Posted in Գրականություն 8

ԱՊՐԻԼԻ 20-25

Վրացերենի օրերին նվիրված՝ կարդում ենք վրաց գրականություն:

  • Էռլոմ Ախվլեդիանի — «Վանոն և Նիկոն»: Փորձի՛ր սարկազմի միջից դուրս բերել պատմվածքների լուրջ ասելիքը: Գրի՛ր քո վերաբերմունքը:

Մայրիկիս հետ միասին նստեցինք և ընթերցեցինք <<Վանոն, Նիկոն և որսորդությունը>>-ը: Սկզբում ես իմ կարծիքն արտահայտեցի, քանի որ մայրիկս կարծում էր ինքն ավելի բարդ և խորիմաստ էր ընկալում այս զավեշտալի պատվածքը: Սակայն այս պատվածքն ուներ միան մեկ, մարդկանց և հասարակությանը բնորոշ մեկնում: Շատերն ապրում են անազատության մեջ, սովորական օրը չգնահատելով, ապրելով վախն իրենց սրտում, և հենց այդպես էլ մահանում են: Իսկ շատերն էլ ապրում են ազատ, շատ բաներից չվախենալով, ԱՊՐԵԼՈՎ իրենց կյանքը, և մահանում են ապրելով մինչև վերջին վայրկյանը: Եվ հենց Նիկոն էլ այդպիսին էր, նա վերջիվերջո հասկացավ, որ պետք է անի այն ինչ պետք է աներ:

անգամ Վանոն գնաց, նստեց ծառի տակ և մտածմունքի մեջ ընկավ. «Ո՞ւմն եմ: Կարծես ես առաջին Նիկոյինը չեմ: Կարծես ոչ էլ երկրորդ Նիկոյինն եմ: Երրորդ Նիկոյինը հո չեմ ու չեմ: Չորրորդ Նիկոյինը` ոչ: Հինգերորդի՞նը` ոչ: Դե որ յոթերորդ Նիկոյինը չեմ, բա վեցերորդինը ինչպե՞ս պետք է լինեմ»:

Հետո վեր կացավ տեղից, անտառն անցավ ու դուրս եկավ հովիտը: Ծաղիկներ հավաքեց ու երկնքին նայեց: Հետո կրկին անտառ մտավ: Կրկին ծառի տակ նստեց և հանկարծ ասաց. «Կարծես ինքս ինձ եմ պատկանում»:

Մեռնում էր Վանոն, փոքրիկ Վանոն, մեկ Վանոն և ուրախանում էր, որ ոչ մեկինը չէր ու ինքն իրենն էր…

Այս մի պատվածքից անհնար էր դուրս բերել մեկ հատված կամ մեկ նախադասություն, ամեն մեկն իր ուրույն իմաստն ուներ այս պատվածքում: Սա շատ մարդկանց իրական կյանքից վերցրած դեպք է: Այստեղ ես ավելի շատ ուշադրություն դարձրեցի 7 Նիկոներին, նրանք բոլորը սեփականաշնորհում էին մարդու, այնպես ինչպես շատ մարդիկ իրական կյանքում: «Սեփականաշնորհում» են երեխաներին՝ կառավորելով նրանց կյանքը, «սեփականաշնորհում են կենդանիներին»՝ դարձնելով իրենց սեփական խաղալիքը, և այսպես շարունակ…

Posted in Գրականություն 8

ՌՈԴԱՐԻԱԿԱՆ ՕՐԵՐ. «ԼԱՑ ԼԻՆԵԼ» ԲԱՌԸ

Այս պատմությունը դեռեւս տեղի չի ունեցել, բայց անպայման տեղի կունենա վաղը: Ո՞ր պատմությունը: Ահա թե ո՛րը:
Վաղը մի իմաստուն, ծեր ուսուցչուհի շարք կանգնեցրեց իր աշակերտներին եւ բերեց Անցյալ ժամանակների թանգարան, որտեղ ցուցադրված էին անցյալից մնացած, այժմ արդեն բոլորովին անօգտագործելի իրեր, ինչպես օրինակ՝ արքայական թագը, թագուհու զգեստի տուտը կամ այն ջարդոնը, որ Մոնց քաղաքում անվանում են տրամվայ:
Մի ցուցափեղկում դրված էր քիչ փոշոտված «Լաց լինել» բառը:
Վաղվա աշակերտները կարդացին քարտը եւ ոչինչ չհասկացան:
_Սինյորա ուսուցչուհի, այս ի՞նչ է նշանակում:
_Գուցե սա հնադարյան զարդարա՞նք է:
_Գուցե սա մնացել է դեռ էտրուսկների՞ց:
Ուսուցչուհին բացատրեց, որ այդ բառը մի ժամանակ կարելի էր հանդիպել ամեն քայլափոխում եւ ցավ էր պատճառում: Նա ցույց տվեց երեխաներին մի փակ սրվակ, որի մեջ պահած էին արցունքներ, հիմա արդեն մոռացվել է, թե ումն են դրանք: Գուցե դրանք այն ստրուկինն էին, որին ծեծում էր տերը, կամ գուցե մի երեխայինը, որ տուն չուներ:
_Այս արցունքները նման էին ջրի,_ասացին աշակերտները:
_Բայց նրանք այրում էին ու քայքայում աչքերը,_ասաց ուսուցչուհին:
_Գործածելուց առաջ նրանց եռացնու՞մ էին:
Ոչ, աշակերտներն առաջվա պես ոչինչ չէին հասկանում եւ արդեն սկսում էին ձանձրանալ: Այն ժամանակ բարի ուսուցչուհին նրանց տարավ թանգարանի մյուս սրահները, որտեղ ցուցադրված էին ավելի հասարակ իրեր, ինչպես, օրինակ՝ բանտի երկաթե վանդակ, ոստիկանական խուզարկու շուն,_ մի խոսքով, այնպիսի իրեր, որոնց մասին վաղվա աշխարհում արդեն ոչ-ոք գաղափար անգամ չէր ունենա:

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔՆԵՐ

Ի՞նչ ես կարծում, կգա՞ այնպիսի ժամանակ, երբ վերը նշված իրերն ու երևույթները չեն լինի. իսկ պե՞տք է, որ չլինեն. ինչու՞:

Իմ կարծիքով միշտ էլ լինելու են իրեր ու երևույթներ, որը որոշ մարդկանց համար պիտանի է, կարևոր կամ կազմում է ինչ-որ մեկի կյանքի մի մասը: Եվ նաև կլինեն մարդիկ, որոնց համար սրանցից և ոչ մեկը չեն կարևորի կյանքում:

Պատկերացրու քո վաղվա աշխարհը — ի՞նչ կցանկանաս, որ այնտեղ չլինի — ինչու՞: Իսկ փոխարենը ի՞նչ (ինչե՞ր) լինի:

Posted in Գրականություն 8

ՌՈԴԱՐԻԱԿԱՆ ՕՐԵՐ. ԾԵՐ ՄՈՐԱՔՈՒՅՐ ԱԴԱՆ

Ծեր մորաքույր Ադան, երբ շատ ծերացավ, գնաց բնակվելու ծերանոցում` երեք մահճակալով մի սենյակում, որտեղ արդեն երկու ծեր կանայք էին ապրում, նրա չափ ծեր: Ծեր մորաքույր Ադան միանգամից իր համար մի բազկաթոռ ընտրեց պատուհանի մոտ և մի թխվածքաբլիթ փշրեց պատուհանագոգին:
-Կեցցեք, հիմա մրջյունները կհավաքվեն,- բարկացած ասացին մյուս երկու ծեր կանայք:
Սակայն ծերանոցի այգուց մի թռչնակ եկավ, կտցահարեց թխվածքաբլիթը և թռավ գնաց:
-Ահա խնդրեմ,- մռթմռթացին ծեր կանայք,-ի՞նչ օգուտ ստացաք սրանից: Կտցահարեց և թռավ գնաց: Ճիշտ` ինչպես մեր զավակները, որոնք, ո՞վ գիտե, աշխարհի որ ծայրում են, և մեզ, որ խնամել ենք նրանց, այլևս չեն հիշում:
Ծեր մորաքույր Ադան ոչինչ չասաց, բայց ամեն առավոտ մի թխվածքաբլիթ էր փշրում պատուհանագոգին, և թռչնակը գալիս էր այն կտցահարելու, միշտ նույն ժամին, հաճախորդի պես ճշտապահ, և տեսնել էր պետք, թե ինչպես էր նյարդայնանում, երբ փշուրները պատրաստ չէին լինում:
Որոշ ժամանակ անց թռչնակը բերեց նաև իր փոքրիկներին, քանի որ բույն էր հյուսել և չորս ձագ էր ունեցել, և նրանք էլ հաճույքով կտցահարում էին ծեր մորաքույր Ադայի թխվածքաբլիթը և գալիս էին ամեն առավոտ, ու եթե այն չէին գտնում, մեծ աղմուկ էին բարձրացնում:
-Ձեր թռչնակներն այստեղ են,- այդ ժամանակ, մի փոքր նախանձելով, ասում էին ծեր կանայք ծեր մորաքույր Ադային: Եվ նա մանրիկ քայլերով վազում էր դեպի իր պահարանը, մի չոր թխվածքաբլիթ էր գտնում սուրճի և անիսոնի կոնֆետների թղթերի արանքում և ասում.
-Համբերություն, համբերություն, արդեն գալիս եմ:
-Ա~խ,- մրմնջում էին մյուս ծեր կանայք,- երանի պատուհանագոգին թխվածքաբլիթ դնելը բավական լիներ մեր զավակներին վերադարձնելու համար: Իսկ Ձերը, մորաքույր Ադա, որտե՞ղ են Ձեր երեխաները:
Ծեր մորաքույր Ադան արդեն չգիտեր` միգուցե Ավստրիայում, միգուցե Ավստրալիայում, բայց թույլ չէր տալիս, որ իրեն շփոթեցնեն, փշրում էր թխվածքաբլիթը թռչնակների համար և ասում նրանց.
-Կերեք, դե´, կերեք, թե չէ թռչելու համար բավականաչափ ուժ չեք ունենա:
Ու երբ վերջացնում էին կտցահարել թխվածքաբլիթը`
-Դե´, գնացեք, գնացեք: Ինչի՞ն եք սպասում: Թևերը թռչելու համար են ստեղծված:
Ծեր կանայք իջեցնում էին գլուխները և մտածում, որ ծեր մորաքույր Ադան մի փոքր խելագար է, որովհետև թեև ծեր էր ու աղքատ, բայց դեռ նվիրելու բան ուներ և չէր էլ պահանջում, որ իրեն շնորհակալություն հայտնեին:
Հետո ծեր մորաքույր Ադան մահացավ, իսկ նրա երեխաները դա իմացան բավական ժամանակ անց, և արդեն չարժեր թաղման համար ճամփա ընկնել: Բայց թռչնակներն ամբողջ ձմեռվա ընթացքում վերադառնում էին պատուհանագոգի մոտ և բողոքում էին, թե ինչու ծեր մորաքույր Ադան չի պատրաստել թխվածքաբլիթը:

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔՆԵՐ

Ծեր մորաքույր Ադան միանգամից իր համար մի բազկաթոռ ընտրեց պատուհանի մոտ և մի թխվածքաբլիթ փշրեց պատուհանագոգին: — Այս նախադասությամբ փորձիր բնութագրել մորաքույր Ադային:

Իմ կարծիքով Մորաքույր Ադան բավականին հանգիստ, հոգատար և բարի կին էր: Ըստ իս նա նաև չընկճվող կին էր, քանի որ չնայած իրավիճակին նա իրեն բավականին զգոն էր պահում և չէր կորցնում իր ինքնատիրապետում, ի տարբերություն մյուս ծերերին:

… Ի՞նչ օգուտ ստացաք սրանից — այս նախադասությամբ բնութագրիր մյուս երկու ծեր կանանց:

Նրանք բավականին չարացած էին իմ կարծիքով, նախանձում էին ծեր կնոջը նրա հանգիստ բնավորության պատճառով:

… Ծեր  մորաքույր Ադան մի փոքր խելագար է — համաձայնիր կամ հերքիր այս միտքը:

Մորաքույր Ադան կարող էր լինել մի փոքր խելագար՝ եթե ես մտածեյի նրանց նման: Իհարկե այդ երկու ծեր կանայք այնպիսի դրության մեջ էին, որ չէին կարողանում լավ, դրականը մտածել: Դրա համար էլ Ծեր Ադայի այդ լավ արարքը նրանք վերագրում էին վերջինիս մի փոքր խելագար լինելուն: Իսկ իմ կարծիքով Մորաքույր Ադան ընդհանրապես խելագար չէր:

…Երանի պատուհանագոգին թխվածքաբլիթ դնելը բավական լիներ մեր զավակներին վերադարձնելու համար — Դե´, գնացեք, գնացեք: Ինչի՞ն եք սպասում: Թևերը թռչելու համար են ստեղծված:— Որ տեսակետն ես դու պաշտպանում.ինչու՞:

Ես նախընտրում եմ այս երկու տեսակետների միաձուլումը: Ծնողները պետք է մեզ թևեր տան, որպեսզի մենք անկախանանք նրանից, դառնանք ինքնուրույն, պատասխանտվության զգացում ունենանք: Իսկ մենք պետք է գիտակցենք նրանց յուրաքանչյուր օգնության, զոհողության գինը և վերադառնանք նրանց մոտ, միշտ հիշենք մեր ծնողներին և նրանց հետ կապ ունենանք: