Posted in գրաբար

«Կտակ վասն գանձի» Վարդան Այգեկցի

Իմաստասէր ոմն աղքատ ունէր ծոյլ որդիս եւ ի ժամ մահուն կոչեաց զորդիսն եւ ասէ.

 — Ո՛վ որդեակք, բազում գանձ կայ պահեալ ի հարցն իմոց յայգին մեր, իսկ զտեղին ոչ ցուցանեմ ձեզ, այլ որ աշխատի ևւ խորագոյն փորէ, նա գտանէ զգանձն:

Եւ յետ մահուն հօրն, սկսան որդիքն ջանալ մեծաւ աշխատութեամբ եւ խորագոյն վարէին, եւ ամէն մէկ իւրն ջանայր, զի ինքն գտցէ զգանձն:

Եւ սկսաւ այգին աճիլ եւ զօրանալ եւ ետ բազում պտուղ եւ ելից զնոսա գանձիւ:

Բառարան

ոմն                    — մի մարդ, մեկը (ոմն աղքատ – մի աղքատ մարդ)
որդիս                — որդիներ
ի ժամ մահուն — մահվան ժամին
կոչեաց              — կանչեց
զորդիսն            — որդիներին
որդեակք           — որդյակներ
պահեալ            — պահված
ի հարցն իմոց   — իմ հայրերից, իմ հայրերի կողմից
յայգին                — այգում
զտեղին              — տեղը
ոչ ցուցանեմ      — ցույց չեմ տալիս
որ                                       — ով, ով որ
խորագոյն                         — ավելի խոր
փորէ                                  — այստեղ` փորի
գտանէ                               — այստեղ` կգտնի
յետ մահուան հօրն         — հոր մահվանից հետո
մեծաւ աշխատութեամբ — մեծ չարչարանքով
վարէին                              — վարում էին
իւր ջանայր                        — ինքն էր ջանում (ձգտում էր)
զի                                         — որ, որպեսզի
գտցէ                                    — գտնի, կգտնի, պիտի գտնի, գտնելու է
ետ                                        — տվեց
ելից                                      — լցրեց
զնոսա                                 — նրանց
գանձիւ                                — գանձով

Հարցեր և առաջադրանքներ

1.Ճիշտ կարդա այս բառերն ու բառակապակցությունները.

Կոչեաց, որդեակք, պահեալ, աշխատութեամբ, յայգին, յետ, զտեղին, զգանձն, զնոսա, մահուան, խորագոյն, իւրն:

2.Հետևյալ բառերն ու բառակապակցություններն աշխարհաբար դարձրու.

Ասէ – ասել
որդիքն – որդիները
սկսան – սկսեցին
յայգին մեր – մեր այգին
զգանձն – գանձը
սկսաւ – սկսեց
բազում պտուղ – բարիք
ետ բազում պտուղ – տվեց բազում պտուղներ

3. Աշխարահաբար դարձրու առակը:

Իմաստասեր աղքատ  մեկն ուներ ծույլ որդիներ և մահվան ժամանակ կանչեց որդիներին և ասեց.
— Ո՛վ որդիներ, բազում գանձեր կա պահված իմ հայրերի կողմից մեր այգում, իսկ տեղը ցույց չեմ տալու, այլ ով որ աշխատի և խորագույն փորի, նա կգտնի գանձերը:
Եվ հոր մահվան օրվանից սկսած, սկսեցին որդիները ջանալ մեծ չարչարանքով և խորագույն վարել, և ամեն մեկն ինքն էր ջանում, որ ինքը գտնի գանձերը:
Եվ սկսեց այգին աճել և զորանալ և տվեց բազում պտուղ և լցրեց նրանց գանձով:

4.Ինչի՞ց է երևում հոր իմաստասեր լինելը:

Հայրը գիտակցում էր, որ իր մահը մոտ է և չէր ցանկանում, որ իր մահից հետո իր որդիները լինեն ալարկոտ, չունենան իրենց ապրուստի միջոցը և ժառանգությունը վատնելուց հետո ձեռնունայն մնան։ Նա որդիներին պատմեց գանձերի մասին, որոնք իրականում գոյություն չունեին։ Որդիները գանձերը գտնելու նպատակով սկսեցին աշխատել հեղի հետ և հողը բերրի դարձնել։ Հենց այստեղ էլ կայանում է հոր իմաստունությունը։

5.Մեկ նախադասությամբ գրիր` ի՞նչ է ցույց տալիս առակը:

Առակը սովորեցնում է, որ յուրաքանչյուրն իր աշխատանքի միջոցով պետք է հասնի հարստության, ձեռք բերի համբավ և ստեղծի իր ապրուսի միջոցը։

Posted in գրաբար

Առիւծ եւ աղուէս

Առիւծ մի կորիւն ծնաւ, եւ ժողովեցան կենդանիքն ի տես եւ յուրախութիւն: Գայ աղուէսն ի մէջ բազմամբոխին եւ մեծահանդիսիւ նախատեաց զառիւծն յատեանն բարձր ձայնիւ եւ անարգեաց, թէ`

 — Ա՞յդ է քո կարողութիւնդ, զի մի՛ կորիւն ծնանիս եւ ոչ բազում:

Պատասխանի ետ առիւծն հանդարտաբար եւ ասէ.

 — Այո՛, մի՛ կորիւն ծնանիմ, բայց առիւծ ծնանիմ եւ ոչ աղուէս քան զքեզ:

Բառարան

Ի տես եւ յուրախութիւն                 — տեսնելու և ուրախանալու

Գայ                                                     — գալիս է

ի մէջ բազմամբոխին                       — բազմամբոխի (հավաքվածների մեջ)

մեծահանդիսիւ                — այստեղ` հանդիսականների ներկայությամբ

զառիւծն                                             — առյուծին

ծնանիս                                               — ծնում ես

պատասխանի ետ                             — պատասխան տվեց, պատասխանեց

ասէ                                                      — ասում է

ծնանիմ                                               — ծնում եմ

Հարցեր և առաջադրանքներ

1.Ճիշտ կարդա այս բառերը.

Զքեզ, առիւծ, կորիւն, կարողութիւն, յուրախութիւն, յատեանն, գայ, աղուէս, նախատեաց, անարգեաց:

2.Այս բառերն ու բառակապակցություններն աշխարհաբար դարձրու.

Կենդանիքն – կենդանիները
Ծնաւ – ծնեց
ժողովեցան – հավաքվեցին
նախատեաց – նախատեց
անարգեաց – անարգեց
բարձր ձայնիւ – բարձր ձայնով
ոչ աղուէս քան զքեզ – ոչ աղվես քեզ պես

3.Գրաբար դարձրու առակի համառոտ փոխադրությունը.

Առյուծը մի կորյուն ծնեց, և աղվեսը նախատեց նրան (զնա), որ մի´ կորյուն է ծնում և ոչ բազում: Իսկ առյուծը պատասխանեց.
— Մի կորիւն եմ ծնում, բայց առիւծ:

Առիւծ մի կորիւն ծնաւ, եւ աղուէսն նախատեաց զառիւծն, որ զի մի՛ կորիւն ծնանալ եւ ոչ բազում:
— Մի՛ կորիւն ծնանիմ, բայց առիւծ:

4.Ի՞նչ է ցույց տալիս առակը:

Առակը ցույց է տալիս, որ ամեն ինչը չէ, որ քանակով որոշվում է նրա որակը։ Աղվեսը ծնում է բազմաթիվ ձագեր, սակայն նրանք չունեն նույն ուժը, հզորությունը, ինչն ունի առյուծի ձագը՝ կորիունը։

5.Նույն բովանդակությամբ մի պատմություն գրիր, որի հերոսները մարդիկ են:

Կային երկու հարեվաններ, նրանցից առաջինն ուներ հինգ երեխա, իսկ երկրորդը՝ ընդամենը մեկ։ Առաջին հարևանը միշտ ծաղրում էր երկրորդին, սակայն երկրորդը չէր ընկճվում այդ խոսքերից։ Երկրորդը իր ամբողջ օրը տրմադրում էր իր միակ որդուն, նա նրան դասիարակում էր, օգնում էր դասերը կատարել, և միասին ստեղծում էին բազմաթիվ արկածներ։ Առաջին հարևանը չէր հասցնում բոլոր երեխաներին օգնել դասերը կատարել, գնալ զբոսանքների և դաստիարակել․ նրա երեխաները մեծանում էին ինքնուրույն։
Անցնում են տարիներ։ Երկրորդի որդին հասել էր մեծ բարձունքների՝ դարձել էր հանրախանաչ բժիշկ, ուներ բարի համբավ և միշտ օգնում էր մարդկանց։ Առաջինի երեխաները ոչնչի չէին հասել, նրանք չունեին կարգին կրթություն և այդ պատճառով չէին կարողանում գտնել կարգին աշխատանք, չունեին մարդկանց հետ շփվելու էթիկա։
Երբ երկրորդի որդու գործերն ավելի են լավանում, նրանք տեղափոխվում են այլ բնակարան՝ ավելի լավը և ավելի հարմարավետ։ Տեղափոխվելու օրը երկու հարևանները հանդիպում են, և երկրորդն ասում է առաջինին․ «Իմ երեխան մեկն էր, բայց նրա հասած բարձունքներին քո հինգ երեխաները նույնիսկ միասին չկարողացան հասնել»։