Posted in Հայոց լեզու 8

Պարագայական բացահայտիչ

  1. Ժամանակի պարագայական բացահայտիչը կոնկրետացնում է գործողության կատարման ժամանակը:

Այստեղ՝ մեր կրթահամալիրում, նախագծային կրթություն է իրականացվում:

  1. Տեղի պարագայական բացահայտիչը կոնկրետացնում է գործողության կատարման տեղը:

Ընդգծի՛ր պարագայական բացահայտիչները՝ նշելով տեսակը: Կետադրի՛ր:

  1. Ձորի երկու կողմում՝ թավուտ անտառների մեջ արջեր շատ են լինում:
  2. Պապս արթնանում է վաղ առավոտյան՝ ուղիղ ժամը վեցին:
  3. Երևանում՝ Աբովյան փողոցում աշխույժ եռուզեռ է:
  4. Հաջորդ օրը՝ շոգ կեսօրին նա տուն վերադարձավ:
  5. Դրսում՝ մայթերին տների անկյուններում կուտակվել էին չորացած տերևներ:
  6. Ձմռանը՝ առաջին ձյան գալուն պես հովիվներն իջնում են սարերից:
  7. Նա՝ բոլորովին որբ եկել էր Բաթում իր ազգականի մոտ:

Կետերի փոխարեն գրի՛ր պարագայական բացահայտիչներ:

  1. Մարինեն լուռ նստել էր բակում՝ պապի խնամած այգում:
  2. Առաոտյան՝ արևը բացվելուն պես, Արամը սպասում էր ընկերներին:
  3. Այս գիրքը վերցրել եմ պահարանից՝ գրքերով լի դարակից:
  4. Մայրս որոշել է անպայման վերադառնալ տուն՝ իր ծննդավայր:
  5. Երեկ՝ առավոտյան,  ձիով վերադառնում էի վերին գյուղերից:

Ժամանակի պարագա-երկրորդական նախադասությունները դարձրո՛ւ դերբայական դարձվածներ:

  • Փորձված որսորդը, երբ գիշերը եղեգները խշշում են, լարում է լսողությունը:Գիշերը եղեգները խշշալիս՝ փորձված որդորդը լարում է լսողությունը։
  1. Երբ կամուրջն այրվեց, Պուբլիուս Հորացիուսը թռավ ջուրն ու բարեհաջող հասավ յուրայիններին: Պուբլիուս Հորացիուսը թռավ ջուրն ու բարեհաջող հասավ յուրայիններին, երբ կամուրջն այրվեց:
  2. Երբ նայում ենք Երկրին, չենք կարող նրանով չհիանալ: Երկրին չնայելով չենք կարող չհիանալ նրանով:
  3. Երբ իսպանացիները ցամաք ելան Հաիթիում, տեսան, որ կղզու բնակիչները նիզակով ձուկ են բռնում: Կղզու բնակիչները նիզակով ձուկ են բռնում, երբ իսպանացիները ցամաք ելան Հաիթիում:
  4. Երբ աշխարհի յոթ հրաշալիքներից մեկը համարվող այդ տաճարի շինարարությունն ավարտին հասավ, զարմանք ու հիացմունք առաջացրեց բոլոր նրանց մեջ:

Զարմանք ու հիացմունք առաջացրեց բոլոր նրանց մեջ, երբ աշխարհի յոթ հրաշալիքներից մեկը համարվող այդ տաճարի շինարարությունն ավարտին հասավ:

Տեղի պարագա-դերբայական դարձվածները դարձրո՛ւ երկրորդական նախադասություններ:

  1. Սպանություն իրականացրած վայրում ոստիկանները փորձաքննություն էին անցկացնում:  Ոստիկանները փորձաքննություն էին անցկացնում, սպանություն իրականացրած վայրում:
  2. Նավի խորտակված վայրից մարմինները չէին կարողանում դուրս բերել:Մարմինները չէին կարողանում դուրս բերել, նավի խորտակված վայրից:
  3. Նա երկար կանգնեց աղջկա հետ պայմանավորված վայրում: Աղջկա հետ պայմանավորված վայրում նա երկար կանգնեց:
  4. Ծերունին երազում էր վերադառնալ երիտասարդ տարիներն անցկացրած վայրերը:  Երիտասարդ տարիներն անցկացրած վայրերը ծերունին երազում էր վերադառնալ:
Posted in Հայոց լեզու 8

Ժամանակի պարագա

Այսօր մեր դասընկերոջ ծննդյան օրն է:

Այսօրվանից փակվում են բոլոր դպրոցները:

Այսօրվա դասն անհետաքրքիր էր:

Ժամանակի պարագան ցույց է տալիս գործողության կատարմանժամանակը (ե՞րբ, երբվանի՞ց, երբվա՞):

Գտի՛ր ժամանակի պարագաները:

• Մթնաձոր տանող միակ ուղին առաջին ձյունի հետ փակվում է, մինչև գարուն ոչ մի մարդ ոտք չի դնում անտառներում:

• Սակայն Մթնաձորում այժմ էլ թավուտ անտառներ կան:

• Մի օր էլ, բլրակը բարձրանալիս, ոտքս սայթաքեց, ու ընկա:

• Արդարացի որոշումից հետո լիովին հանգստացել էին:

• Հեթանոսական շրջանի նավասարդի գիշերը զարթնում էին ճրագը վառում և միայն վաղորդյան ճաշ անում:

Կետերի փոխարեն դի՛ր ժամանակի պարագաներ (ե՞րբ, երբվանի՞ց, երբվա՞):

• … ստանձնում է գործարանի տնօրենի պաշտոնը:

•երեկ ոչ ոքի չէին սպասում:

• Այդ կինը այսօր չկա:

• Մի քիչ առաջ պատմությունը բոլորին պատմում էր:

•մի քանի րոպե առաջ զգեստը վնասեց:

Ժամանակի պարագա-երկրորդական նախադասությունըտրոհվում է ստորակետով:

• Երբ գիշերը հեռախոսը զնգում է, անմիջապես վատ բան ենքմտածում:

Համակատար դերբայով (երգելիս) կազմված դերբայականդարձված-ժամանակի պարագան տրոհվում է.

• նախադասության սկզբում և վերջում՝ բութով. – Եռօրյաճամփորդության գնալիս՝ հարկավոր է վերցնել տաքծածկոցներ: – Հարկավոր է վերցնել տաք ծածկոցներ՝ եռօրյաճամփորդության գնալիս:

• նախադասության մեջտեղում՝ երկու կողմից ստորակետերով. –Մեր դասարանի սովորողները, ավտոբուսով երկարճանապարհ գնալիս, զվարճալի խաղեր են խաղում:

Կետադրի՛ր:

1. Ամռանը ,երբ ջուրը պակասում է ,գյուղացիներն սկսում են վիճելմի կաթիլի ջրի համար:

2. Աշխարհի քաղաքական քարտեզը թերթելիս, մարդ հաճախզարմանում է:

3. Վիթխարի հզորության հողափոր մեքենան ,տեղից տեղփոխադրվելիս ՝մարդու կամ ձիու քայլելուն նմանվող շարժումներ է անում:

4. Տրոյական պատերազմից քսան տարի էր անցել ,արդեն երբՈդիսևսը տուն վերադարձավ:

5. Ծովափին կանգնելիս՝ աղջիկը հայացքը հառում էր հեռուհորիզոնին:

Դերբայական դարձվածները դարձրու՛ երկրորդականնախադասություններ. ուշադի՛ր եղիր կետադրության փոփոխությանը:

• Անգղերի կռնչոցից վախենալիս՝ ձիերը խլշում են ականջները:

• Ժայռի կատարին բազմելիս՝ արծիվն ակնդետ նայում է երկնիլազուրին:

• Օրիորդը գլուխը կախում էր՝ մտածության մեջ ընկնելիս:

• Ընկերը, այլայլված անկյունից անկյուն քայլելիս, չնկատեց ներսմտած աղջկան:

Շարահյուսորեն վերլուծի՛ր նախադասությունը:

• Այժմ էլ, եթե բարձրանաք մեր գյուղի վերին բլուրները, ուրամռան լուսնկա գիշերներին եզները մեղմ որոճացել են, դուք կհանդիպեք մեր հանդերի ամենախորամանկ կենդանուն՝ աղվեսին:

բարանանք-ստորոգյալ
գյուղի-հատկացուցիչ.
մեր-հատկացուցիչ.
բլուրները-ենթակա.
վերին -տեղի պարագա.
այժմել-ժամանակի պարագա.
եզները-ենթակա.
գիշերներին- ժամանակի պարագա.
ուրամռան լուսնկա-որոշիչ.
որոճացել են -ստորոգյալ.
մեղմ-ձևի պարագ