Author: araxkalijain

Նախագծի բովանդակությունը

*1. Ջրածինը բնության մեջ։

*2. Ջրածնի ատոմի կառուցվածքը ։

*3. Ջրածնի ստացումը լաբորատորիայում  և այրումը։

*4. Ջրածնի ֆիզիկական և քիմիական հատկությունները։

*5. Ջրածնի կիրառումը ։

Թեմատիկ  հարցեր  և վարժություններ.

1. Ինչո՞ւ  է   ջրածինը  համարվում   համար մեկ  տարրը  Տիեզերքում…

Ջրածինը համարվում է համար մեկ տարրը Տիեզերքում, որովհետև տիեզերքում կան անթիվ անհամար աստղեր, որոնց մեջ էլ կա մեծ քանակով ջրածին: Նաև աստղերի վրա ընթացող, ջրածնի ատոմների փոխանակումը մի այլ տարրի հելիումի, ուղեկցվում է հսկայական քանակով ջերմության և լույսի անջատումով: Առանց նշված փոխանակման կյանքն անհնար կլիներ Երկրի վրա:

2.Ջրածինը համարվում  է  ապագայի վառելանյութ. ինչո՞ւ. …

Ջրածինը համարվում է ապագայի վառելանյութ, քանի որ ջրածնային վառելիքը էկոլոգիապես անվտանգ է։ Այն այրելիս միայն ջուր է առաջանում, ուստի ջրածինն էկոլոգիապես մաքուր վառելանյութ է: Ապագայի վառելանյութը մատչելի ջրածինն է:

3. Բնութագրեք  ջրածին     քիմիական տարրը.

ա) քիմիական նշանը. ..

H

բ) հարաբերական ատոմային զանգվածը. ..

1.00794(7)=1

գ) մետա՞ղ է.  թե՞  ոչ մետաղ.

Ոչ մետաղ

դ) դիրքը պարբերական համակարգում.այսինքն ո՞ր պարբերության և ո՞ր խմբի տարր է

1 պարբերության, I խմբի, գլխավոր ենթախմբի տարր է

դ) ատոմի կառուցվածքը`(միջուկի լիցքը. ..միջուկում պրոտոների թիվը. ..էլեկտրոնների թիվը…էներգետիկ մակարդակների թիվը )

միջուկի լիցքը — -+1  պրոտոնների թիվը — 1  էլեկտրոնների թիվը — -1  էներգետիկ մակարդակի թիվը — 1

*4. Ջրածնի   վալենտականությունը և օքսիդացման աստիճանը միացություններում.գրեք օրինակներ. ..

Վալենտականություն — 1 Օքսիդացման աստիճան — 0

*5. Գրեք. ջրածին պարզ  նյութի բանաձևը. ..և  որոշեք նրա հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը ` Mr  և մոլային զանգվածը`M գ/ մոլ …

Ջրածնի մոլեկուլի բանաձև — H2 Հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը (Mr) — Mr(H2)=2*Ar(H)=2*1=2 Մոլային զանգվածը (M) — 18 գ/մոլ

*6. Որոշեք ջրածինը օդից ծանր է թե՞ թեթև. քանի ՞ անգամ. ..

Օդի միջին հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը 29 է հետևաբար Mr օդը բաժանում ենք Mr H2-ի։ Mr(օդ)=29 Mr(H2)=2. 29:2=14,5 Օդից ջրածինը 14,5 անգամ թեթև է։

*7.  Դուք  լաբորատորիայում ստացել  եք ջրածին  և այրել։ Նկարագրեք. Ձեր կողմից կատարված լաբորատոր փորձերը  և  գրեք. համապատասխան  ռեակցիաների հավասարումները. …

Լաբորատորիայում ջրածին ստացել ենք տեղակալման ռեակցիայով ակտիվ մետաղներից՝ ցինկի (Zn), մագնեզիումի(Mg), ալյումինի(Al) և աղաթթվի (HCl): Zn+2HCl→ZnCl₂+H₂↑ Mg+2HCl→MgCl₂+H₂↑. 2Al+6HCl→2AlCl₃+3H₂↑

