուտք	մտաբերել	արևազօծ
խնկածաղիկ	ասեղնագործ	ծաղկաշղթա
մարդկային	օծանելիք	մարդամանուկ
գերակշռել	հրաշամանուկ	ծանրակշիռ

Ամսեամիս	կշռաքար	ամսավճար
բարեկամ	հարվածային	բարեսիրտ
տավիղ	դեղաբույս	տավղահար
նախահաշիվ	ուղտապան	հաշվեկշիռ
դաշտամուկ	վճարովի	մկնդեղ
ինձ	սրտակեղեք	ընձուղտ

Պտուղ	գաղութ	պտղակեր
խաղաղասեր	փրփուր	սիրագին
սրբավայր	կերակուր	գաղութավայր
խրձադեզ	կարոտագին	փրփրադեզ
բուժօգնություն	բուրմունք	ատամնաբույժ
անուշ	սեղանատամ	անուշաբույր

Դաշտամուկ	աչագեղ	դաշանկար
դափնի	գանգ	դափնեվարդ
մեկընդմիշտ	քաջվարդ	մշտագանգուր
ամենաուղիղ	գանգուր	ուղղաձիգ
հերարձակ	ձգողություն	գեղարձակ
մաշկել	Խճանկար	գանգամաշկ

Упражнение 16 ( Практическая грамматика, сл.38)

а) Красивая роза-роза красива, сильный ветер-ветер силен, могучий дуб-дуб могуч, неуклюжий медведь-медведь неуклюж, ценный подарок-подарок ценен, грустный вид-вид грустен, вкусный пирог-пирог вкусен, прелестный вечер-вечер прелестен, ужасный случай-случай ужасен, добрый сосед-сосед добр, красивая игра-игра красива, простой ответ-ответ прост, правильное решение-решение правильно, популярный фильм-фильм популярен, известный артист-артист известен, готовая робота-робота готова.

б) Мед вкусен-вкусный мед, доклад краток-краткий доклад, пол гладок-гладкий пол, пух легок-легкий пух, конец близок-близкий конец, поступок хорош-хороший поступок, окно высоко-высокое окно, мужчина интересен-интересный мужчина, девушка великолепна-великолепная девушка.

Լուծույթներ:  Ծանր  ջուր: Ջրածնի  պերօքսիդ: Ջրի ֆիզ. քիմ. և  ֆիզիոլոգիական  հատկությունները: 

 Լաբորատոր աշխատանքներ. «Ջրի ֆիզիկական, քիմիական ևօրգանոլեպտիկ  հատկությունները: Լուծույթների պատրաստումըև  լուծված  նյութի   զանգվածային, մոլային բաժնի, մոլայինկոնցենտրացիայի  որոշումը»:

Առաջադրանք

 1. Որո՞նք  են  ջրի  ֆիզիկական հատկությունները, թվարկեք….

Մաքուր ջուրը թափանցիկ հեղուկ է, չունի գույն և համ։ Ջրի պնդացման աստիճանը ընդունված է 0 C, իսկ եռման ջերմաստիճանը 100 C-ով։ Ջուրը ի տարբերություն մյուս նյութերի, չի ենթարկվում ֆիզիկայի և քիմիայի մի շարք օրենքների: Այն օժտված է անոմալ հատկություններով։ Ջրի անոմալ առանձնահատկություններից են ՝ եռման և հալման ջերմաստիճանները, որոնք ըստ քիմիայի և ֆիզիկայի օրենքների պետք է ցածր լինեին: Ջուրը պետք է եռար -70աստիճանում և պնդանար -90աստիճանում: Ջուրը միակ նյութն է Երկրի վրա, որ սովորական ջերմաստիճանի ու ճնշման պայմաններում միաժամանակ կարող է գտնվել երեք վիճակում ՝ պինդ, հեղուկ և գազային: Ջուրն օժտված է հիանալի հատկությամբ ՝ բարձր ջերմունակությամբ: Ջրի խտության փոփոխությունն է ջերմաստիճանի փոփոխությունից կախված: Հեղուկ վիճակում ջուրը չկարգավորված համակարգ է:

Առաջադրանք 2. Որո՞նք  են  ջրի քիմիական  հատկությունները, գրեք  ջրի  փոխազդեցությունը  պարզ  և  բարդ  նյութերի  հետ ռեակցիաների հավասարումները…

Ջուրը կայուն նյութ է, մինչև 1000աստիճան տաքացնելիս այն փոփոխության չի ենթարկվում: Ավելի բարձր ջերմաստիճաններում, ինչպես նաև ուլտրամանուշակագույն և ռենտգենյան ճառագայթների ազդեցության տակ քայքայվում է ՝ առաջացնելով ջրածին և թթվածին:

2H2O=2H2+O2

Ջուրը կարող է մասնակցել տարբեր քիմիական ռեակցիաների ՝ միացման, քայքայման, տեղակալման և փոխանակման: Ջուրը փոխազդում է պարզ և բարդ նյութերի հետ:

Ca+2H2O = Ca(OH)2 + H2
2K + 2H2O = 2KOH + H2
2Na + 2H2O = 2NaOH + H2
3Fe + 4H2O = Fe3O4 + 4H2
Zn + 2H2 = ZnO + 2H2

Ջուրը և թթվային օքսիդները փոխազդում են առաջացնելով թթուներ;
SO2+H2O=H2SO4
N2O5+H2O=2HNO3

Առաջադրանք 3. Որո՞նք  են  ջրի  օրգանոլեպտիկ  հատկությունները, թվարկեք…

Ջրի օրգանոլեպտիկ հատկություններից է ՝ գույնը, հոտը և համը։ Ջուրը դառնում է և՛ դառնահամ և՛ քաղցրահամ։ Ջուրը դառնահամ է դառնում կալցիումի (Ca) և մագնեզիումի (Mg) աղերը, իսկ ջրին դարձնում են քաղցրահամ կալիումի (K) և նատրիումի (Na) աղերը։ Խմելու է համարվում այն ջուրը, եթե գույնը թափանցիկ է և հոտ չի գալիս, չպետք է պարունակի հարյուրավոր մանրէներ և լինի քաղցրահամ։

Առաջադրանք 4. Ջրի  փոխազդեցությունը  ակտիվ  մետաղներից` նատրիումի  հետ, գրեք  ընթացող  ռեակցիայի  հավասարումը….և  հավասարեցրեք  էլեկտրոնային  հաշվեկշռի  եղանակով….

2Na + 2H2O = 2NaOH + H2

Առաջադրանք  5.  Ո՞րն  է  համարվում  մաքուր  խմելու  ջուր… 

Ջուրը համարվում է խմելու, եթե գույնը թափանցիկ է, հոտ չի գալիս, 100 մանրէից ավել չպիտի պարունակի և պետք է լինի քաղցրահամ՝ կալիումական և նատրիումական հանքային աղեր:

Առաջադրանք   6.  Որո՞նք  են  ջրի    աղտոտման  պատճառները …

Ջրային օբյեկտների աղտոտման գլխավոր աղբյուրը արտադրական հոսքաջրերն են, որոնք թափվում են գետերը, լճերն ու ջրամբարները: Արդյունաբերական հոսքաջրերը շատ հաճախ աղտոտված են լինում նավթով, ֆենոլներով, ծանր մետաղներով, բարդ քիմիականմիացություններով և տաք հոսքաջրերով:

Առաջադրանք 7. Խմելու  սոդայի` նատրիումի   հիդրոկարբոնատի  լուծույթի  պատրաստումը  և  կոնցենտրացիայի  որոշումը…

m(NaHCo3)=8,4գ
m(H2O)=100գ
Cm(NaHCO3)= n(NaHCO3)/V(լուծույթ)=0,1մոլ/0,1լ=1մոլ/լ

1.Որոշել սովորական և ծանր ջրի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը

Mr(¹H2O)=Ar(H)x2+Ar(O)=1×2+16=18
Mr(²H2O)=Ar(H)x2+Ar(O)=2×2+16=20
Mr(³H218O)=Ar(H)x2+Ar(O)=3×2+18=6+18=24

2. Որոշել օրգանիզմում ջրի զանգվածը, եթե ջրի պարունակությունը կազմում է 80%

W(H2O)=80%
Զանգված – 55m(H2O)=55×80%/100%=44կգ
55-44=11կգ(սպիտակուց, ճարպ, ածխաջուր և այլ նյութեր)

Առանց ջրի կյանք չկա. կյանքը, էվոլյուցիոն տեսության համաձայն, առաջացել է ջրում, և ջուր կա յուրաքանչյուր կենդանի էակի օրգանիզմում. մարդը և շատ կենդանիներ գրեթե 2/3 մասով, իսկ որոշ բույսեր մոտավորապես 4/5 մասով կազմված են ջրից: Ջուրն օրգանիզմի հիմնական միջավայրն է, որտեղ ընթանում է նյութափոխանակությունը: Առանց սննդի ավելի երկար կարելի է ապրել, քան առանց ջրի:
Ջուրն զբաղեցնում է Երկրի մակերևույթի 2/3 մասը (361 մլն կմ²), և միայն 1/3 մասն է (149 մլն կմ²) բաժին ընկնում ցամաքին: Ջուրն ամենուր է՝ օվկիանոսներում ու ծովերում, գետերում ու լճերում, գետնի տակ ու հողում: Երկրի հեղուկ ջրի շերտը կոչվում է ջրոլորտ, պինդ ջրի շերտը՝ սառցոլորտ: Ջրոլորտի սահմաններում ջրի ընդհանուր պաշարները կազմում են 1,4 մլրդ կմ³: Ջրային պաշարների 97 %-ը բաժին է ընկնում Համաշխարհային օվկիանոսին, և միայն 3%-ն են կազմում ցամաքի ջրերը: 

Հետաքրքիր փաստ

Ջուրն օրգանիզմի կարևորագույն բաղադրիչն է: Օրգանիզմում այն առաջանում է օրգանական նյութերի օքսիդացման արդյունքում և մասնակցում է կենսագործունեության համար կարևոր շատ քիմիական ռեակցիաների: Հասուն մարդու օրգանիզմի 60-65 %-ը կազմում է ջուրը:
Ջուրը կյանքի սկզբնաղբյուրն է, առանց որի հնարավոր չէ ապրել: Կյանքը ծագել է ջրից: Ջուր կա ամեն մի կենդանի էակի մեջ: Ջուրը, ինչպես և լույսը, կենդանի ինֆորմացիա է կրում և փոխանցում: Ջրին հնարավոր է ծրագրել:
Ջրի հետ կապված ուսումնասիրությունները բերեցին նրան, որ ջուրը ունի հիշողություն, որ ջուրը լսում և հիշում է շրջակայքում կատարվածամեն բան: Ջրի վրա ամենամեծ ազդեցությունը թողնում է մարդը` իր էմոցիոնալ վիճակով ու ամեն մի արտասանած բառով: Սերը բարձրացնում է ջրի էներգետիկան, իսկ ագրեսիան` ցածրացնում:
Փորձերը ցույց են տվել, որ ստրուկտուրավորված ջուր խմելուց հետո, մարդու արյան մեջ դրական փոփոխություններ են կատարվում: Աղոթքներ ընթերցելով մարդը փոխում է ջրի կառուցվածքը: Բոլոր մթերքները ջուր են պարունակում և աղոթքը մթերքում պարունակվող ջրին ներդաշնակ կառուցվածք է հաղորդում:
Իր դրական ու բացասական մտքերով մարդն ազդում է բնության վրա, քանի որ բնության մեջ բոլոր օրգանիզմները ջուր են պարունակում:Ջուրը ուղեկցում է մեր կյանքի ամեն մի ակնթարթը: Մեր օրգանիզմի ջրի օրական պահանջը կազմում է 2 ,3 լ:
Բուժիչ հանքային ջուր է համարվում այն ջուրը, որն իր յուրահատուկ ֆիզիկաքիմիական հատկությունների շնորհիվ կարող է օգտագործվել բուժման, վերականգնման և տարբեր հիվանդությունների կանխարգելման համար: Սակայն ամեն հանքային ջուր չէ, որ կարող է համարվել բուժիչ: Բուժական նպատակներով օգտագործվող հանքային ջրերը պետք է արդյունահանված լինեն բնական աղբյուրներից կամ տարբեր խորություն ունեցող հորատանցքերից:
Ջուրը մարդու համար անփոխարինելի է և բնության հարստություններից ավելի թանկ է գնահատվում, քան ոսկին, նավթը, գազը:

Հետաքրքիր փաստեր ջրի մասին

1. Կորցնելով մարդու մարմնի ջրի 2%-ը` մարդու մոտ ծարավ է առաջանում, 6-8%-ի դեպքում կիսաուշաթափ վիճակ, 10%-ի դեպքում սկսվում են գալուցինացիաներ և առաջանում են խնդիրներ կուլ տալու հետ, իսկ 12%-ի դեպքում մարդ մահանում է:

2. Երկրի հողային մասի մեջ ջուրը 10ից-12 անգամ ավելի շատ ջուր կա , քան համաշխարհային օվկիանոսում:

3. Միայն ջրի պաշարի 3% _ն է խմելու , ընդ որում դրա մեծ մասը սառցաբեկորների մեջ է: ԵՎ միայն 1.1%-ն է հասանելի մարդկանց:

4. Ալկոհոլային խմիչքների և կոֆեինի օգտագործումը բերում է ջրազրկման : Ամնե խմված բաժակից հետո , պետք է լրացուցիչ ջուր խմել:

5. Օվկիանոսի մաքուր ջրի կապույտ գույնը բացատրվում է լույսի ամբողջությամբ կլանման և տեղաբաշխման հաշվին:

6. Ծովի ջուրը սառչում է 1.91C ջերմաստիճանում:

7. Ջուրը անդրադարձնում է լույսի միայն 5%-ը , այն դեպքում , երբ ձյունը կազմում է 85%: Օվկիանոսի սառույցի տակ անցնում է միայն 2%-ը:

Դոմինանտությունը գենետիկական երևույթ է, երկու ալելային գեների փոխհարաբերության ձև, որի հետևանքով առաջացած առանձնյակը ժառանգում է մի ծնողի գենետիկական և ֆիզիոլոգիական հատկությունները։

Դոմինանտությունը լինում է երեք տեսակի՝ լրիվ դոմինանտություն, ոչ լրիվ դոմինանտություն և կոդոմինանտություն:

Լրիվ դոմինանտություն Լրիվ դոմինանտության դեպքում փոխանցվում է և՛ ռեցեսիվ, և՛ դոմինանտ գենը, բայց արտահայտվում է միայն դոմինանտ գենը:
Օրինակ՝ շագանակագույն և կապույտ աչքերի գենի դեպքում, սերունդի վրա արտահայտվում է դոմինանտ գենը, այսինքն, շագանակագույնը:

Ոչ լրիվ դոմինանտություն
Ոչ լրիվ դոմինանտության դեպքում երկու գեները գրեթե հավասարաչափ արտահայտվում են:
Օրինակ՝ սպիտակ և կարմիր ծաղիկների գենի դեպքում հաջորդ սրունդի վրա հավանականությունը շատ է, որ գենը կարտահայտվի երկուսը մի տեղում, այսինքն, կլինի սպիտակի և կարմիրի խառնուրդը՝ վարդագույնը:

ԿոդոմինանտությունԿոդոմինանտության դեպքում մեծամասնությամբ արտահայտվում է դոմինանտ գենը և լինում են ռեցեսիվ գենից արտահայտված նշաններ:
Օրինակ՝ սև և սպիտակ մաշկից մեծամասնությամբ կարտահայտվի սև գույնը, բայց հնարավոր է, որ մաշկի վրա լինեն սպիտակ նշույլներ ևս:

Պոեմը բացվում է նախերգանքով: Բանաստեղծը կարոտի կանչով մտովի թռչում է դեպի տուն:Կանչում է կրկին, կանչում անդադարԷն չքնաղ երկրի կարոտը անքուն,Ու թևերն ահա փռած տիրաբար`Թռչում է հոգիս, թռչում դեպի տուն:Արթնանում են մանկական հուշերի պատկերները, հառնում է մոռացված աշխարհը: Այդ «չքնաղ» երկրի կյանքը նույնպես լեցուն է անդառնալի բախումներով, երբ մարդկանց երազանքներըխորտակվում են` բախվելով «հնոց ադաթին»:Հովիվ Սարոն և Անուշը սիրում են միմյանց: Նրանք երջանիկ են իրենց սիրով: Սակայներջանկությունը չի հասնում իր ծաղկունքին: Անուշը սիրում է Սարոյին, սակայն գեղջկականպարկեշտությունը թույլ չի տալիս նրան լիովին տրվել իր զգացմունքներին: Դա թախիծով է լցնումջահել աղջկա հոգին: Դժբախտության աղոտ նախազգացումը հանգիստ չի տալիս նրան: Աղջիկըհամոզված է, որ ինքը դժբախտ է լինելու, քանի որ «մանուկ օրից են դեռ իրեն անիծել»:Գյուղական հարսանիքի ժամանակ Սարոն, Անուշի սիրուց ինքնամոռաց, ընկերական կռիվ-մրցույթի ընթացքում, հակառակ «հնոց ադաթի», ամբոխի առաջ գետին է զարկում Մոսիին` Անուշի եղբորը: Նահապետական սովորույթի համաձայն դա մեծ վիրավորանք է:Անուշի սերը խոր ու անսահման է, և նա, դուրս գալով նախապաշարված միջավայրի դեմ, փախչում է Սարոյի հետ: Պակաս անձնուրաց չէ նաև Սարոյի սերը: Նա տառապում է Անուշի կարոտից: Նրաողբերգությունը խորանում է հատկապես ճակատագրական «կոխից» հետո: «Դուշման» դարձածընկերոջից հալածված` նա թափառում է իր սիրած հանդերում, որոնք նրա համար դժոխք ենդարձել: Նա զգում է, որ անդարձ կորել է իր և Անուշի երջանկությունը, ցանկանում է մեռնել: Սակայն անձնվեր սիրահարը վախենում է իր մահով վշտացնել սիրած աղջկան.Ա՜խ կմեռնեմ, ամա նաՎայ թե հանկարծ իմանա,Ես ազատվեմ էս ցավից,Աչքը լալով նա մնա:Սարոն զոհ է գնում Մոսիի գնդակին, որն այդկերպ սրբում է իր վիրավորանքը: «Հնոց ադաթը» մահից հետո էլ չի ներում իր դեմ դուրս եկած Սարոյին: Իգիթի մարմինն ամփոփում են հայրենի գետի եզերքին, հեռու իր պապերի շիրիմներից: Մոսին, ինչպես իր միջավայրի բոլոր մարդիկ, նահապետական սովորությունների գերին է: Նա չէր ուզում դժբախտացնել իր քրոջն ու ընկերոջը, բայց նաև չէր կարող ձեռնոց նետել հասարակական կարծիքին: Նրան ոճրագործության է մղում միջավայրի ծաղրը: Սարոյի սպանությունը, սակայն, հանգիստ չի բերում նրա հոգուն, այլ մատնում է նրան հավիտենական տառապանքի: Սարոյի մահից հետո կյանքը Անուշի համար դատարկվում է: Նա կորցնում է հոգեկանհավասարակշռությունը և հանգիստ գտնում հարազատ գետի ալիքների մեջ:

Ճարպերը կենդանական և բուսական հյուսվածքների բաղադրիչներ են։ Կազմված են հիմնականում գլիցերինի և տարբեր ճարպաթթուների միացություններից՝ գլիցերիդներից։ Պարունակում են կենսաբանորեն ակտիվ ֆոսֆատիդներ, ստերիններ և որոշ վիտամիններ։

Ճարպերը սննդի անհրաժեշտ և առավել կալորիական բաղադրամասեր են և օրգանիզմի էներգիայի աղբյուր։ Դրանք նպաստում են սննդի մեջ օգտագործվող այլ մթերքների ավելի լավ ու լիարժեք յուրացմանը, հաճելի համ ու բուրմունք են տալիս մթերքներին։Ճարպերի նկատմամբ մարդու պահանջը կազմում է օրական 1-1,5 գ՝ 1 կգ զանգվածի հաշվով (օրինակ՝ 70 կգ զանգվածով մարդու համար այն կազմում է օրական 70-105 գ)։

Ճարպերի կառուցվածքը հաստատվել է ֆրանսիացի քիմիկաոսներ Է. Շևրելի և Մ. Բերտլոյի կողմից։19-րդ դարի սկզբին Շևրելը հաստատել է, որ ճարպերը հիմքի առկայությամբ ջրի հետ տաքացնելիս ճեղքվում են՝ առաջացնելով գլիցերին և ճարպաթթուներ։ Կենդանական և բուսական ճարպերը մշակելով, նա նկատեց, որ ճարպերի օճառացման ժամանակ առաջացած նյութերի կշիռը, մոտ 5 %-ով գերազանցում է ելանյութային ճարպի կշռին։ Ընդ որում ածխածնի կշիռը մնում է անփոփոխ, իսկ թթվածնի և ջրածնի կշռային քանակությունները մեծանում են այն նույն հարաբերությամբ, ինչ հարաբերութթյամբ որ նրանք պարունակվում են ջրի մեջ։ Այստեղից Շևրելը ենթադրեց, որ ճարպերի օճառացման ժամանակ տեղի է ունենում ջրի միացում։Շևրելը ճարպերը ճեղքելով ստացավ 3 թթուներ, որոնցից երկուսը՝ ստեարինաթթու և մարգարինաթթու, պինդ թթուներ են, իսկ մյուսը՝ օլեինաթթու, որն էլ հեղուկ ճարպ է։Որոշ ճարպերում (օրինակ, կարագի մեջ), բացի նշված 3 թթուներից, Շևրելը գտավ նաև ուրիշ թթուներ՝ այսպես, նա հայտնագործեց կարագաթթուն, կապրոնաթթունև կապրինաթթուն։ Շևրելի հայտնաբերած մարգարինաթթուն դա ստերինաթթվի և պալմիտինաթթվի խառնուրդ է։1854 թվականին Բերտլոն առաջին անգամ ճարպերը սինթեզեց, նա զոդված խողովակներում գլիցերինը տաքացրեց թթուների հետ։Ճարպերի կառուցվածքն արտահայտվում է հետևյալ բանաձևով՝

որտեղ՝ R ¹, R² և R³ ճարպերի ածխաջրածնային ռադիկալներն են։ Ածխաջրածնային ռադիկալները հիմնականում տարբեր են լինում։ Օրինակ՝ կովի կաթից ստացված կարագի հիմնական բաղադրամասը բութանաթթվից, պալմիտինաթթվից և ստարինաթթվից առաջացած ճարպն է։Բնական ճարպերը կազմում կան հագեցած (սահմանայի) կարբոնաթթուների (պալմիտինաթթու՝ C₁₅H₃₁COOH, ստեարինաթթու՝ C₁₇H3₅COOH և այլն) և չհագեցած կարբոնաթթուների (օլիենաթթու՝ C₁₇H₃₃COOH, լինոլաթթու՝ C₁₇H₃₁COOH, լինոլեինաթթու՝ C₁₅H₂₉COOH և այլ) մնացորդներ։Բոլոր ճարպերը հիդրոֆոբ նյութեր են ջրից թեթև և ջրում չեն լուծվում, լավ լուծվւմ են օրգանական լուծիչներում՝ էթանոլում (5-10 %)^[1], բենզինում։Բնական ճարպերը պարունակում են հետևյալ ճարպաթթուները՝
Հագեցած.

• Ալկաններ։
• ստեարինաթթու (C₁₇H₃₅COOH)
• մարգարինաթթու (C₁₆H₃₃COOH)
• պալմիտինաթթու (C₁₅H₃₁COOH)
• կապրոնաթթու (C₅H₁₁COOH)
• կարագաթթու (C₃H₇COOH)

Չհագեցած
Ալկեններ։

• օլեինաթթու (C₁₇H₃₃COOH, 1 կրկնակի կապեր)

ալկադիեններ։

• լինոլաթթու (C₁₇H₃₁COOH, 2 կրկնակի կապեր)
• լինոլեինաթթու (C₁₇H₂₉COOH, 3 կրկնակի կապեր)

Որոշ ճարպեր կազմում մտնում են ինչպես հագեցած, այնպես էլ չհագեցած կարբոնաթթուների մնացորդներ.

Եռգլիցերիդներ	Թթվային մնացորդներ, ըստ կշռի %
Պալմիտինաթթու	Ստեարինաթթու	Օլեինաթթու	Լինոլաթթու	Լինոլեինաթթու
Կարագաթթու	25	11	34	6	5
Արևածաղկի յուղ	11	4	38	46	–
Ձիթապտղի յուղ	10	2	82	4	–
Կտավատի ձեթ	5	3	5	62	25
Ոչխարի ճարպ (պինդ)	38	30	35	3	9
Տավարի ճարպ (պինդ)	31	26	40	2	2
Խոզի ճարպ (պինդ)	27	14	45	5	5
Ճարպերը մարդու օրգանիզմում	25	8	46	10	–

1.Отчего старик-банкир впал в отчаяние?

Старик-банкир впал в отчаяние, потому что вспомнил, что должен узнику оплатит два миллиона.

2. Можно ли этим оправдать его намерение убить юриста?

Я думаю, что нет, потому что как можно ради денег убить кого-либо, я это не могу оправдать.

3. Как вы думаете, смог бы он убить узника?

Мне кажется, что он в последний момент осознал бы, что делает и остановился. Думаю его совесть не позволил бы ему совершить такое.

4. Банкир вынашивал план смертного приговора невинному человеку. Дайте оценку его поступку.

Для меня он был очень эгоистичным, жалким и жестоким человеком и его поступки тоже.

5. Как вы думаете, должен ли банкир испытывать чувство благодарности к узнику? Почему?

Конечно должен, потому что узник отказался от денег, которого на самом деле он заслужил, потому что у них был пари.

6. «Жалкий человек»! — подумал банкир о юристе. Кто из двоих более достоин жалости? Почему?

Я считаю, что банкир более достоин жалости, потому что он готов был убить человека ради денег, а юрист был честным, добрым человеком.

7. Опишите узника.

Узник был очень мудрым, точнее стал мудрым, и еще он был честный, добрым, умным. Коротко говоря он был хорошим человеком.

8. Как вы объясните презрение банкира к самому себе? Что его волновало больше: собственная низость или благородство узника, радость обладание деньгами или утраченное самолюбие? 

Я думаю, точнее надеюсь, что банкира волновало собственная низость, утраченное самолюбие, потому что если после этого его будет волновать благородство узника или радость обладание деньгами, то он точно очень жалкий человек.

9.  В рассказе ничего не говориться о дальнейшей жизни добровольного узника. Попробуйте составить небольшое сочинение на тему: “Жизнь среди людей”.

Жизнь среди людей ярко, красиво, весело. Конечно каждый человек живет для себе, сам по себе, но конечно очень важно быть среди людей. Что-то узнавать, что-то понять, что-то или кому-то любить, кому-то ненавидеть. Все эти чувство которые мы чувствуем необходимо и важно для нас, для нашей жизни. То-есть, чтобы жить, надо чувствовать, а для этого нужно жить среди людей, общаться, любить и ненавидеть.

10. Прочитайте цитаты из рубрики “Мудрость великих”. Созвучны ли они содержанию рассказа?

Эти цитаты как-будто были написаны именно для этого рассказы. Каждая цитата была созвучна содержанию рассказа.

Հայկական լեռնաշխարհը` հայերի հայրենիք

Աշխարհագրական այն տարածքը, որի հետ ի սկզբանե կապված է հայ ժողովրդի հազարամյակների պատմությունը, կոչվում է Հայկական լեռնաշխարհ, որտեղ կազմավորվել, զարգացել ու իր կյանքն է կերտել հայ ժողովուրդը: Հայերն իրենց հայրենիքը կոչում են Հայաստան, իսկ մյուս ժողովուրդները՝ Արմենիա, Ուրարտու, իսկ վրացիները՝ Սոմխեթի: Հայկական լեռնաշխարհն ընդարձակ երկիր է՝ շուրջ 400 հազար կմ2 տարածքով: Նրա կենտրոնական մասը զբաղեցնում է Հայկական հրաբխային բարձրավանդակը, որի նշանակալի մասը Մեծ Հայքի Այրարատ աշխարհն է: Հայկական լեռնաշխարհի մակերևույթը կտրտված է բազմաթիվ լեռնաշղթաներով, որոնց միջև ընկած են արգավանդ հարթավայրեր, որտեղ էլ կենտրոնացած է եղել երկրի բնակչության մեծ մասը: Հայկական լեռնաշխարհի միջին մասը հայտնի էր Միջնաշխարհ անունով:

Հայկական լեռնաշխարհի դիրքը, սահմանները

Հայկական լեռնաշխարհը գտնվում է Փոքրասիական բարձրավանդակի և Իրանական սարահարթի միջև: Այն ունի ծովի մակերևույթից 1500-1800մ միջին բարձրություն և իշխող դիրք դրանց նկատմամբ: Դրա հետևանքով որոշ աշխարհագրագետներ փոխաբերական իմաստով այն կոչել են «լեռնային կղզի», «լեռնային երկիր»: Հայկական լեռնաշխարհի սահմանները հարավում հասնում են Հայական Տավրոսի, հյուսիսարևմուտքում՝ Պոնտոսի լեռներին։ Հյուսիսում կուր գետն է, արևմուտքում՝ Կասպից ծովը և Ուրմիա լիճը, արևմուտքում՝ Փոքրասիական սարահարթը։ Հայկական լեռնաշխարհի միջին մասը հայտնի էր Միջնաշխարհ անունով:

Լեռները

Հայկական բարձրավանդակի ամենաբարձր լեռը Մասիսն է  (Մեծ Արարատ) (5165 մ),  ձգվելով արևելքից արևմուտք, գրեթե երկու հավասար՝ հյուսիսային և հարավային մասերի է բաժանում Հայկական լեռնաշխարհը: Նրա հարևանությամբ բարձրանում է Սիս կամ Փոքր Մասիս (Փոքր Արարատ) լեռը: Հայկական Պար լեռնաշղթան հարավից և Արագած քառագագաթ լեռնազանգվածը (4095 մ) հյուսիսից եզերում են Այրարատյան դաշտը: Ներկայումս այն կոչվում է Արարատյան դաշտ, որի կենտրոնով հոսում է Երասխ (Արաքս) գետը: Արարատյան դաշտը մեր հայրենիքի առավել ընդարձակ ու արգասաբեր հարթավայրերից մեկն է: Այն գրեթե մշտապես եղել է երկրի տնտեսական, քաղաքական և մշակութային կենտրոնը:

Գետերը

Հայկական լեռնաշխարհն իր լեռնային բարձր դիրքի շնորհիվ Առաջավոր Ասիայի խոշոր գետերի ջրաբաշխն է: Այստեղից են սկիզբ առնում Եփրատ, Տիգրիս, Երասխ (Արաքս), Կուր, Ճորոխ, Գայլ և մի շարք այլ գետեր, որոնք թափվում են Պարսից ծոց և Կասպից ու Սև ծովեր: Մեր հայրենիքի մայր գետը Երասխն է, որն սկիզբ է առնում Սերմանց կամ Բյուրակն լեռներից: Այնուհետև միանում է Կուրին և թափվում Կասպից ծով: Երասխի և նրա վտակների ջրերով ոռոգվում են Արարատյան դաշտի մշակովի հողերը: Երասխը Հայկական լեռնաշխարհի միակ խոշոր գետն է, որն ամբողջությամբ հոսում է մեր հայրենիքով: Ժողովուրդը Երասխը  կոչել է Մայր Արաքս:

Լճերը

Հայկական լեռնաշխարհը հայտնի է իր երեք խոշոր լճերով: Սևանա լիճը, որը հնում հայտնի էր Գեղամա կամ Գեղարքունյաց ծով անունով: Սևանն աշխարհի բարձրադիր լճերից է, ունի քաղցրահամ ջուր: Լիճ են թափվում 29 գետեր ու գետակներ, իսկ նրանից սկիզբ է առնում միայն Հրազդան գետը: Լճում եղել է մեկ կղզի, որը լճի մակերևույթի արհեստական իջեցման հետևանքով վերածվել է թերակղզու: Հայկական լեռնաշխարհի չքնաղ լճերից է Վանա լիճը կամ Բզնունյաց ծովը: Այն ավելի քան երկուսուկես անգամ մեծ է Սևանա լճից: Չնայած լճի աղիությանը` նրանում բազմանում է տառեխ ձուկը: Լիճն ունեցել է 7 կղզի, սակայն ջրի բարձրանալու հետևանքով երեքն անցել են ջրի տակ: Վանա լճի ամենամեծ ու նշանավոր կղզին Աղթամարն է: Հայկական լեռնաշխարհի հարավարևելյան մասում գտնվում է մեր հայրենիքի ամենամեծ լիճը, որ հնում կոչվել է Կապուտան, իսկ ավելի ուշ՝ Ուրմիո: Լճի ջրերը խիստ աղի են, որի պատճառով զուրկ է կենդանական և բուսական աշխարհից: Հայկական լեռնաշխարհի միջին և փոքր մեծության լճերից հիշարժան են Չըլդըրը, Գայլատուն, Արճիշակը կամ Արճակը, Նազիկը:

Հայաստանի պատմավարչական բաժանումը

Ք. ա. IV դարում Հայաստանի թագավորությունը բաժանվեց երկու քաղաքական միավորի՝ Մեծ և Փոքր Հայքերի թագավորությունների: Մեծ Հայքի տարածքը բաժանված է եղել 15 նահանգների՝ Բարձր Հայք, Ծոփք, Աղձնիք, Տուրուբերան, Մոկք, Կորճայք, Պարսկահայք, Վասպուրական, Սյունիք, Արցախ, Փայտակարան, Ուտիք, Գուգարք, Տայք և Այրարատ աշխարհները: Յուրաքանչյուր աշխարհ բաժանվում էր գավառների, որոնց ընդհանուր թիվը շուրջ 200 էր: Մեծ Հայքի թագավորությունը lV դարում ուներ շուրջ 300 հազար կմ2 տարածք։ Եփրատ գետից արևմուտք տարածվում էր Փոքր Հայքի թագավորությունը, որի տարածքն ամենաընդարձակ ժամանակաշրջանում կազմել է 80 հազար կմ2: Հայաստանի Հանրապետությունը ներառում է պատմական Հայաստանի տարածքի ընդամենը 1/13 մասը՝ 29,8 հազար կմ2 :

Ժառանգականություն

Ժառանգականություն ասելով մենք հասկանում ենք ծնողական օրգանիզմներում՝ իրենց հատկանիշների առանձնահատկությունները հաջորդ սերունդին փոխանցելու հատկությունը: Սեռական բազմացման դեպքում,ժառանգականույթունն ապահովում է հատուկ սեռական բջիջների՝գամետների միջոցով, իսկ անսեռ բազմացման ժամանակ՝մարմնական, սոմատիկ, բջիջների միջոցով: Գամետները և սոմատիկ բջիջները իրենց մեջ կրում են ոչ թե ապագա օրգանիզմի հատկանիշները և հատկությունները, այլ դրանց նախադրյալները, որոնք ստացել են գեներ անվանումը: Գենը ԴՆԹ-ի մոլեկուլի կամ քրսոմի որոշակի հատված է, որը որոշում է սպիտակուցային որևէ մոլեկուլի սինթեզը կամ որևէ տարրական հատկանիշի զարգացման հնարավորությունը: Փոփոխականությունը օրգանիզմի՝ իր անհատական զարգացման ընթացքում նոր հատկանիշների ձեռք բերելու հատկությունն է:

Մենդելի առաջին օրենքը

Մենդելի առաջին օրենքը իրենից ներկայացնում է միահիբրիդ խաչասերման ժամանակ առաջին սերնդի միակերպության կանոնը։ Տարբեր մաքուր գծերին պատկանող մեկ զույգ հակադիր հատկանիշներով տարբերվող երկու հոմոզիգոտ օրգանիզմների խաչասերման արդյունքում հիբրիդների առաջին սերնդի բոլոր առանձնյակները կլինեն դոմինանտ հատկանիշի առումով միակերպ՝ հետերոզիգոտ, այսինքն կկրեն ծնողական ձևերից մեկի հատկանիշը։

Գենոտիպ և ֆենոտիպ

Յուրաքանչյուր օրգանիզմի գեների ամբողջությունը կոչվում է գենոտիպ: Միևնույն տեսակին պատկանող բոլոր օրգանիզմներում յուրաքանչյուր գեն գտնվում է որոշակի քրոմոսոմի միևնույն տեղում կամ լակուսում: Քրոմոսոմների հապլոիդ հավաքում, որը բնորոշ է սեռական բջիջներին, միայն մեկ գեն է պատասխանատու տվյալ հատկանիշի դրսևորման համար, իսկ մնացած սոմատիկ բջիջներում առկա քրոմոսոմների դիպլոիդ հավաքում՝ երկու գեն: Այդ գեները գտնվում են հոմոլոկ քրոմոսոմների միևնույն լոկուսներում և կոչվում են ալելային գեներ կամ ալելներ:Գեները նշում են այբուբենի լատիներեն տառերով: Եթե զույգ ալելայինն գեները կառուցվածքով լրիվ նույնն են, այսինքն՝ ունեն նուկլեոտիդների միևնույն հաջորդականությունը, ապա կարող են նշվել՝ օրինակ՝ AA: Օրգանիզմների բոլոր հատկանիշների աբողջությունը կոչվում է ֆենոտիպ: Այն իր մեջ ներառում է ինչպես արտաքին հատկանիշների,այնպես էլ ներքին,հյուսվածքաբանական,կազմաբանական հատկանիշների ամբողջությունը: