Posted in Ֆիզիկա 9

ԴԱՍ 6,7․ԷԼԵԿՏՐԱԿԱՆ ՀՈՍԱՆՔ։ ՀՈՍԱՆՔԻ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

Հաղորդիչներում լիցքավորված մասնիկները՝ մետաղներում էլեկտրոնները, էլեկտրոլիտներում` իոնները, կարող են ազատորեն տեղափոխվել մարմնի մի մասից մյուսը: Այդ լիցքավորված մասնիկներին անվանում են ազատ լիցքակիրներ: Էլեկտրական դաշտի բացակայության դեպքում ազատ լիցքակիրները հաղորդիչում կատարում են քաոսային (ջերմային) շարժում, ուստի կամայական ուղղությամբ նրանք տեղափոխում են  նույն քանակի լիցքեր: Էլեկտրական դաշտի առկայության դեպքում, նրա ազդեցության տակ, ազատ լիցքակիրները ջերմային շարժման հետ մեկտեղ կատարում են նաև ուղղորդված շարժում և այդ ուղղությամբ ավելի շատ լիցք տեղափոխվում:

electron-mobility1

Լիցքավորված մասնիկների ուղղորդված շարժումն անվանում են էլեկտրական հոսանք:

Նյութի մեջ էլեկտրական հոսանքի գոյության համար անհրաժեշտ են`

1.ազատ լիցքակիրներ, որոնք կարող են ազատ տեղաշարժվել մարմնի ողջ ծավալով,

2.էլեկտրական դաշտ, որը էլեկտրական ուժով կազդի ազատ լիցքակիրների վրա և կստիպի շարժվել որոշակի ուղղությամբ:

Էլեկտրական հոսանքն ունի ուղղություն: Պայմանականորեն, որպես հոսանքի ուղղություն համարել են այն ուղղությունը, որով շարժվում են դրական լիցքավորված մասնիկները:

current (1)

Մետաղներում ազատ լիցքակիրները բացասական լիցք ունեցող մասնիկներն են՝ էլեկտրոնները, հետևաբար մետաղում հոսանքի ուղղությունը հակադիր է նրանց ուղղորդված շարժման ուղղությանը:

Էլեկտրոլիտներում հոսանքի ուղղությունը համընկնում է դրական իոնների և հակառակ է՝ բացասական իոնների ուղղորդված շարժման ուղղությանը: Հաղորդիչներում շարժվող ազատ լիցքակիրներն անհնար է տեսնել: Հետևաբար, հոսանքը հայտնաբերվում է իր ազդեցություններով, որոնք չորսն են.

1. Ջերմային՝ հոսանքի անցնելու ժամանակ հաղորդիչը տաքնում է:

napryag1
heat1

2.Քիմիական՝ էլեկտրոլիտներով՝ աղերի, թթուների, հիմքերի լուծույթներով հոսաքնի անցնելու ժամանակ տեղի է ունենում նյութի քիմիական բաղադրության  փոփոխություն, առաջում է նստվածք և մաքուր մետաղներ: 

0011-011-KHimicheskoe-dejstvie-elektricheskogo-toka-Vpervye-bylo-otkryto-v-1800g

3.Մագնիսական՝ հաղորդիչը, որի միջով հոսանք է անցնում ձեռք է բերում մագնիսի հատկություններ և սկսում է դեպի իրեն ձգել երկաթյա առարկաներ, ազդում է մագնիսական սլաքի վրա:

amper1

4.Կենսաբանական՝ կենդանի մարմնով անցնելու դեպքում հոսանքն առաջացնում է մկանային կծկում, արագացնում է արյան հոսքը անոթներով և նյութափոխանակությունը՝ հյուսվածքներում:

tumblr_inline_naumjypHGD1skr4va

Փորձը ցույց է տալիս, որ էլեկտրական հոսանքի բոլոր ազդեցություններից միայն մագնիսականն է, որ դրսևորվում է միշտ:

Տնային առաջադրանք՝ դաս 6 և 7։ Պատասխանել դասգրքի էջ 24-ի 1-5 հարցերին։

  1. Ո՞ր լիցքերին են անվանում ազատ։ Որո՞նք են ազատ լիցքակիրները՝ ա․ մետաղներում, բ․ էլեկտրոլիտներում։

Այն էլեկտրոնները կամ իոնները, որոնք կարողանում են ազատ տեղաշարժվել մարմնի մի մասից մյուսը, կոչվում են ազատ լիցքակիրներ։ ա․ մետաղներում ազատ լիցքակիրներն են էլեկտրոնները և իոններն։ բ․ էլեկտրոլիտներում ազատ լիցքակիրները դրական և բացասական իոններն են։

2. Ի՞նչ է էլեկտրական հոսանքը։

Լիցքավորված մասնիկների ուղղորդված շարժումն անվանում են էլեկտրական հոսանք։

3Բացատրեք, թե 13-րդ նկարում պատկերված փորձում ինչպե՞ս է լիցքավորվում Բ էլեկտրացույցը։ Ինչու՞ է մետաղալարում ծագող էլեկտրական հոսանքը կարճատև։

Բ էլեկտրացույցը լիցքավորվում է մետաղալարի շնորհիվ։ Մետաղալարում ստեղծվում է էլեկտրական դաշտ և էլեկտրոնները տեղաշարժվում են դեպի Ա-ն, իսկ դրական լիցքերը դեպի Բ և ուժերը հավասարվում են։ Մետաղալարում ծագող էլեկտրական հոսանքը կարճատև է, որովհետև նախ էլեկտրական դաշտը կորում է, համ էլ երկու էլեկտրացույցերի լիցքերն էլ հավասարվում են։

4. Ի՞նչ լիցքակիրների ուղղորդված շարժմամբ է պայմանավորված լուսադիոդի լուսարձակումը։

Դրական լիցքակիրների ուղղորդված շարժմամբ է պայմանավորված լուսադիոդի արձակումը։

5. Ինչպե՞ս է ընտրվում էլեկտրական հոսանքի ուղղությունը։

Էլեկտրական հոսանքի ուղղությունը ընտրվում է էլեկտրոնների հակադիր ուղղությամբ։

Posted in Ֆիզիկա 9

Ինքնաստուգում

Տարբերակ 1

I. Մորթիով շփած կաուչուկը էլեկտրականանում է․

բացասական

II. Եթե լիցքավորված մարմինը ձգվում է դեպի մետաքսով շփած ապակե ձողը, ապա այն լիցքավորված է․

բացասական լիցքով

III. Նույնանուն լիցքեր երկրորդ

IV. Տարանուն լիցքեր երրորդ

V. լիցքավորված չեն առաջին

VI. Ա էլեկտրացույցը լիցքավորված է, իսկ Բ էլեկտրացույցը՝ ոչ։ Ինչպիսի՝ ապակե, էբոնիտե, պղնձե թե՞ պլաստմասե ձողով պետք է միացնել էլեկտրացույցը, որպեսզի երկուսն էլ լինեն լիցքավորված․

Պղնձե

VII. Ա լիցքավորված գունդը ինչպիսի՞ ուժերով է ազդում Բ և Գ գնդիկների վրա։ Բ և Գ գնդիկները ունեն հավասար լիցքեր, իսկ I1<I2

Բ -ի վրա ավելի մեծ ուժով

Տարբերակ 2

Թվարկած մարմիններից որո՞նք են լիցքավորված․

I. Էլեկտրոնը լիցքավորված է բացասական լիցքով

II. պրոտոնը լիցքվորված է դրական լիցքով

III. նեյտրոնի լիցքվորված չէ

IV. Պրոտոնի զանգվածը մի քիչ փոքր է նեյտրոնի զանգվածից։

V. Պրոտոնի զանգվածը 1840 անգամ մեծ է էլեկտրոնի զանգվածից։

VI. Ո՞րն է տվյալ քիմիական տարրի գլխավոր բնութագիրը․

Ատոմում էլեկտրոնների թիվը

VII. Նկար 32 – ում պատկերված է հելիումի ատոմը։ Լիցքավորվա՞ծ է այդ ատոմը․

Լիցքավորված է դրական լիցքով

VIII. Ուրանի ատոմը պարունակում է 92 պրոտոն և 91 էլեկտրոն։ Լիցքավորվա՞ծ է այդ ատոմը․

Լիցքավորված դրական լիցքով

IX. Ազոտի ատոմի միջուկում կա 14 մասնիկ։ Նրանցից 7-ը պրոտոն է։ Քանի՞ նեյտրոն կա միջուկում։ Քանի՞ էլեկտրոն ունի էլեկտրաչեզոք ազոտի ատոմը․ 

7 Էլեկտրոն և 7 նեյտրոն

Posted in Ֆիզիկա 9

ԱՏՈՄՆԵՐԻ ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԸ: ԷԼԵԿՏՐԱԿԱՆԱՑՄԱՆ ԲԱՑԱՏՐՈՒԹՅՈՒՆԸ: ԼԻՑՔԻ ՊԱՀՊԱՆՄԱՆ ՕՐԵՆՔԸ։ԷԼԵԿՏՐԱԿԱՆ ՀԱՂՈՐԴԻՉՆԵՐ ԵՒ ԱՆՀԱՂՈՐԴԻՉՆԵՐ: ԷԼԵԿՏՐԱԿԱՆ ԴԱՇՏ։

Թեմատիկ հարցեր և խնդիրներ՝

1․Ինչի՞ համար են օգտագործվում էլեկտրաչափերն ու էլեկտրացույցերը։

Ցույց են տալիս մարմնի էլեկտրանություն միաորները։

2. Բերե°ք հաղորդիչների օրինակներ։
Հաղորդիչներ են ջուրը, մետաղները, մադրու մարմինը, երկրի մակերևույթը, աղերի ու թթուների ջրային լուծույթները։

3. Ո՞ր նյութերն են կոչվում դիէլեկտրիկներ (մեկուսիչներ), բերե°ք օրինակներ
Այն նյութերը կամ մարմինները որոնք իրենց միջով էլեկտրական լիցք չեն հաղորդում կոչվում են մեկուսիչներ կամ դիէլեկտրիկներ։Օր․՝
Սաթը, մետաքսը, կապռոնը, էբոնիտը, ապակին, ռետինը, ճենապակին և օդը։

4. Նկարագրե°ք լիցքը կիսելու հնարավորություն տվող փորձ։

Վերձնենք 2 միատեսակ էլեկտրաչափ և լիցքավորենք նրանցից մեկը։Ապա այդ 2 էլեկտրաչափերը միացնենք իրար ապակե ձողով։Կտեսնենք որ ոչ մի փոփոխություն տեղի չի ունենա։Իսկ եթե մենք էլեկտրաչափերը միացնելու համար օգտագործենք A մետաղաձողը բռնելով էլեկտրամեկուսիչ H բռնակից, կտեսնենք թե ինչպես է լիցքավորված էլեկտրաչափի նախնական լիցքը բաժանվում երկու հավասար մասի՝ այսինքն լիցքի կեսը առաջին էլեկտրաչափի գնդից անցնում է եկրորդին։

5.Կարելի՞ է արդյոք լիցքն անվերջ փոքրացնել։
Ոչ, հնարավոր չէ էլեկտրական լիցքը անվերջ փոքրացնել։Փորձերը ցույց են տվել որ լիցքը բաժանման սահման ունի։

6. Ի՞նչ է հողակցումը, ի՞նչ հատկության վրա է հիմնված։

Հողակցումը՝ լիցքի հաղորդումն է երկրագնդին, այն հիմնված է հետևյալ հատկության վրա որ՝ ինչքան մեծ է այն մարմինը որին լիցք են տալիս այնքան լիցքի մեծ բաժին է անցնում նրան։Այսպիսով մարմինների համեմատությամբ երկրագունդը հսկա է, այդ իսկ պատճառով նրա հետ շփման դեպքում լիցքավորված մարմին իր լիցքը գրեթե ամբողջությամբ նրան է տալիս, և դառնում է չեզոք։

7. Ո՞ր լիցքն են անվանում տարրական։

Ամենափոքր լիցքի բացարձակ մեծությունը անվանում ենք տարրական լիցք։Այն նշանակում ենք e տառով։
e=1..6×10-19 Կլ․ 

8. Ո՞վ և ե՞րբ է հայտնագործել էլեկտրոնը։

Էլեկտորնը հայտնաբերել է անգլիացի գիտնական Ջ․ Թոմսոնը 1898 թվականին։
Նա հայտնաբերեց տարական լիցք կրող մասնիկը որը կոչվեց էլեկտրոն։

9. Ի՞նչ լիցքով է լիցքավորված էլեկտրոնը։

Էլեկտրոնը լիցքավորված է բացասական լիցքով որի արժեքը միշտ նույնն է, այն անհնար է ավելացնել կամ նվազեցնել և առավել ևս զատել իր լիցքից։

10. Ատոմի ներսում ինչի՞ շուրջն են պտտվում էլեկտրոնները։

Ատոմի ներսում բացասական լիցքավորված էլեկտրոնները պտտվում են ատոմի դրական լիցքավորված միջուկի շուրջը։

11. Ի՞նչ լիցքով է լիցքավորված ատոմի միջուկը։

Ատոմի միջուկը լիցքավորված է դրական լիցքով

12. Ապացուցե°ք, որ ամբողջական ատոմը չեզոք է։

Ատոմում էլեկտրոնների ընդհանուր լիցքը գումարելով ատտոմի միջուկի լիցքին կստանանք 0։ Դա էլ ապացուցում է որ ամբողջությամբ ատոմը չեզոք է։Չեզոք են նաև նյութի մոլեկուլները, քանի որ կազմված են չէզոք ատոմենրից։

Posted in Քիմիա 9

Գիտելիքի ինքնաստուգում՝

1.Ո՞ր  շարքում են  նշված միայն ֆիզիկական մարմիններ.

   ա) գիրք, մեխ, ալյումին, ազոտ
   բ) սեղան, գրիչ, տետր, մատանի
   գ)
 երկաթ, քանոն, ոսկի, թթվածին
  դ) պղինձ, ջուր, արծաթ, ջրածին

  1. Քանի՞ նյութ է ներկայացված հետևյալ բառակապակցություններում.   ջրի կաթիլ, պղնձե թաս,  ալյումինե կաթսա,   ռետինե գնդակ,  պղնձե կուժ, սառցե դղյակ,  ոսկե  մատանի.

1)3                        2)  6                            3)  4                                        4) 5

3. Նշվածներից ո՞ր շարքում են գրված միայն օրգանական նյութեր.
     1) 
 ջուր, թթվածին, կավիճ, սպիրտ
    2)  կերակրի աղ, սպիտակուց, ճարպ, ազոտ
    3)  շաքարավազ, քացախաթթու, գլյուկոզ, սպիրտ
    4)  սոդա, ջուր, ածխաթթու գազ, բենզոլ

4. Ինչպիսի՞ ագրեգատային վիճակում կարող է գտնվել սնդիկը.

  1. միայն պինդ  վիճակ
  2. միայն  գազային վիճակում
  3. միայն  հեղուկ  վիճակում
  4. բոլոր  երեք  վիճակներում

 5.  Որքա՞ն է ոսկու  ձուլակտորի զանգվածը,  որի ծավալը  2 սմէիսկ ոսկու խտությունը  19,3 գ/սմ3է.

1) 38,6գ                    2) 9,65գ                   3) 3,86գ                       4) 1,93գ

6. Ո՞ր  շարքում  են գրված միայն բարդ նյութերի բանաձևեր.

    1)   Al, HCl,  Cu, Na2SO4                                      3)  H2O, N2, O3,  Ni, S8

   2)   AgBr, H2, CaCO3, P4                                      4)  NaOH, CO2, NH3, CuSO4

7. Ո՞ր  շարքում են առկա միայն կովալենտային կապերով միացություններ.

     1)  NaCl, HCl, Cl2, NaHCO3                                      3)  H2, NH3, H2O, CH4

    2)  KBr, HNO3, CaO, P4                                            4)  N2, Br2, CuSO4, Fe

8. Հետևյալ նյութերից չորս  սյունակով  առանձնացրեք  օքսիդները, հիմքերը, թթուներն  ու   աղերը, նշեք  յուրաքանչյուրի  անվանումը.    HNO3,  Na2O,  Ca(OH)2, AgNO3,  BaO,  HCl, CO2,   Al2O3, NaHCO3, Fe(OH)2, K2SiO3, NaCl, H2SO4, MgO, NaOH, H3PO4, SO3, CaCl2, CuSO4, Al(OH)3.

 Օքսիդ       Հիմք         Թթու             Աղ
Na2O
BaO
CO2
Al2O3
MgO
SO3
Ca(OH)2
Fe(OH)2
NaOH
Al(OH)3  
H2SO4
H3PO4
HNO3
HCl  
AgNO3
NaHCO3
K2SiO3
NaCl
CaCl2 

9. Ո՞ր  շարքում է  գրված ֆոսֆոր,  թթվածին,  ածխածիներկաթ և ազոտ քիմիական տարրերի նշանները.

    1)  F, C, P, Si, Na
    2)  O, C, Li, K, Ba
    3)  P, O, C, Fe, N
    4)  K, Na, P, Fe, C                                                                                                             

10. Ո՞ր տարրական մասնիկներից է կազմված ատոմը.
    1)  միայն էլեկտրոններից
    2)  նեյտրոններից  և  էլեկտրոններից
    3)  պրոտոններից, էլեկտրոններից  և  նեյտրոններից
    4)  միայն պրոտոններից

  1.  Բնութագրեք հետևյալ P տարրի ատոմը ըստ հետևյալ սխեմայի.

ա)  քիմիական  տարրի  նշանը 

P
բ)  կարգաթիվը, միջուկի  լիցքը

Z =+15
գ)  ատոմի  բաղադրությունը (պրոտոնների, նեյտրոնների, էլեկտրոնների  թիվը)…
դ)  պարբերության  համարը, լրիվ  լրացված  էներգիական  մակարդակների  թիվը 

3

ե)  խմբի  համարը, ենթախումբը (գլխավո՞ր  է, թե՞ երկրորդական), արտաքին էներգիական  մակարդակում  էլեկտրոնների  թիվը 

Խումբ V

զ)  էլեկտրոնների  բաշխումն  ըստ էներգիական  մակարդակների 

3s23p3

է)  էլեկտրոնային  բանաձևը (էլեկտրոնների  բաշխումն ըստ էներգիական մակարդակների  և  ենթամակարդակների)

ը) ո՞ր հատկություններն  են  ավելի  ուժեղ  արտահայտված`  մետաղակա՞ն, թե՞   ոչ մետաղական 

ոչ մետաղական

  թ)  ինչպիսի՞  պարզ  և  բարդ  նյութերի  օրինակներ  գիտեք, որոնց  բաղադրության  մեջ առկա  է  այդ   տարրի  ատոմներ 

NaOH, Al(OH)3, Ca(OH)2, Fe(OH)2

ժ Կատարեքհաշվարկներ ` որոշեք  այդ  տարրի  մեկ  ատոմի  զանգվածը` mo (գ),

տարրի  առաջացրած  օքսիդի  հարաբերական  մոլեկուլային  զանգվածը`Mr,

տարրերի  զանգվածային   հարաբերությունները, զանգվածային  և մոլային բաժինները

օքսիդում:

Posted in Քիմիա 9

Գործնական աշխատանք 1

<<Նյութերի  հատկությունները՝ ֆիզիկական, քիմիական,ֆիզիոլոգիական>>                            

Նյութերը դասակարգել,տեղադրել աղյուսակում,անվանել,գրել բանաձևերը: Նկարագրել  ֆիզիկական  հատկությունները՝ գույնը, ագրեգատային  վիճակը(պինդ, հեղուկ, գազային), եռման,հալման ջերմաստիճանները, ջերմա-,էլեկտրահաղորդականությունը, լուծելիությունը ջրում  և այլն:

Նյութի ֆիզիկական հատկությունները դիտարկում են կամ չափում են առանց նոր նյութ ստանալու։ 

Նյութի քիմիական հատկությունները քիմիական փոխազդեցություններին մասնակցելու ընդունակություն ունեն, երբ առաջանում են նոր նյութեր, նոր ֆիզիոլոգիական հատկություններ։

Նյութի ֆիզիոլոգիական հատկությունը ազդեցությունն է կեդանի օրգանիզմի վրա՝ դրական կամ բացասական։

Պարզ նյութերԲարդ նյութեր
N(ազոտ)կերակրի աղ(NaCl)
Օ(թթվածին)շաքար
Ջուր (H2O)
Պղնձարջասպ
Նատրիումի հիդրոկարբոնատ
Ացետոն
  • H2O-սովորական ջուր-անօրգանական
  • NaCl-կերակրի աղ-անօրգանական
  • C12H22O11-սախարոզ-օրգանական
  • O2-թթվածին
  • C2H5OH-էթիկ սպիրտ, գինու սպիրտ, կոնյակի սպիրտ, բժշկական սպիրտ-օրգանական
  • H2-ջրածին-անօրգանական
  • N2-ազոտ-անօրգանական
  • CH3COOH-քացախաթթու-օրգանական
  • NaHOO3-խմելու սոդա”նատրիումի հիօդրոկարբոնատ-անօրգանական
  • Na2CO3″10 H2O-լվացքի սոդա
  • Fe-երկաթ-անօրգանական
  • Cu-պղինձ-անօրգանական

1. Նյութի անվանում՝ Ջուր – համար մեկ նյութը բնության մեջ

  • Բանաձ — H2O
  • Ագրեգատային վիճակ — հեղուկ
  • Հոտ և համ — չունի
  • Գույն — չունի
  • Փայլ — չունի
  • Խտություն — 1,00
  • Լուծելիությունը ջրում — չի լուծվում
  • Պլաստիկություն — չունի
  • Ջերմաէլետրահաղորդականություն — չունի
  • Համան և եռման ջերմաստիճան —  0, 100

2. Նյութի անվանում — Կերակրի աղ

  • Բանաձև — NaCl
  • Ագրեգատային վիճակ — պինդ
  • Հոտ և համ — ունի
  • Գույն — չունի
  • Փայլ — չունի
  • Խտություն — 2,17
  • Լուծելիությունը ջրում — լավ
  • Պլաստիկություն — չունի
  • Ջերմաէլետրահաղորդականություն — ունի
  • Համան և եռման ջերմաստիճան — 801, 1465

3. Նյութի անվանում — Սախարոզ

  • Բանաձև — C12H23O11
  • Ագրեգատային վիճակ — պինդ
  • Հոտ և համ — ունի
  • Գույն — ունի
  • Փայլ — չունի
  • Խտություն — 1,59
  • Լուծելիությունը ջրում — լավ
  • Պլաստիկություն — չունի
  • Ջերմաէլետրահաղորդականություն — չունի
  • Համան և եռման ջերմաստիճան — 185, քայքայվում է

4. Նյութի անվանում — թթվածին

  • Բանաձև- O2
  • Ագրեգատային վիճակ — գազային
  • Հոտ և համ — չունի
  • Գույն — չունի
  • Փայլ — չունի
  • Խտություն — 0,00143
  • Լուծելիությունը ջրում — քիչ
  • Պլաստիկություն — չունի
  • Ջերմաէլետրահաղորդականություն — ունի
  • Համան և եռման ջերմաստիճան — —219, -183

5. Նյութի անվանում — Ազոտ

  • Բանաձև — N2
  • Ագրեգատային վիճակ — գազային
  • Հոտ և համ — չունի
  • Գույն — չունի
  • Փայլ — չունի
  • Խտություն — 0,00125
  • Լուծելիությունը ջրում — քիչ
  • Պլաստիկություն — չունի
  • Ջերմաէլետրահաղորդականություն — ունի
  • Համան և եռման ջերմաստիճան — -210, -196

6. Նյութի անվանում — քացախաթթու

  • Բանաձև — CH3COOH
  • Ագրեգատային վիճակ — հեղուկ
  • Հոտ և համ — ունի
  • Գույն — ունի
  • Փայլ — չունի
  • Խտություն — 1,05
  • Լուծելիությունը ջրում — միախառնվում է ցանկցած հարաբերակցությամբ
  • Պլաստիկություն — չունի
  • Ջերմաէլետրահաղորդականություն — չունի
  • Համան և եռման ջերմաստիճան — 17, 118

7. Նյութի անվանում — էթիլ սպիրտ

  • Բանաձև — C2H5OH
  • Ագրեգատային վիճակ — հեղուկ
  • Հոտ և համ — ունի սուր հոտ
  • Գույն — չունի
  • Փայլ — չունի
  • Խտություն — 0,79
  • Լուծելիությունը ջրում — լուծվում է
  • Պլաստիկություն — չունի
  • Ջերմաէլետրահաղորդականություն — չունի
  • Հալման և եռման ջերմաստիճան — -114, 78


8․Նյութի անվանում — երկաթ

  • Բանաձև —  Fe
  • Ագրեգատային վիճակ — պինդ
  • Հոտ և համ — չունի
  • Գույն — ունի
  • Փայլ — ունի
  • Խտություն — 7,87
  • Լուծելիությունը ջրում — չի լուծվում
  • Պլաստիկություն — չունի
  • Ջերմաէլետրահաղորդականություն — ունի
  • Հալման և եռման ջերմաստիճան — 1539, 2870
  • Ինչպիսի՞ տարրերից են կազմված նյութը,ատոմների քանակը
  • Հաշվեք հարաբերական մոլեկուլային զանգվածները՝Mr
  • Որոշեք տարրերի զանգվածային բաժինները՝w,զանգվածային հարաբերությունները  և  տարրերի  մոլային  բաժինները բարդ  նյութերում:

FeO

1. Ատոմների քանակ

N(Fe)=1ատոմ

N(O)=1ատոմ

2. Զանգվածային հարաբերությունները

m(Fe):m(O)=56:16=23:8

3. Ատոմների զանգվածային բաժինները բարդ նյութերում

w(Fe)=?%

w (O)=?%

Mr (FeO)=56+16=72

w (Fe)=56/72*100%=77,77%

w(O)=100%-77,77%=22,23%

P2O5

1. Ատոմների քանակ

N(P)=2 ատոմ

N(O)=5 ատոմ

2. Զանգվածային հարաբերությունները

m(P):m(O)=2 *Ar(P):5*(O)=62:80=31:40

3. Ատոմների զանգվածային բաժինները բարդ նյութերում

w(P)=?%

w(O)=?%

Mr=2*31+5*16=142

w(P)=31/142*100%=21,83%

w(O)=100%-21,83%=78,17%

Al2O3

1. Ատոմների քանակ

N(Al)=2 ատոմ

N(O)=3 ատոմ

2. Զանգվածային հարաբերությունները

m(Al):m(O)=2*Ar(Al):3*Ar(O)=54:48=9=8

3. Ատոմների զանգվածային բաժինները բարդ նյութերում

w(Al)=?%

w(O)=?%

Mr=2*27+3*16=102

w(Al)=27/102*100%=26,47%

w(O)=100%-26,47%=73,53%

Posted in Русский 9

Энн

Пожилые брат и сестра Мэтью и Марилла Катберты решают усыновить мальчика для помощи на их семейной ферме. Когда Мэтью отправляется на железнодорожную станцию, чтобы забрать ребенка, он с удивлением обнаруживает там лишь рыжеволосую Энн – энергичную и разговорчивую тринадцатилетнюю сироту с непростой судьбой, которую прислали в результате путаницы. Поначалу Катберты намереваются вернуть Энн в приют, однако со временем девочке удается растопить их сердца и стать неотъемлемой частью маленького городка, который помог ей обрести настоящий дом.

Мне очень понравился этот сериал, потому что там рассказывается  о человеческих проблемах, но больше всего внимания уделяется проблемам подросткового возраста. Энн высмеивали за ее рыжие волосы. Но она меняет всех и они начинают любить Энн.

Posted in Русский 9

12-16 октября (Урок 2)

Рэй Бредбери «Улыбка»

Когда цевелизация пыталась все уничтожить, настала очередь картины Леонардо да Винчи «Мона Лиза». Люди часами выстраивались на главной площади, чтобы уничтожить эту картину. Но один из них, Том, не смог обидеть улыбающуюся женщину на фотографии. Он взял с собой кусочек улыбки – он всегда держал ее при себе. Он был единственным, кто ценил искусство.

Մոնա Լիզա - Վիքիպեդիա՝ ազատ հանրագիտարան

Posted in Հայոց լեզու 9

Հարցարան 8

  • • Ուղիղ լուսամուտիս առաջ աճում, բարձրանում էր մի մարդահասակ եղևնի։ Ամեն առավոտ, երբմոտենումէիլուսամուտիս, իմ առաջին հայացքն ընկնում էր դրա վրա, և նա ասես ժպտում էր մանավանդ ձմռանը։

-Տեսնո՜ւմ ես, -կարծես ասում էր նա։ -Ես ցրտից չեմ վախենում․․․

  • Նայելով  նրան՝ ես նույնպես ժպտումէի, որ նա իրոք հերոս է, չիվախենում ո՛չ քամուց, ո՛չ ձյունից, ո՛չ ցրտից․․․ Ուինձ համարում էր մի  ուրախ զգացում։ Ահա թե ինպիսի՜ն պետք է լինել։

Եվ ձմռան ցուրտը, բուքը սարսափելի չէին թվում ինձ:

  • Ահա ինչպե՛ս է դիմանում այս փոքրիկ ծառը․․․ Ոչ միայն դիմանում․ չիընկնում բնավ․ աշխարհին նայումէ միշտ ուրախ, միշտ զվարթ․․․ Ու փոքրիկ ծառը դառնումէր ինձ սիրելի, այնքա՛ն սիրելի , որ թվում էր հարազատ, և ուզում էր, որ նա մնա միշտ այդպես լավ ու խիզախ․․․
  • Բայց այսօր՝ այսառավոտ, երբ նոր զարթնած՝ սովորականիպես մոտենում եմ լուսամուտիս, եղևնին չկա․․․ Այո՛, նա՝ իմ կանաչ եղևնին, չկա․․․ Նրա տեղում մնացել է սղոցով կտրած բունը․․․

Ի՞նչ է պատահել․․․Նայում եմ իրարիցհեռուտնկված եղևնիներին, նրա հասակակից եղևնիներին․․․ Նրանք կանգուն են։ ինչպես միշտ կանաչազգեստ, կատարները խրոխտ վեր պարզած։

  • Իսկ իմ եղևնին․․․ Ո՞վ է կտրել նրան և ինչո՞ւ․․․

Մտածում եմ ու գտնում հանկարծ։ Վաղը նոր տարի է․․․ կտրել-տարել են տոնածառ սարքելու․․․ Ու միտքս գնում է կտրող տանողի տունը․ ինչպե՞ս է զգում նա այդ ծառիառաջ, ծառ, որին զրկել է կյանքից մի քանի օր ուրախանալուհամար․․․

  • Իսկ դեռատի ծառը, որտարինբոլորուրախացնումէրամենքին, հիմա չորս պատի մեջ մեռնում է զարդարված․․․

Եվ քանի՜ հազարավորներ այդպես․․․

                                                                                                                                 Ստ․ Զորյան «Եղևնին»

  • ա) պատմողական     1

բ) հարցական             5

գ) հրամայական        4

դ) բացականչական   2

  • Բնագրում կախման կետերը շատ են, որովհետև գրողը ուզում է, որ մարդիկ իրենք իրենց մտքում ստեղծագործեն և շարունակություն մտածեն։
  • Մեր բնությունը շատ աղտոտված է, ոչ ոք չի հետևում բնության կանոններին՝ ձեռքի եղած աղբը գցում են որտեղ պատահում է և չեն մտածում բնության պահպանման մասին։
  • Ուղղահայաց, գործուղում, ուղարկել, ուղակի, ուղեբեռ, ուղեվճար, ուղղաձիգ, ուղագրություն։
  • Պատկառել
  • ա) Եղևնին ասես ժպտում էրինձ իր կանաչ հանդերձներով։

ճյուղերով

բ) Ընտանյոք հանդերձ հրավիրել ենք հարսանիքի։

ամբողջ ընտանիքով

  • եղևնի- եղևնու

առավոտ-առավոտվա

լուսամուտ- լուսամուտի

ցուրտ- ցրտի

  • երբ- հարաբերական
  • Ինձ- անձնական դերանուն, եզակի թիվ, պարզ

Իր- ցուցական դերանուն, եզակի թիվ, պարզ

  • Սաստկական
  •  
  • Լուսամուտի առաջ – տեղի պարագա

Դրա վրա- պարագայի մակբայ

  • Ձմռանը, առավոտ
  • Շաղկապ, բայ, տեղի մակբայ
  • Երբ լուսամուտին մոտենում էի

Մոտենում էի լուսամուտին, երբ․․․

  •  
  • Ոչ
  • Պատել
  • Ահաբեկել
  • Այո
  • Ահա
  • Նայելով- անորոշի գործիական հ․, պարզ

Ժպտում էին- բայ, դիմավոր, եզակի թ․, առաջին դեմք

Չի վախենում- դիմավոր, եզակի թիվ, երրորդ դեմք, ածանցավոր, ներկա

Քամուց- գոյական, հասարակ, իրանիշ, եզակի թիվ, պարզ, բացասական հոլով

Ու- ու շաղկապ

Մի- դերանուն

Ձմռան- հասարակ, իրանիշ, եզակի թիվ, պարզ, ան վեջածանց, սեռական հոլով

  • Հաստատական
  • Ինչպիսի՞ եղանակ է դրսում։

Ինչպիսի՜ գեղեցկություն

  • Հերոս է- կոչական, որախ- կոչական