2H₂+O₂→2H₂O+Q այրման ռեակցիա է, միացման ռեակցիա է, ջերմանջատման ռեակցիա է, օքսիդավերականգնման ռեակցիա է։

*8. Ո՞րն  է ջրածնի առաջացրած և Երկրագնդում ամենատարածված բարդ  նյութը. գրեք  այդ  նյութի քիմիական  բանաձևը  և որոշեք ջրածնի զանգվածայլն բաժինը տոկոսով արտահայտած։

H₂O, H₂-11,1%

*9. Որտե՞ղ են  կիրառում    ջրածինը….

Մեծ քանակով ջրածին է ծախսվում քլորաջրածին սինթեզելու և աղաթթու ստանալու համար: Արտադրվող ջրածնի 50% ավելին ծախսվում է նավթի մշակման համար, 25%`ամունյակի սինթեզի: Ջրածինը կիրառվում է նաև մետաղների եռակցման սարքում, օքսիդներից մետաղների ստացման համար, բուսական յուղերից մարգարին ստանալու համար:

Բջջի բաժամումը՝ միթոզ

Միտոզը կազմված է չորս հաջորդական փուլերից։ 1. Միտոզի Պրոֆազ  փուլում տեղի է ունենում հոմոլոգ քրոմոսոմների կոնդենսացիա և սկսվում է բաժանման  ձևավորումը: Մարդու և կենդանիների բջիջներում սկվում է ցենտրիոլների հեռացումը, ձևավորվում են բաժանման բևեռները: 2. Միտոզի Մետաֆազ փուլում քրոմոսոմների շարժումը դադարում է,նրանք տեղավորվում են բջջի այսպես կոչված հասարակածի վրա` բևեռներց հավասարաչափ հեռավորության վրա, մի հարթության մեջ` առաջացնելով մետաֆազային թիթեղիկ:Կարևոր է նշել, որ այս դիրքում նրանք մնում են բավականին երկար ժամանակ, որի ընթացքում բջջի մեջ կատարվում են նշանակալից վերփոխումներ, որից հետո միայն կարող է տեղի ունենալ քրոմոսոմների իրարից հեռացումը:  3. Միտոզի Անաֆազ փուլում քրոմոսոմները հեռանում են իրարից դեպի հանդիպակած բևեռներ. վեջինները նույնպես շարունակում են իրարից հեռանալ: 4. Միտոզի Թելոֆազ փուլում արդեն առանձնացված քրոմոսոմների խմբերի շուրջ ձևավորվում են բջջի կորիզների թաղանթներ, որոնք ապակոնդենսացվում են և առաջացնում են երկու կորիզներ: Միտոզը բաժանման այնպիսի եղանակ է,որի արդյունքում գենետիկական տեղեկատվությունը հավասարաչափ բաշխվում է բջիջների միջև։Դա ապահովում է բջջից բջիջ,սերնդից սերունդ ժառանգական կայուն փոխանցումը։Դրանում է միտոզի հսկայական կենսաբանական նշանակությունը։

Քրոմոսոմի կառուցվածքը

Քրոմոսոմը կորիզի գլխավոր բաղադրիչն է, որը լավ է երևում բջջի բաժանման ժամանակ, և որի հիմնական ֆունկցիան ԴՆԹ-ի պահպանումն է և փոխանցումը սերնդեսերունդ։ Քրոմոսոմները երևում են միայն բաժանվող բջիջներում. ունեն բարակ՝ 14 նմ տրամագծով թելերի ձև։ Քրոմոսոմներն ունեն բարդ կառուցվածք։ Բջջի բաժանման սկզբնական և միջին փուլերում նրանք կազմված են երկու իրար կցված թելանման կամ ձողաձև մարմնիկներից՝ քրոմատիդներից։ Վերջիններս ոլորված են գալարաձև և կախված գալարվածության աստիճանից, քրոմոսոմները փոխում են իրենց չափերը՝ երկարանում կամ կարճանում։ Քրոմատիդները իրենց հերթին կազմված են մեկ կամ մի քանի զույգ թելիկներից՝ քրոմանեմաներից, որոնք լուսային մանրադիտակով տեսանելի ամենափոքր կառուցվածքներն են։

В мире много пар, они любят друг друга больше всего. Но есть пары, для которых мнение окружающих в отношениях важнее любви. Они могут быть вместе, потому что среда этого хотела, потому что среда ждала их союза, но они все равно не любят друг друга. Вы никогда не должны быть с тем, кого не любите. Вы не должны создавать для себя будущее, основываясь на мнении других. Верно, что мнение других возможно, но не следует отдавать предпочтение этим мнениям своим собственным желаниям. Вы должны жить так, как вам нравится. И любить того, кого любишь.

Прочитайте рассказ известного английского писателя О. Генри о любви двух небогатых людей. Кратко передайте его содержание.

1. Сформулируйте основную идею текста.
   Делла и Джим недавно поженились. Они жили очень бедно, но очень любили друг другу. Завтра Рождество, и Делла должна купить подарок Джиму. В их семье были две вещи: золотые часы Джима и прекрасные длинные волосы Деллы. Делла решила продавать свои волосы, чтобы могла купить подарок для Джим. Она продавала свои волосы и купила цепочка для часов. В 7 часов вечера Делла приготовила ужин и ждала Джиму. Когда пришел Джим, Делла сказала что продал свои волосы потому что хотела сделать подарок к Рождество. Джим дал свой подарок для Делла. Он купил прекрасные украшения для волос, но у Делла больше не били волосы. Потом Делла дала свой подарок для Джим, но Джим продала свой час, чтобы купить украшения для жена. Сейчас им не нужны те подарки, которые они купили и они решили скрывать свои подарки и подождать немного, потом, через год подарить свои подарки и они будут им очень нужны.
2. Выразите своё отношение к данной идее.
   Мне очень понравился текст, потому что Джим и Делла любили друг другу и для них деньги важно не били. Это простая история о двух добрых глупых людях, которые дали самые ценные вещи чтобы могли дать друг другу ценные подарки.

Կարդա՛լ ստորև բերված տեքստը, պատասխանե՛լ հարցերին

1. Ինչո՞ւ է ստեղծագործությունը կոչվում Մոգերի ընծաներ

Իմ կարծիքով ստեղծագործությունը կոչվում է Մոգերի ընծաներ ,որովհետև ստեղծագործության վերջում ասվում է , որ մոգերը ամենաթանկն էլ կտան, որպեսզի չհիասթափեցնեն իրենց սիրելիին։

2. Ո՞րն է ստեղծագործության հիմնական գաղափարը

Ստեղծագիրծության հիմնական գաղափարներ զոհաբերություները , որը մարդիկ անում են սիրո համար։

3. Ստեղծագործությունը կոչվում է նովել․ հիմնավոր պատասխանի որոնումը փնտրեք համացանցում, առանձնացրե՛ք կարևորը

Պատմողական ժանր, համեմատաբար սեղմ ծավալի արձակ ստեղծագործություն, որն ունի դեպքերի ընթացք և կերպարներ։ Այս ժանրին բնորոշ են սուր, կարճ սյուժեն, պատմողական չեզոք ոճը և անսպասելի արդյունքը։ Բնության տեսարանների, առարկաների, հանգամանքների և հոգեվիճակների մանրամասն նկարագրություններ նեվելի մեջ սովորաբար չեն լինում։ 

1. Բաց թողնված տառերը լրացրու՛։

          Մարդուն իր ամբողջ կյանքում ուղեկցում է ձայնը: Մարդը բացարձակ լռության    պայմաններում վատ է զգում. նրան պատում է  երկյուղի ու անհարմարության զգացում: Բացարձակ լռությունը խաթարում է մարդու նյարդային համակարգն այնպես, ինչպես և անվերջ աղմուկը: Որոտը, հրաբուխների ձայնը, ծովային մրրիկները և այլ աղմուկներ անհանգստացնում են մարդուն: Կան բնական աղմուկներ էլ, ինչպես թռչունների դայլայլը, աղբյուրների կարկաչյունը, ծովի ալիքների համընթաց ճողփյունը, հաճելի են մարդկանց համար, բարերար են ներգործում նրանց նյարդային համակարգի վրա: Տհաճ աղմուկը քայքայում է մարդու առոզջությունը: Աղմուկի հետ են կապվում լսողության կորուստը, նյարդահոգեկան հիվանդությունների աճը, ֆիզիկական և մտավոր ընդունակությունների նվազումը:

2. Ո՞ր բառը մյուսների հետ ընդհանուր արմատ չունի։
Սկեսրայր
Քաջայր
Քարայր
Ազնվայր
Այրուձի
3. Տրված բառերում գտիր հնչյունափոխված արմատները:

Գետնաքարշ-գետին
գիտնական-գետ
հնձվոր-հունձ
խուսափել-խույս
քննարկել-քնին
լսափող-լիս
նստարան-նիստ
լրջախոհ-լուրջ
ուղեկից-ուղի
շրջադարձ-շուրջ
կավճոտ-կավիճ
սուզանավ-սույզ
չվացուցակ-չու
իշայծյամ-էշ
պտուտակ-պտույտ

4. Շարքի բառերում ընդգծիր նախածանցներն ու վերջածանցները:
Տհաճ, խանդոտ, մայիսյան, վարք, փորձանք, հաճելի, զսպանակ, բանվոր, պարագլուխ, մականուն, թվական, բուրավետ, մեղք, վայրենի, փոխարքա, հոգյակ, ծնունդ, հավելված, ներամփոփ, ելույթ, գերադաս:

5․Բշարքից գտի՛ր Ա շարքի դարձվածքների հոմանիշ բացատրությունը։

ոտ ու ձեռից ընկնել- ծերանալ
ուղտի ականջում քնած- դինջ
լուն ուղտ դարձնել- փոքր մի բան ուռճացնել
կրիայի քայլերով- դանդաղ
անկողին ընկնել- հիվանդանալ
գլուխ գլխի տալ- միասին մտածել
խելքի ծով- խելացի

6. Գտի՛ր հոմանիշները։

Շիշ- սրվակ
սայր- ոստ
շիրիմաքար- տապան
շեմք- սեմ
նյարդ- ջիղ
շիվ- շեղբ

7. Կազմի՛ր նախադասություններ տրված համանուններով։

Խնամի, ներկեր,  աղաց,  ավելի:

Մենք անհամբեր սպասում էինք, թե երբ ենք տեսնելու մեր խնամիներին։
Ես մնացել էի տանը, որպեսզի խնամեմ հիվանդ տատիկիս։

Ես գնեցի տարբեր գույնի ներկեր։
Ես ներկեցի իմ սենյակի պատերը վարդագույն։

Տատիկս ցորենը տարել էր աղաց, որպեսզի աղար։
Մայրիկս աղաց ամբողջ միսը։

Ավելի պոչը կոտրվել էր։
Անիի պայուսակն ավելի մեծ է, քան Աննայինը։

8. Բառակապակցությունները դարձրո՛ւ բարդբառեր։

Դառը համ ունեցող- դառնահամ
ալիքներով ծփացող- ալեծուփ
ինքն իրեն մոռացած- ինքնամոռաց
մտքերի մեջ մոլորված- մտամոլոր
ոսկուց ձուլված- ոսկեձուլ
կյանքը սիրող- կենսասեր

9. Նախադասության մեջ տեղադրի՛ր տրված բառերը՝համապատասխան փոփոխություններ անելով:

Գերանը  վաղուց նկատվել՝  դեռ  անցյալ գարնան հաճախադեպ  տեղատարափ անձրևի ժամանակ,  գուցե և  ավելի առաջ, բայց  պապը նոր միայն տեղաշարժվեց:

(անձրև, նկատել, գարուն, տեղաշարժել)

Այդ հոգեհարազատ,  փոքր ինչ    տխրալի մեղեդին  թախիծով  պարուրեց  մարտը՝  դաժան   զինվորական   կարծրացած  հոգին և   մոռացավ   նրան:

(տխրել,  մոռանալ,  զինվորական, մարտ)

10․Տեղադրի՛ր բաց թողնված տառերը։

Վայրէջք, ակնթարթ, ճգնավոր,  անօրեն,  արդուզարդ,  անէական,  կտրիճ,  սրբություն,  օրեցօր,  պախուրց,  ուխտապան, ուղտավոր:

Նոյեմբերի 26-ին Ավագ դպրոցի ընթերցասրահում տեղի ունեցավ «Բառբառներ» ակումբի երկրորդ պարապմունքը, որին ներկա էին Ավագ դպրոցի սովորողներ և դասավանդողներ, ինչպես նաև արցախցի մեր ընկերները ։ Պարապմունքի ընթացքում Վարդան Կարապետյանը և Աննա Երիցյանը ներկայացրեցին իրենց ծննդավայրերի՝ Սյունիքի և Տավուշի բարբառները։ Վարդան կարապետյանը արմատներով Սյունիքից է՝ Գորիսի Կոռնիձոր գյուղից, և ներկայացնում էր Սյունիքի, մասնավորապես իր գյուղի բարբառը, իսկ Աննա Երիցյանը արմատներով Տավուշից է՝ Բերդի տարածաշրջանի Արծվաբերդ գյուղից, և ներկայացնում էր Տավուշի, մասնավորապես իր գյուղի բարբառը։

Քանի որ պարապմունքը նվիրված էր սեբաստացու օրերին և ներկայացվում էր մեր կրթահամալիրի ունեցած կրթական կապերը Սյունիքի և Տավուշի հետ, ընկեր Վարդանը և ընկեր Աննան ներկայացրեցին վերջին երեք տարիներին դեպի Սյունիք և Տավուշ իրականացրած իրենց ճամփորդությունները և դրանց արդյունքում ունեցած ձեռքբերումները: Նրանք նաև կարդացին Տավուշի և Սյունիքի բարբառային մի շարք բառեր, որոնք բավականին շատ նմանություններ ունեին։ Պարապմունքի մասնակից արցախցի սովորողները նույնպես ներկայացրեցին իրենց բարբառը, արցախյան բարբառով կարդացին հետաքրքիր օրհնանքներ, իսկ վերջում ասմունքեցին նորից արցախյան բարբառով։

Շատ հետաքրքիր պարապմունք էր, որը, կարծում եմ շարունակական կլինի և մենք կրկին մասնակից կլինենք նման շատ հանդիպում-քննարկումների:

1.Քառակուսու պարագիծը 200 է, գտեք քառակուսու կողմը:

200/4=50

Պատասխան՝ 50:

2.Ապացուցեք, որ քառակուսու անկյունագծերը իրար հավասար են:

Գիտենք, որ քառակուսին օգտվում է զուգահեռագծի և շեղանկյան բոլոր հատկություններից, անկյունագծերով այն բաժանվում չորս հավասար եռանկյունների հետևաբար անկյունագծերը իրար հավասարի են:

3.Շեղանկյան պարագիծը 36 է, գտեք նրա կողմը:

36:4=9

Պատասխան՝ 9

4.ABCD քառակուսու անկյունագծերի հատման կետից մինչև AB կողմը եղած հեռավորությունը 20սմ է: Գտեք քառակուսու պարագիծը:

Պատասխան՝ 160:

5.Քառակուսու պարագիծը 80սմ է: Որքա՞ն է քառակուսու անկյուանգծի միջնակետի հեռավորությունը նրա կողմից:

Պատասխան՝ 10:

6.Ապացուցեք, որ եթե շեղանկյան մի անկյունը ուղիղ է, ապա այդ շեղանկյունը քառակուսի է:

Շեղանկյան մի կողմին առընթեր երկու անկյունների գումարը 180^0 հետևաբար եթե մեկը 90^0 է ուրեմն մնացածնել են 90^0:

7. Ուղղանկյուն եռանկյան ուղիղ անկյան կիսորդի և ներքնաձիգի հատման կետով տարված են էջերին զուգահեռ ուղիղներ: Ապացուցեք, որ առաջացած քառանկյունը քառակուսի է: