Category: Uncategorized

Առաջադրանքներ

1. Որո՞նք են լեզվի հիմնական հատկանիշները:

Նրանք են: 1. կամայական, 2. արդյունավետ, 3. ստեղծագործական, 4.համակարգված,6. վոկալ, 7.սոցիալական,8. ոչ բնազդային և 9.պայմանական.

2. Ինչպիսի՞ն է աշխարհի լեզուների պատկերն ըստ ծագման, տարածվածության, պետական կարգավիճակի: Ի՞նչ է նշանակում մեռած լեզու:

Ըստ տարածվածության առաջին շարքերում են չինարենը (1,2 մլրդ), անգլերենը (1,1 մլրդ), իսպաներենը (0,5 մլրդ), ռուսերենը(260 մլն): Հայերենը դասվում է առաջին հարյուր լեզուների շարքին (9-10մլն): Ըստ այն հատկանիշի, թե լեզուներից որը քանի երկրում պետական կարգավիճակ ունի, պատկերը հետևյալն է. միայնակ կամ տեղական լեզուների հետ միաժամանակ պետական կարգավիճակ ունեն ֆրանսերենը (27 երկրում), արաբերենը (23), անգլերենը (20), իսպաներենը (19), ռուսերենը (7), չինարենը (3) են: Հայերենը պետական լեզու է 2 երկրում` Հայաստանի Հանրապետությունում և Արցախի Հանրապետությունում: Պետական կարգավիճակ ունեն 116 լեզուներ:

Մեռած լեզուները այն լեզուներ են, որն այլևս առօրյա օգտագործման մեջ չէ, ինչպես օրինակ լատիներենը:

3. Թվե՛ք մի քանի լեզուներ, որոնց հետ հայերենը ցեղակցական կապ ունի:

հայերենը պատկանում է հնդեվրոպական լեզվաընտանիքին:

4. Ի՞նչ տարբերություններ կան գրական ու խոսակցական լեզուների և բարբառների միջև:

Գրական հայերենը մշակման ենթարկված, կանոնարկված լեզվի տարբերակն է։

Խոսակցական լեզուն մեր ամեն օրիա խոսակցելձև նէ։

Բարբառները լեզվի տարածքային տարբերակներ են և սպասարկում են հասարակության որոշակի հատվածների: Յուրաքանչյուր բարբառի բնորոշ են հնչյունական, բառային և քերականական առանձնահատկություններ, որոնցով էլ այն ինքնուրույնություն է դրսևորում և տարբերվում է մյուս բարբառներից ու գրական լեզվից:

Պատմություն

• Ներկայացրե՛ք Հայաստանի և հայերի մասին հնագույն գրավոր հիշատակությունները:

Հայերի ծագման մասին պատմական և առասպելական տեղեկություններ են պահպանվել ոչ միայն հայ մատենագրության էջերում, այլ հունական, եբրայական, վրացական, արաբական և պարսկական գրավոր հուշարձաններում։

Հայկական ավանդությունը

Ստեղծվել է դեռևս վաղընջական ժամանակներում և մեզ հասել Մովսես Խորենացու Մովսես Խորենացի գրառմամբ: Ավանդության մեջ որոշակիորեն կարելի է առանձնացնել երկու շերտ: Առաջին` հնագույն շերտը ստեղծվել և գոյություն է ունեցել նախաքրիստոնեական ժամանակներում: Հնավանդ զրույցի համաձայն հայերը սերվել են աստվածազուն Հայկ նահապետից, որն առաջին արարչագործ աստվածների հսկա որդիներից էր: Քրիստոնեական ժամանակաշրջանում հայկական ավանդությունը ենթարկվում է ձևափոխության` հարմարեցվելով Աստվածաշնչի պատկերացումներին, որոնց համաձայն համաշխարհային ջրհեղեղից հետո ողջ մարդկությունը սկզբնավորվեց Նոյի երեք որդիներից՝ Հաբեթ, Քամ և Սեմ: Ըստ ավանդության նորացված, քրիստոնեացված տարբերակի Հայկ նահապետը համարվում է Հաբեթի ժառանգներից Թորգոմ նահապետի որդին. այդտեղից էլ միջնադարյան գրավոր աղբյուրներում Հայաստանին տրված <<Թորգոմա տուն>> և հայերին տրված <<Թորգոմյան ազգ>> անվանումները: Ավանդությունը պատմում է, որ Հայկն իր տոհմով պատերազմել է Միջագետքի բռնակալ Բելի դեմ, հաղթել նրան, և ի նշանավորումն դրա այդ օրվանից հայերը սկսել են հաշվել Բուն Հայոց թվականը: Հայկական ավանդության համաձայն Հայկ նահապետի անունով մեր ժողովուրդը կոչվեց <<հայ>> և երկիրը` <<Հայաստան>>, իսկ նրա ժառանգներից Արամ նահապետի անունից առաջացան Հայաստանի <<Արմենիա>> և հայերի <<արմեն>> անվանումները: Ըստ նույն ավանդության Հայկի ու հայկազուն նահապետների անուններով կոչվեցին Հայկական լեռնաշխարհի բազմաթիվ տեղանուններ (Հայկից` Հայկաշեն, Արամանյակից` Արագած լեռ և Արագածոտն գավառ, Արամայիսից` Արմավիր, Երաստից` Երասխ (Արաքս), Շարայից` Շիրակ, Ամասիայից` Մասիս, Գեղամից` Գեղարքունիք և Գեղարքունյաց ծով, Սիսակից` Սիսական (Սյունիք), Արա Գեղեցիկից` Այրարատ և այլն)։

Հունական ավանդությունը

Հայերի ծագման հունական զրույցը կապվում է Հին Հունաստանում սիրված ու տարածված մի վիպաշարի` արգոնավորդների մասին ավանդության հետ: Վերջինիս համաձայն հայերի նախահայրը և Հայաստանի անվանադիրը Արմենոս Թեսալացին էր, որը մասնակցել է Ոսկե գեղմի համար կատարված նավարկությանը, հաստատվել Հայաստանում, որն էլ նրա անվամբ կոչվել է <<Արմենիա>>: Ավանդությունը հաղորդում է, որ նրա նախնական բնակավայրը եղել է Թեսալիայի Արմենիոն քաղաքը: Ավանդությունն առավել հանգամանորեն պատմում է Ք.ա. I դարի հույն մատենագիր Ստրաբոնը. նա հաղորդում է, թե իր տեղեկությունների սկզբնաղբյուրները Ալեքսանդր Մակեդոնացու զորավարների պատմություններն են։

Հայերի արևմտյան ծագման մասին կցկտուր տեղեկություններ են պահպանվել հույն հեղինակներ Հերոդոտոսի, Եվդոքսոսի և այլոց երկերում: Այդ տեղեկություններում բերված փաստարկները վերաբերում են փռյուգիացի և հայ զինվորների նման հագնված լինելուն և հայերենում փռյուգերեն շատ բառերի առկայությանը: Դրանցով, իհարկե, չի կարող բացատրվել մի ժողովրդի` մյուսից ծագած լինելը. փռյուգիացիներն ու հայերը ազգակից են, և նրանց լեզուներում նույն բառերի առկայությունը, առավել ևս զինվորների միանման հագուստ կրելը պետք է օրինաչափ համարել:

Վրացական ավանդությունը

Վրացական ավանդությունը ստեղծվել է հայկականի ազդեցությամբ և գրի է առնվել IX- XI դարերի վրաց հեղինակների կողմից։ Ըստ վրացական ավանդության Թարգամոսի (Թորգոմի) ութ որդիներից առաջացան մի շարք ժողովուրդներ. ավագ որդի Հայոսից` հայերը, Քարթլոսից` վրացիները, մյուս որդիներից` կովկասյան մի շարք ժողովուրդներ: Դատելով հատուկ անունների վերջավորություններից` այս ավանդությունն ունեցել է հունական ինչ-որ սկզբնաղբյուր ևս, որը մեզ չի հասել: Այն որոշակիորեն կրում է կնիքն իր ստեղծման ժամանակաշրջանի քաղաքական իրավիճակի, երբ հայոց Բագրատունի արքաների ազդեցությունը տարածված էր այսրկովկասյան երկրներում: Դրանով էլ պետք է բացատրել ութ եղբայրներից Հայոսի ավագագույնը լինելու հանգամանքը

Արաբական ավանդությունը

Արաբական ավանդությունը ևս հայերի ծագումը կապում է ջրհեղեղից հետո ազգերի` Նոյի որդիներից առաջացած լինելու պատկերացման հետ: Առավել հանգամանորեն այն շարադրված է XII-XIII դարերի արաբ մատենագիրներ Յակուտիի և Դիմաշկիի երկերում: Ըստ այդ ավանդության Նոյի որդի Յաֆիսից (Հաբեթ) ծնվեց Ավմարը, ապա նրա թոռ Լանթան (Թորգոմ), որի որդին էր Արմինին (հայերի նախնին) և որի եղբոր որդիներից սերում են աղվաններն ու վրացիները: Այս ավանդությունը ազգակից է համարում հայերին, հույներին, սլավոններին, ֆրանկներին և իրանական ցեղերին. հետաքրքիր է, որ այն պահպանել է ազգակից հնդեվրոպական ժողովուրդների միասնության շրջանից եկող հիշողությունը:

Եբրայական

Հին եբրայական ավանդազրույցը գրի է առնվել Հովսեպոս Փլավիոսի (Ք․ա․ I-Ք․հ․ I դարեր) կողմից «Հրեական հնախոսություն» գրքի էջերում, ըստ որի՝ «Ուրոսը հաստատեց Հայաստանը»։ Այս տեղեկության վերաբերյալ կա տարակարծություն։ Հնարավոր է, որ խոսքը վերաբերում է Հայկի սերունդներից Արա Գեղեցիկին։ Ըստ մեկ այլ վարկածի՝ խոսքը վերաբերում է Վանի թագավորության արքա Ռուսային, քանի որ նա հայտնի է որպես «Ռուսա Էրիմենայի որդի», և նրա անունը հիշատակվում է նաև «Ուրսա» տարբերակով։

• Առանձնացրե՛ք ձեզ համար առավել արժանահավատները և հիմնավորեք դրանք։

Ես կարծում եմ, որ մեզանից և ոչ ոք չի կարող հստակ ասել, թե նշված ավանդազրույցներից որն է հավաստի, քանի որ մենք չունենք ապացույց, որ նշվածներից որևէ մեկը սխալ է։ Սակայն հաշվի առնելով այն, որ մենք քրիստոնեա ենք և դեռ մանկուց սովորել ենք, որ նշվածներից ճիշտը հայկական ավանդազրույցն է, ես նույնպես այդպես եմ կարծում։ Ես ինքս միշտ էլ կարծել եմ, որ այդ ավանդազրույցներից ամենահավաստին հայկական ավանդազրույցն է։

Հարց  1. Որպես սնունդ դուք օգտագործում եք…

1. Հիմնականում սեզոնային, թարմ և տեղական արտադրության մրգեր և բանջարեղեններ
2. Հիմնականում թարմ սննդամթերք,սակայն դեմ չեք նաև որոշ սառեցված և պահածոյացված մթերքներ գնել
3.  Հիմնականում սառեցված, պահածոյացված,ոչ սեզոնային և ներկրված սննդամթերքներ
4. Հիմնականում սառեցված, պահածոյացված,ոչ սեզոնային և ներկրված սննդամթերքներ և հաճախ սնվում եք ռեստորաններում

Հարց  2. Որքան հաճախ եք ուտում միս կամ ձուկ

1.   Երբեք
2.  Ժամանակ առ ժամանակ` 1-3 անգամ շաբաթական
3.  Շաբաթական 4-5 անգամ
4.  Ամեն օր

 Հարց 3. Դուք ապրում եք …

1.  Փոքր բնակարանում                                                                                                   
2.   Միջին չափսի բնակարանում կամ փոքր առանձնատանը
3. Ընդարձակ բնակարանում կամ ոչ մեծ առանձնատանը
4. Մեծ առանձնատանը

Հարց 4.  Դուք՝

1. Աղբը տեսակավորում եք և հանձնում վերամշակող ընկերություն
2. Աղբը տեսակավորում եք
3.   Միայն թուղթն ու պլաստիկն եք տեսակավորում
4. Աղբը չեք տեսակավորում և ամբողջը մեկ տեղ եք գցում

Հարց  5. Ինչպե՞ս եք տաքացնում ձեր տունը

1. Արևային մարկոցով
2. Գազով
3.   Էլեկտրական էներգիայով
4. Գազ, էլեկտրաէներգիա

Հարց  6. Որպես էներգիայի սպառող

1. Օգագործում եք միայն արևային մարտկոցներ
2. Օգտագործում եք գազ և էլ․էներգիա, բայց շատ խնայողաբար
3. Էներգիայի օգտագործման ծավալները ձեզ չի մտահոգում
4. Միացնում եք օդորակիչ, էլեկտրական թեյնիկ, ֆեն, հեռուստացույց, համակարգիչ և դա ձեզ չի մտահոգում

Հարց  7. Թուղթը ձեր կենցաղում

1. Թուղթ գրեթե չեք օգտագործում, միայն էլեկտրոնային եք աշխատում
2. Ունեք տետրեր, գրքեր, բայց գերադասում եք էլեկտրոնային հարթակները
3. Ունեք տետրեր, սևագրեր, թղթային նամակներ, թերթեր և ամսագրեր
4. Ամեն օր գնում եք թերթ, ամսագիր, տետրեր, գրքեր, այլ

Հարց  8. Դուք կամ ձեր ընտանիքը օգտվում եք մեքենայից

1. Մեքենա չունենք
2. Ունենք մեքենա, բայց հազվադեպ ենք օգտագործում
3. Ամեն օր օգտվում ենք մեքենայից
4. Ընտանիքի բոլոր անդամներն էլ ունեն մեքենա և ամեն մեկն իր մեքենայով է ճանապարհ գնում

Հարց  9. Ջուրն իմ կենցաղում

1. Ես  շատ կարճ ժամանակում եմ լոգանք ընդունում, ջուրը անմիջապես փակում եմ
2.   Սիրում եմ ջուրը բաց թողնել, որ սառի
3. Ատամներս  լվանալիս ջուրը բաց եմ թողնում
4. Երկար ժամանակ եմ օգտագործում լոգանք ընդունելիս, հաճախ եմ մոռանում ծորակի ջուրը փակել

Հարց  10. Որտե՞ղ եք անցկացնում ձեր արձակուրդը

1.  Տանը
2. Տանից ոչ հեռու, տեղական հանգստյան վայրերում
3. Մեկնում եմ  այնպիսի վայր, ուր ինքնաթիռով կարող եմ հասնել մի քանի ժամում
4.  Ինքնաթիռովմեկնում եմ որևէ էկզոտիկ վայր

Կարդացեք այստեղ՝ Հարուկի Մուրակամի՝ Է՛հ, բախտս չի բերում

1․ Գործն ընթերցելիս գրի՛ր հեղինակի ասելիքը, քո վերաբերմունքը կարդացածիդ վերաբերյալ։

2. Համամի՞տ ես պատմվածքում հանդիպող հետևյալ մտքի հետ․ «Ինչո՞ւ՝  եթե իրար են հաջորդում շատ հաճելի իրադարձություններ, հետո անպայման սկսվում է հակառակը: Այդպես է կյանքը կառուցված: Ի՞նչ կարող ես անել»:
Ընթացքը՝ կարդալ տրված թեմայի շուրջ տարբեր նյութեր, ձեր տեսակետը, կարծիքը

Այս պատմվածքը շատ նման է այսօրվա իրականությանը: Մտածում ես, որ ամեն ինչ շատ հրաշալի է, բայց հետո` գլխիվայր շուռ է գալիս: Հեղինակը պատմում է, թե ինչպես նրանք հաջողակ եղան այդ առավոտ, ստացան թանկարժեք մեքենա, որոշեցին արագընթաց խճուղիով լողալ դեպի Դանիա: Նա մտածում էր, որ ամեն ինչ լավ է լինելու, բայց հետո միագամից ամեն ինչ հակառակն է լինում:Ինձ այս պատմվածքը շատ դուր եկավ:
Եթե ամեն ինչ շատ լավ է, շուտով ամեն ինչ շատ վատ է լինելու»:

Պատմության ասելիքն այն էր, որ ոչինչ իդեալական չի կարող լինել, ամեն տեղ էլ թերություններ և անհաջողություններ լինում են
Ինքս իմ վրա զգացել եմ: Եղել են դեպքեր, երբ ամեն ինչ ընթանում էր նոռմալ, բայց արի ու տես ինչ որ բան խանգարեց:
«Եթե ամեն ինչ շատ լավ է, շուտով ամեն ինչ շատ վատ է լինելու»:

Հասարակության մաս լինելը տալիս է բազմաթիվ տարբեր առավելություններ. ոչ միայն նոր ընկերներ եմ ձեռք բերում, այլև հնարավորություն ունեք մասնակցելու այնպիսի գործողությունների, որոնք կարող եմ բարձրացնել  ինքնագնահատականը և արժեքի զգացում ապահովել ավելի լայն համայնքում: Հասարակության անդամակցությունը ուսանողներին տալիս է դասընթացների և սոցիալական կյանքի հավասարակշռություն:Երբ ընտրում եմ միանալ հասարակություն, կարևոր է հասկանալ, թե ինչու եմ հենց այդպես ուզում լինել այդ հասարակության մի մասը: Ինձ համար բազմաթիվ պատճառներ կան: Ես ոչ միայն ոգևորված եմ նոր ընկերներ ձեռք բերելով, այլև ցանկանում եմ լինել մի համայնքի մի մաս, որտեղ կկարողանայի գրկել և գնահատել փոքր, բայց նշանակալի դեր կատարելը ՝ սոցիալապես և հոգևորապես աջակցելով ուրիշներին, միևնույն ժամանակ բարելավելով իմ փոխանցելի հմտությունները:Բայց ես կհամաձայնվեմ հասարակության մեջ շատ կռիվներ են տեղի ունենում, և դա միշտ չէ, որ հաճելի է և ծիածան: ինչպես մենք ունենք շատ խնդիրներ, որոնք պետք է շտկենք, բայց ժամանակի ընթացքում կտեսնենք:

Կենսագրություն

Նահապետ Քուչակը համարվում է հայ միջնադարյան ժողովրդական-գուսանական քնարերգության փոքրածավալ (հիմնականում քառատող) երգերի՝ հայրենների զգալի մասի հեղինակը: Նրա ծննդյան ամսաթիվը ենթադրվում է 1490-ական թվականների սկզբներին, իսկ մահը, համաձայն հայրենի գյուղի սուրբ Թեոդորոս եկեղեցու պատի տակ պահպանված շիրմաքարի արձանագրության, եղել է 1592 թվականին։
Նահապետ Քուչակը հայ առաջին աշուղ-երգիչներից է: Այդ են վկայում պահպանված ժողովրդական զրույցները և նրա Նահապետ վարպետ պատվանունը: Հայրեններից բացի՝ Քուչակի անունով պահպանվել են շուրջ մեկ տասնյակ գրավոր ու բանավոր սիրային, կրոնական, բարոյախրատական, աշուղական երգեր՝ հայերեն և թուրքերեն:
Քուչակյան հայրենները հիմնականում սիրո երգեր են: Հեղինակն իր սիրտը համարում է սիրո օրրան կամ ակունք, որից բխում է սերը և տարածվում աշխարհով մեկ։
Քանի որ միջնադարում աշխարհիկ սեր երգելը եկեղեցին խստորեն դատապարտել է, երգիչը բողոքում է Աստծու դեմ, որ ստեղծել է գեղեցիկ կնոջը, բայց մեղք է համարում նրան սիրելը, սակայն, ստանալով Աստծու թույլտվությունը, սիրո երգիչն ազատորեն արտահայտում է իր սերը:
Քուչակի հայրեններն ապշեցնում են իրենց բյուրեղացած սեղմությամբ, անակնկալ ու անսպասելի ավարտով, անչափ հյութեղ բանաստեղծական պատկերներով:
Քուչակի անունով կոչվել են թաղամաս Երևանում, գետ և գյուղ՝ ՀՀ Արագածոտնի մարզում:

Հայրեն

Հայրենը հայկական միջնադարյան ժողովրդական տաղաչափության տեսակներից մեկն է։ Բաղկացած է չորս 15 վանկանի տողից, նույնահանգ է։ Երբեմն տողերը երկատվում են, գրվում ութ տողով։ Հայրենների սովորական թեմաներն են սերը, բերկրանքը, պանդխտությունը, խաղաղությունը և այլն։ Հայրենները մեծ հետք են թողել հայ բանաստեղծական արվեստի վրա։ «Հայրեն» անունը ծագել է «հայերեն» բառից: Հայրենները հայկական տաղաչափական յուրահատուկ կառուցվածք ունեցող ոտանավորներ են: Երևան են եկել XIII դարի ձեռագրերում: Դրանք մեծ մասամբ սիրո, ուրախության ու խրատական երգեր են: Հորինվել են միջին հայերենով:

Ավանդություններ

• Քուչակն իր երգերի մոգական զորությամբ բուժել է թուրքական սուլթանի՝ անբուժելի հիվանդությամբ տառապող տիկնոջը, որի համար սուլթանը, Քուչակի ցանկությամբ, Կոստանդնուպոլսից մինչև Խառակոնիս կառուցել է տվել յոթ կամուրջ, յոթ եկեղեցի և յոթ մզկիթ։
• Նահապետ Քուչակն իր համագյուղացիներին հրավիրում է գյուղի եկեղեցու մոտ, իսկ ինքը, բարձրանալով վանքի կատարը, ասում է, թե իրեն ցած է նետելու, որտեղ ընկնի, այնտեղ ել թող թաղեն իրեն։ Գյուղացիները, կարծելով, թե նա կատակ է անում, չեն հավատում նրա խոսքին։ Իսկ նա իսկույն ցած է նետվում ու մեռնում։ Ընկած տեղն էլ՝ եկեղեցու պատի տակ, թաղում են նրան։

Մեծերը Քուչակի մասին

• «Միակ Սուլթանը, որի առջև Քուչակը գլուխ ծռեց, եղավ իր հավիտենական և ամենահզոր դիցուհին – Սերը»: Վալերի Բրյուսով (ռուս բանաստեղծ)
• «Ոչ մի հայ բանաստեղծ այնպես չի «նկարել» իր սիրուհուն, ինչպես Քուչակը: Այս փոքրիկ երգերը տող առ տող, աննկատելի, կամաց-կամաց ստեղծում են մի այնպիսի լայն կտավ, որ կարելի է տեսնել միայն մեծ վիպասանի մոտ»: Պարույր Սևակ (բանաստեղծ)
• «Քուչակյան տաղարանը պետք է բարձի գիրքերեն մեկն ըլլա ամեն հայ բանաստեղծի և ամեն հայ գրասեր պատանիի: Հայ դեռատի սիրտերը, որ սիրո քաղցրությունը կամ տառապանքը կզգան առաջին անգամ, ավելի թանկագին թարգման չեն կրնար գտնիլ իրենց զգացման, քան Քուչակյան տաղիկները, որոնց յուրաքանչյուրը հոգեկան որոշ վիճակ մը կպատկերացնե, որոնց ոմանք ամբողջ սիրավեպ մըն են խտացած»: Արշակ Չոպանյան (գրականագետ)

Հայրենների աշխարհաբար փոխակերպում

• Սըրտիկս է մալուլ եղեր, զիր ամէն մըլքեր կու ծախէ.
  Խօշ եար, ա՞մ, յառաջ կացիր, կամ գընէ՛, կամ մասլահաթէ.
  Ըզգին ալ աւլով կըտրէ, որ ամէն ոչինչ չի գընէ.
  Հարցի՛ր, թանկ’ւ աժան արա, ամէն ապլեհ չի գայ, գընէ:

Սիրտս կոտրվել է, ամեն կտորը դիր վաճառքի․
Թանկագին յար, հը՞ն, առաջ արի, կամ գնի՛ր, կամ գի՛ն ասա․
Մեծ թիվ ասա, որ ուրիշները չգնեն․
Հարցրո՛ւ, թանկ ու էժան արա, որ ամեն մեկը չկարողանա գա և գնի։

• Աչերդ է ծովէն առած, եւ ուներդ է ի թուխ ամպէն.
  Այդ քո պատկերքդ և սուրաթըդ ի վարդին կարմիր տերեւէն.
  Ուր որ դու կանգնած լինիս, չէ պատեհ վառեն մոմեղէն.
  Ծոցուդ լոյսըն դուրս ծագէ, գէմ ելնէ մեռելն ի հողէն:

Աչքերդ ծովից է վերցրած, հոնքերդ՝ սև ամպերից․
Քո պատկերը և տեսքը կարմիր վարդերի տերևներ են․
Որտեղ որ դու կանգնած լինես, կարիք չի լինի լույս վառել․
Լույսը դուրս է գալիս քեզանից, և մահացածները հողից ելնում են։

Հայրենների վերլուծություն

• Սըրտիկս է մալուլ եղեր, զիր ամէն մըլքեր կու ծախէ.
  Խօշ եար, ա՞մ, յառաջ կացիր, կամ գընէ՛, կամ մասլահաթէ.
  Ըզգին ալ աւլով կըտրէ, որ ամէն ոչինչ չի գընէ.
  Հարցի՛ր, թանկ’ւ աժան արա, ամէն ապլեհ չի գայ, գընէ:

Նահապետ քուչակը այս հայրենն ուղում է սիրելիին, ով կոտրել է նրա սիրող սիրտը։ Նա խնդրում է սիրելիին այդ կտորները գնել և վերականգնել, կամ տալ ուրիշին, բայց թանկ գնով, որ ամեն մեկը չկարողանա այն յուրացնել։ Ըստ իս նա ցանկանում է ասել, որ սերը շատ թանկ բան է և այն ամեն անցորդին տալ հնարավոր չէ։ Նրա խոսքերի տակ նաև թաքնված է՝ ինչ է սերը իր համար, որ սիրել նշանակում է արժևորել դիմացինին, սիրել իր նրան թերություններով հանդերձ, իսկ այդպիսի իրական սեր չի կարղ տա յուրաքանչյուրը։

• Աչերդ է ծովէն առած, եւ ուներդ է ի թուխ ամպէն.
  Այդ քո պատկերքդ և սուրաթըդ ի վարդին կարմիր տերեւէն.
  Ուր որ դու կանգնած լինիս, չէ պատեհ վառեն մոմեղէն.
  Ծոցուդ լոյսըն դուրս ծագէ, գէմ ելնէ մեռելն ի հողէն:

Այս հայրենով Քուչակը նկարագրում է սիրելիին։ Նկարագրում է նրա արտաքինի յուրաքնչյուր մասնիկի կարևորությունը, գեղեցկուրյունը և արժեքը։ Ցանկանալով ասել, որ եթե իսկապես սիրում ես, ապա սիրելիդ քեզ համար պետք է լինի լավագույնը և քո աչքերում չպետք է ունենա որևէ թերություն։

Արթուր Շահնազարյանի «Հազարան Հավքը»

Ա մաս

Ա մասում հեղինակը ընթերցողին ներկայացնում է խիզախության, նպատակասլացության և հարգանքի կարևորությունը մարդու կյանքում։ Նա այդ բոլոր հատկանիշները ներառել էր թագավորի փոքր որդու՝ Արեգի մեջ։ Արեգը պատրաստ էր անցնել բազմաթիվ փորձությունների միջով, որ հոր այգին կրկին ծաղկի․ նա պատրաստ էր անել այդ ամենը հոր ուրախության համար։
Սակայն Ա մասում բացի Արեգից, կային այլ կերպարներ ևս, որոնք նույնպես իրենց մեջ պարունակում էին բնավորության գծեր։ Կցանկանայի խոսել ծեր կնոջ և այգու պահակներ մասին։Այգու պահակները ունեին շատ վատ բնավորություն գիծ՝ նրանք չունեին խիղճ; Նրանք չցանկացան մտնել ծեր կնոջ դրության մեջ և նրան մեկ խաղողի ճութ նվիել, հասկանալով, որ այթ խաղողը մահամերձ որդու համար է։ Ծեր կինը իրական մոր կերպար էր, նա պատրաստ էր անցնել իր ինքնասիրության վրայով և բազմաթիվ անգամ արժանանար նվաստացումների՝ մահամերձ որդուն խաղող հասցնելու համար։

Բ մաս

Այս մասում ներկայացվում է իրար հակադիր երկու բնավորության գծեր՝ հավատարմություն և դավաճանություն։ Փոքր եղբայրը՝ Արեգը, անցավ բազմաթիվ փորձությունների միջով մինչև գտավ Հազարան Հավքը և այդ ամենից հետո պատրաստ էր գտածով կիսվել եղբայրների հետ։ Նա այն տվեց եղաբյարներին, ասելով, «Ինչ տարբերություն, թե մեզանից ով այն կհանձնի հայրիկին»։ Սակայն Արեգի եղբայրները իր հակադիր պատկերն էին։ Նրան իրենց եղբորը դավաճանեցին՝ գցեցին ջրհորը, և դա արեցին միայն նրա համար, որ արժանանան հոր գովեստներին։

Գ մաս

Արեգը գտնվելով հսկայական ջրհորում կրկին խիզախություն ցուցաբերեց թռչնի ձագերի հանդեպ։ Ի պատասխան իր քաջության նրանց մայրը նրան ջրհորից դուրս հանեց։ Այդ նույն ժամանակ Սիրուհին իմացավ Հազարան Հավի գողության մասին։ Եվ՛ Տիրուհին, և՛ Արեգը շտապեցին չորացած այգի։ Այդտեղ տեղի ունեցած դեպքերից հետո հաղթեց սերը, ազնվությունը և խիզախությունը։ Կյանքում ամենակարևորը ազնիվ մնալն է։

Նորավեպի (նովել) չգերազանցված վարպետ, հասարակական գործիչ Գրիգոր Զոհրապի ստեղծագործությունները նշանակալի ազդեցություն են ունեցել արևմտահայ ռեալիստական գրականության վրա: Ժամանակակիցները նրան կնքել են Նորավեպի իշխան պատվանունով: Զոհրապը գրել է բանաստեղծություններ, նորավեպեր, ակնարկներ, վեպեր և այլն, սակայն առավել ճանաչվել է նորավեպերով: Բյուրեղացած ձևի ու փոքր ծավալի մեջ նա հասել է հոգեբանական խորության և կերտել բազմաթիվ կերպարներ՝ զարգացնելով ռեալիզմի ավանդները հայ գրականության մեջ: Նրա լեզվամտածողությունն առանձնանում է զուսպ ու դիպուկ ոճով, հոգեբանական նրբին պատկերների, համեմատությունների և մակդիրների արտահայտչամիջոցներով: Զոհրապի նորավեպերը ժամանակի կյանքի հայելին են ու ճշմարիտ վկայությունը: Զոհրապի նորավեպերը ժամանակի կյանքի հայելին են ու ճշմարիտ վկայությունը:

Նովել

Պատմողական պրոզայիկ ժանր է, համեմատաբար սեղմ ծավալի արձակ ստեղծագործություն, որն ունի դեպքերի ընթացք (սյուժե) և կերպարներ։ Սրան բնորոշ են սուր, կարճ սյուժեն, պատմողական չեզոք ոճը, անսպասելի արդյունքը։ Երբեմն օգտագործվում է որպես պատմվածքի հոմանիշ կամ համարվում է նրա տարատեսակ։ Ժամանակակից գրականության մեջ նովելը և պատմվածքը հաճախ դժվար է սահմանազատել։

«Զաբուղոն»

Նկարագրություն

Նորավեպը Զոհրապի «Լուռ ցավեր» շարքից է։ Նորավեպը սյուժե չունի. իրար հաջորդող դեպքերի շղթա գոյություն չունի։ Հեղինակը պատմում է մի իրադարձության մասին, որ երկար մտորելու տեղիք է տալիս։ Նովելում մենք տեսնում ենք հերոսների ներաշխարհի հոգեբանական վերլուծություն հեղինակի կողմից։

Սյուժե

Զաբուղոն գող է: Գյուղի բնակիչների և այս խորհրդավոր մարդու միջև մտերմություն է հաստատվում: Զաբուղոն նշանված է։ Նշանդրեքը Պատրիարքարանի մեծ դահլիճում չէ կատարվել։ Պարզապես, հավիտյան սիրելու խոսք են տվել իրար գիշերով՝ ինքը և Վասիլիկը: Գողը միայն գիշերներն էր հանդիպում Վասիլիկին, որպիսի չբացահայտվի: Մի օր այս ամենը ծաղր է թվում աղջկա աչքին։ Իր թաքուն երջանկությունը ուրիշները չեն տեսնում: Նա, ցուցամոլ էակ լինելով, չի կարող գոհանալ կյանքի ներքին ու լուռ ներդաշնակությամբ: Վասիլիկը դիվային միտք է հղանում: Գիշերով կանչում է ոստիկաններին և բռնել է տալիս Զաբուղոյին: Զաբուղոն յոթը տարի պիտի մնա բանտում: Բոլոր մտքերը Վասիլիկի մասին են: Այդուհանդերձ, երրորդ տարում մի գիշեր նրան հաջողվում է փախչել։ Մոտենում է Վասիլիկի տանը: Սակայն Վասիլիկն ուրիշի գրկում է: Զաբուղոն ակամա ձեռքը երկարում է դանակին: Սակայն դիտելով իր հակառակորդին և արհամարհանքի մեջ հաղթահարելով վրեժի ցանկությունը՝ ձեռքը քաշում է դանակից: Ամբողջ գիշեր թափառում է դատարկ փողոցներում: Ո՞ւր պիտի գնա. տուն չունի, ծանոթ չունի։ Դժվարությամբ ձեռք բերած ազատությունը անիմաստ է։ Արշալույսի հետ վերադառնում է բանտ։

Վերլուծություն

Սերը կախարդական զգացողություն է, որը մարդուն ցույց է տալիս լրիվ նոր աշխարհ, որը գունավոր է, ուրախ։ Սակայն այդ գույները և ուախությունը տեսնելու հաար պետք է լինել սիրած էակի կողքին, որպիսի նա սեղծի այդ գույները։ Բայց սիրած էակից հեռու լինելը պատճառ է հանդիսանում գույների խամրելու, հետևաբար կորում է նաև սերը։
Վասիլիկի կերպարը և՛ կարելի է արդարացնել, և՛ մեղադրել։ Կարդարացեի, որովհետև նովելում Վասիլիկը ուշադրություն սիրող աղջիկ էր, ում համար անընդունելի էր հանրության առջև միայնակ զբոսնելը։ Նա ուներ ուշադրության, սիրո կարիք, սակայն այդ ամենը ստանալով միայն գիշերը՝ հանրության աչքից հեռու, նա չէր դիմանում այդ ամենին։  Կմեղադրեի, որովհետև նա պարզապես կարող էր բաժանվել և գտնել ուրիշին, սիրելիին մատնելու փոխարեն։

«Ռեհան»

Սյուժե

Գլխավոր հերոսը ամբողջ գիշերը անցկացնում է իր սիրած աղջկա պատուհանի մոտ։ Աղջիկը նստած էր պատուհանի մոտ։ Երիտասարդին թվում է, թե աղջիկն էլ իր նման երազներով է տարված, իրենք նման են իրար․ երկուսն էլ անքուն են․ Դրանից սերն աղջկա հանդեպ ավելի է խորանում։ Իրականում, բացվում է առավոտը, և նա տեսում է, որ պատուհանից երևացող աղջկա գլուխը, նրա հրաշալի գանգուր մազերը․․․․․ ուղղակի ռեհանի փունջ էր։

Վերլուծություն

Սերը կարող է լինել անտեսանելի։ Սիրահարված մարդը ամենուրեք փնդրում է սիրած էակին։ Սվյալ նովելը օրինակ բերելով, կարող ենք հասկանալ, որ սիրուն կարելի է գտնել բացառապես ամենուրեք։ Նրա սրտում սերը բորբոքվել է՝ ամբեղջ գիշեր իր և ռեհանի միջև նմանություններ գտնելով։

‘Толерантность’

Толерантность – это терпимость человека к другому, например, к другой национальности, вере, другому поведению. Толерантность проявляется тогда, когда человек готов помочь любому, будь то он обладатель другого цвета кожи, или его вера отличается от вашей веры. Также толерантность проявляется, когда вы видите недостатки людей, но не начинаете их громко критиковать. Нужно осознавать, что каждый человек, живущий на планете, имеет право на свободу выбора своей линии жизни. У каждого должно быть личное пространство, и никто не имеет право их нарушить. Но это только в том случае, если убеждения человека не наносят вред другим людям.

Вопросы

Что такой толерантность для вас?
Нужна ли толерантность, или она вредна и опасно?
Как мы можем проявлять толерантность по отношению к друг другу?