Posted in Հասարակագիտություն

Բարոյական երկընտրանքներ

Կյանքում մենք պարբերաբար կանգնում են երկընտրանքների առաջ, դրանք ամենաբարդ ու խրթին պահերն ենբ մեր կյանքում, երբ հետագա կյանքը կախված է լինում այդ ընտրությունից։ Իսկ, երբ խոսքը գնում է բարոյական երկընտրանքի կամ ինչպես ընդունված է ասել՝ դիլեմմայի մասին, ապա կասեմ, որ սա իր հետևանքներով այդքան էլ կարևոր չէ։ Սակայն այդ ընտրությունը կատարելուց է կախված մեր բարոյական և հոգեկան վիճակն ինչպիսին կլինի։ Դա իսկապես շատ բարդ ընտրություն է, երբ խոսքը քայլ ձեռնարկելու մասին է, որը կրում է բարոյական բնույթ։

Կյանքում նման ընտրության առջև կանգնելուց առաջ, կարևոր է գիտակցել դրա բարոյական հետևանքները, և թե ինչ հոգեկան վիճակում մենք ինքներս կգտվենք։ Եվ կյանքում առհասարակ որևէ ընտրություն կատարելուց պետք է հաշվի առնել կարևորությունն ու դրա շտապ համարվելը։

Օրինակ, երբ քեզ միաժամանակ գրում են՝ քո վաղեմի ընկերն ով քեզ ժամանակին մեծ լավություն է արել, բարեկամն ով քո օգնության կարիքն ունի… Նմանատիպ իրավիճակներում ես կարևորությունը տալիս եմ օգնություն ցոցաբերելուն, եթե ինչ-որ մեկն ինձնից սպասում է օգնություն, իսկ մյուսն ուղղակի շփում, ապա ընտրություն կկատարեի օգնելով ուրիշին։ Քանի որ այդ պահին առաջնահերթությունը դա է…

Posted in Գրականություն 10

Արևմտահայերեն բանաստեղծություններ

Կայծեր

Հոգւոյս դափ ու թմբուկի
Կ’իջնէ ծիծաղն այս գիշեր.
Ծնծղաներու պէս ցնծուն՝
Ծափ կը զարնեն իմ յուշեր:
Բամբիռներու երգին հետ
Քու շահէնի աչքերուդ
Ծիրանեծին բոցն հըրուտ
կ’այրի հոգւոյս մէջ նորէն:
Գինով՝ աննիւթ նեկտարէն
Համբոյրներուն ծաղկանոյշ՝
Հոն խօլաբար կը պարեն
ՇարԺուձեւեր բամբիշի:
Ցայգն յամրօրէն կը մաշի՜
Ա՜հ, քի՛չ մըն ալ, քի՜չ մըն ալ,
Կ’ուզէ հոգիս գինովնալ
Նայուածքիդ մէջ հրահոսան:

Երազի օրեր

Կարմիր ծաղիկ մը գարունի
Առտու մը ինծի նվիրեցիր.
Ըզգացի թե տենդեր ունի
Երազկոտ միտքըս ուշացիր:
Խանդաղատանք մը հորդեցավ
Իմ նըվաղկոտ լանջքիս տակ՝
Դողաց սիրո սարսուռն անցավ՝
Ու թովանքը համբույրին հուր:
Եվ ըղձակաթ իմ հեգ հոգիս
Ըզգաց սիրտիդ հուրքն արծարծուն,
Ու մետաքսե ուղի մը զիս
Սեր-Ծաղիկին տարավ ածուն:

Հոն ժըպտեցավ կյանքը ինծի,
Հըմայքներու հույլովն անցավ,
Եվ ուրվական մը կասկածի
Անոր մոտեն երբեք չանցավ:

Posted in Էկոլոգիա

Նախագիծ #2. Ամուլսար

Ի՞նչ է ցիանիդը

Ցիանիդները` բարդ քիմիական միացություններ են, որոնք բաղկացած են ածխածնի, ազոտի, ջրածնի կամ այլ տարրի մեկական ատոմներից: Ցիանիդները հանդիպում են պինդ, հեղուկ և գազային վիճակում: Արդյունաբերությունում սովորաբար օգտագործվում է նատրիումի ցիանիդի աղը` պինդ բրիկետների կամ խտացված լուծույթի ձևով: Ցիանիդները հանդիպում են կենցաղում և բնության մեջ: Արդյունաբերության պատճառով աշխարհում տարեկան արտադրվում է 1.1 մլն տոննա ջրածնի ցիանիդ (HCN), որից միայն 6%-ն է օգտագործվում հանքարդունաբերությունում:

Ամուլսար

Մինչ Հայաստանում շահագործման համար թույլտվություն ստանալը՝ «Լիդիան» ընկերությունը դիմել է մեր տարածաշրջանի մի քանի այլ երկրների։ Սակայն ոչ մի երկիրում՝ ինչպես օրինակ Վրաստանում, թույլտվություն չի ստացել հանքարդյունաբերությամբ զբաղվելու համար։ Իսկ Հայաստանում նրանք կարողանում են առանց մեծ ջանքեր գործադրելու անցնել գործի, այն դեպքում՝ երբ նրանք հանքարդյունաբերությունում փորձ չունեցող կազմակերպություն էին։

Քննարկումների ժամանակ «Գեոթիմ» ընկերության ներկայացուցիչները հերքում էին, որ հանքավայրը մոտ է գտնվում գուղական բնակավայրերին և պնդում էին, որ որևէ բացասական ազդեցություն չեն ունենա այդ գյուղերի շրջակա միջավայրի և նրանց բնակիչների սոցիալական վիճակի վրա: Այժմ «Բնապահպանական և սոցիալական ազդոցության գնահատման» մեջ նշվում է. «Հանքավայրը գտնվում է Գնդեվազ և Սարավան գյուղերի արոտների տարածքի վրա, իսկ Հանքի տեղամասը գտնվում է գյուղական, բարձրադիր տարածքում: Հանքի տարածքի մեծ մասը մարգագետնային հողեր են, որոնք օգտագործվում են անասունների արածեցման նպատակով՝բացառությամբ ԿՏՀ-ի և փոխակրիչի մի հատվածի տարածքի, որոնք գտնվում են ցածրադիր տարածքում՝ Գնդեվազ և Սարավան գյուղերի մոտակայքում մասնավոր և համայնքային հողերում»: Այսինքն, ցիանիդային մեթոդով ոսկու կորզման գործարանը գտնվելու է հենց Գնդեվազ գյուղի մեջ։

Foreign investors visited Amulsar project - Mediamax.am

Նշված հանքի գործարկման հետևանքով կախտոտվեն գյուղերի հողերը, ջրերը և մթնոլորտային օդը: «Մթնոլորտային օդի պահպանության մասին» ՀՀ օրենքի 31-րդ հոդվածի համաձայն. «Արգելվում է բնակավայրերում տերրիկոնների, հանքակույտերի եւ լցակույտերի տեղափոխումը, արդյունաբերական թափոնների, արտադրական, կենցաղային աղբի եւ մթնոլորտային օդը փոշով, վնասակար գազերով եւ գարշահոտ նյութերով աղտոտելու աղբյուր հանդիսացող այլ թափոնների պահեստավորումը, ինչպես նաեւ ձեռնարկությունների, հիմնարկների, կազմակերպությունների եւ բնակավայրերի տարածքներում նշված թափոնների այրումը»: Մինչդեռ, համաձայն նոր ներկայացրած փաստաթղթերի, հանքավայրի մոտ գտնվող համայնքները կրելու են փոշու, աղմուկի եւ գարշահոտության ազդեցությունը: Նույն Օրենքի 30-րդ հոդվածում, նշված է. «Օգտակար հանածոների արդյունահանումը, պայթեցման աշխատանքները, տերրիկոնների, հանքաշեղջերի և թափոնների տեղափոխումն ու շահագործումը պետք է կատարվեն մթնոլորտային օդի պահպանության բնագավառում լիազոր մարմինների, ինչպես նաև մյուս մարմինների հետ համաձայնեցված` մթնոլորտային օդի ախտոտումը կանխելու կամ կրճատելու վերաբերյալ կանոնների պահպանումով` Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով»:

Ես միանգամայն դեմ եմ հանքի շահագործմանը, քանի որ այն կարող է տնտեսական, սոցիալական և բնապահպանական մի շարք խնդիրների աղբյուր դառնալ։ Եվ բացի այդ, հանքից ստացվող շահույթը դժվար թե եկամուտի թեկուզ փոքր աղբյուր հանդիսանա տվյալ տարածաշրջանում ապրող բնակիչներին։ Աղտոտելու են, փչացնելու են, հետո հեռանալու են այստեղից մոռանալով իրենց խոստումները։

Posted in Գրականություն 10

Հակոբ Պարոնյան. Քաղաքավարութեան վնասները

Այս ստեղծագործությունը՝ կազմված իրարից տարբեր մի քանի պատմություններից, կապված էր քաղաքավարության հետ։ Քաղաքավարի լինելը բնական է, որ պետք է և հարգալից վերաբերմունք է դրսևորում դիմացինի հանդեպ, սակայն ինչպես ասում են՝ ամեն ինչ չափի մեջ է պետք։ Մենք հաճախ սկսում ենք կառավարվել այդ քաղաքավարության կանոնների կողմից, մեր յուրաքանչյուր քայլը, խոսքը, արարքը կապված է լինում այդ կանոններից։

Մենք չենք կարողանում անել այն ամենն ինչ կամենում ենք, քանի որ դրանք կարող են քաղաքավարի չդիտվել։ Եվ այս կերպ էլ ապրում էին Պարոնյանի ստեղծագրծության հերոսները… նրանք զոհ էին դարձել այդ քաղաքավարության կանոնների, և դա շատ «սրտաճմլիկ» էր թվում կողքից, այնինչ, մենք՝ ինքներս հաճախ այդպես չկամենալով ենք որոշ գործողություններ կատարում։ Ըստ իս պետք է վերջ դնենք այս կանոններին, որոնք տրամաբանությունից դուրս են։ Ինչու՞ են դուրս, որովհետև դրանք մեզ սկսում են խանգարել ապրել հանգիստ, ստեղծագործել այնքան, որքան կցանկանանք, խոսել ազատ և այդպես շարունակ…

Կարևոր է հասկանալ, որ ոչ ոք մեզ չի կարող դատել կամ պարտադրել, որ մենք անենք այս կամ այն բանը։ Ոչ ոք իրավունք չունի խանգարել մեր հանգիստ կյանքը, իր քաղաքավարության կանոններն առաջ քաշելով։ Եվ եթե մենք ցանկանում ենք ինչ-որ բան անել, ապա կարող ենք անել առանց այդ քաղաքավարության կանոնները հաշվի առնելու։ Միևնույն ժամանակ էլ չպետք է մոռանանք, որ ամեն ինչ պետք է լինի «ցենզուրայի» մեջ…

Հակոբ Պարոնյանն իր այս ստեղծագործությունով մեզ ցույց տվեց՝ թե որքան են քաղաքավարության կանոնները մեզ խանգարում՝ հանգիստ ու «մարդավարի» ապրել։

Posted in Գրականություն 10

Սիրադեղյանական ըներցումներ

Շատ չհամարվի

Պարում էին։ Մայրը նայում էր՝ թիկունքը պատին և աչքերի շուրջ, և բերանի անկյուններում խնդության ծալքեր կային։ Զսպված խնդության ծալքեր էին՝ «Աստված, Էսքանը շատ չհամարես»։ Շատ չհամարես, որովհետև քիչ է պատահում, որ բոլորով մի տեղ հավաքվեն։ Քանի աճում են, դժվարանում է։ Հազար ու մի հոգս՝ մեկը մյուսից մանր ու դատարկ, բայց մանր-մանր կուտակվում ու արգելք են դառնում… Նույնիսկ չստացվեց, որ բոլորով լուսանկարվեն։ Մի լուսանկարում տասներկու հոգի են՝ փոքրը չէր ծնվել, փոքրը ծնվեց էլի տասներկու—առաջնեկը բանակում էր, մյուսում՝ տասներեք՝ հարսն էր գումարվել, վերջում… տան գլուխը չկար…

Թոռները խմբով, թափով, ցնծությամբ պարի մեջ մտան։ Այդ թափի մեջ առանց այդ էլ բերանբաց նայող համագյուղացիներին շշմեցնելու ցանկություն կար և նրանք հասան նպատակներին։ Մայրը ինքն իր հետ խաղի մեջ մտավ, աչքը որ թոռան վրա կանգ առներ, անունը պիտի տար միանգամից… մեկը, երկուսը, երեքը, չորսը… ութերորդի վրա սխալվեց, սկսեց նորից, բայց անդրանիկ թոռան վրա միտքը շեղվեց՝ ահա գիծը։ Պապի գիծը։ Այդ գծի վրա փոքր որդին է, անդրանիկ թոռը… բայց թոռը, ափսոս, պարել չգիտի։ Մի քիչ էլ ճակատը լայն չի… Մի քիչ էլ մեջքը ձիգ չի… Իսկական գիծը, ուրեմն, դա չի։ Մորական ցեղի խեղճ արյունը ծռել է երեխի մեջքը։ Ամենափոքր թո՞ռը։ Իհարկե։ Նա՝ հոր կտորը։ Ոտքերի տակ նայել չգիտի, բայց գայթած չունի, ինչը ծամելու հոգս է պատճառում, բերան չի առնի, ուրիշի ձեռքից բան չի վերցնի, մանկապարտեզի դաստիարակչուհու հարցին պատասխանեց ութերորդ ամսում… Գոնե հոր բախտից չունենա։

Փոքր որդուն հոգնել չկար։ Պարի գլուխ էր։ Պարողների հանգստանալը պարեղանակից պարեղանակ էր՝ հանդարտ ու թափով, թափով ու հանդարտ, իսկ դհոլը արդեն ընկնում էր դհոլչու ձեռքից, ծունկը դողում էր աթոռի վրա, զուռնաչին քանիերորդ անգամ փոխել էր պարեղանակը, երկու կողմի շապիկները կպել էին թիկունքներին, պարի մեջ մտան արդեն հարսները, պարողների թիվը անցավ երեսունից… վաղը էլի շաղ են գալու Հայաստանով մեկ, աստված, մոր էս մի գիշերը շատ չհամարես։

Սիրելու տարիքը

Նա շատ լավ գիտեր, որ մնացած մի քանի ամսում ուժից չի տրաքվելու, բայց որ երկաթը գլխից վեր հանելու ձեւը պիտի գտնվի՝ դա անկասկած էր։ Այն օրը, երբ ծանրությունը գլխից վեր հանես, իր գորժելու ժամն էր լինելու։ Ծրագրված էր երկու կռիվ։ Նույնիսկ երեքը։ Քանիսը որ անհրաժեշտ եղավ։Հիմա կանգնած է զգեստապահարանի հայելու առաջ, հագած ունի անթեւ շապիկ, բազուկների մկանունքը նորվա ջանքից դեռ փքված են, դաստակը՝ պնդված, եւ կենտրոնացած պատրաստվում է կռվի գնալու մի ոհմակի դեմ եւ հետը գնացող մեկը չունի՝ թիկունքին կանգնի։ Եղբայրը մեծ է, ընկերների ոչ բարով թիկունքը ինքն է, ― այսպես անթիկունք գնալու է նրանց թաղը, ովքեր կռվում են միշտ ոհմակով, միշտ՝ թաղովի, միշտ՝ գեղովի ― նույնիսկ մեկի դեմ։Տղան անուշ մի թախիծով խղճում էր իրեն։ Կռվի մասին մտածում էր որպես եղած բանի, իրեն տեսնում էր ջարդված, բայց աղջկա աչքերի մեջ շիտակ նայելիս։

Posted in հայոց լեզու10

Հայոց լեզու առաջադրանք

1. Տրված բայերից նորերն ստացիր` դրանք բաղադրելով Բ խմբի նախածանցների հետ:

Ա. Նայել, կառուցել, գրել, դառնալ, հայտնել:
Բ.  Անդր, վեր, արտ, հակ, մակ, ստոր:

վերադառնալ, արտահայտել, անդրադառնալ, ստորագրել, վերագրել, մակագրել, վերանայել, վերակառուցել,

2․Փակագծերում գրված բառը գրի´ր պահանջվող ձևով:

Իրադարձություններից առավել հարուստ ճամփորդություններից մեկը կապված է հանիրավի մոռացված Լա Կոնդամինի անվան հետ: Այդ ֆրանսիացին արկածներով լի իր կյանքը սկսեց որպես զինվոր, սակայն շուտով ծառայությունը թողեց՝ ռազմական կարգապահության հանդեպ մեղանչելու պատճառով: Երեսուն տարեկանում Ֆրանսիայի ակադեմիայի քիմիկոսի պաշտոն էր վարում: Քիչ անց նրան Պերուում ենք հանդիպում, որտեղ աստղագիտական չափումներից Երկրի սեղմվածությունը որոշելու նպատակ ուներ: Այդ աշխատանքներն ավարտելուց հետո պիտի իր գործին դառնար, սակայն, փոխանակ ընկերների հետ նավ նստեր, Լա Կոնդամինը որոշեց արևմուտքից  արևելք կտրել-անցնել Հարավային Ամերիկա մայրցամաքով, որն այդ ժամանակ դեռ բոլորովին ուսամնասիրված չէր եվրոպացիների կողմից: Կուսական անտառի լիանաների հյուսվածքից խճողված թավուտները կացիններով կտրատելով, Լա Կոնդամինն իր փոքրիկ ջոկատով հասավ Չիմչինե գետի հովիտը: Այնտեղ ճամփորդները լաստանավից հյուսեցին և ջրապտույտներով ու ջրվեժներրով հարուստ Ամազոնկա գետով շարունակեցին  իրենց ուղին: Շուտով  ալիքները  լաստանավի վրայից քշեցին-տարան  արշավախմբի ամբողջ հանդերձանքը: Մի քանի տեղ գետի հունը նեղանում էր, և ջրի ամբողջ զանգվածն ահեղ որոտով ներքև էր սուրում վայրի  կիրճերը: Հետո  նրանց առջև բացվեց մի նոր, երբևիցե չտեսնված աշխարհ: Լողում էին ծովի պես անծայրածիր ջրային տարածությունով, միայն թե ջուրն անուշահամ էր ու բաժանվում էր ճյուղերիգետախորշերիգետաբազուկների: Մի տեղ էլ լաստանավը քայքայվեց, հարկ եղավ փոխել:Երբ մի օր Լա Կոնդամինն ու իր ուղեկիցները հայտնվեցին, նրանց ծանոթները թերահավատությամբ աչքերն էին տրորում, չէ՞ որ նրանց մեկնելու օրվանից չորս ամիս էր անցել: Արևադարձային անտառներով չորս հազար կիլոմետր անցնելը հեշտ չէ, նրանց արդեն զոհված էին համարում:

Posted in English, Թարգմանություն

Rock in the 20th century

Rock Music is a broad genre of popular music that originated as “rock and roll” in the United States in the late 1940s and early 1950s, developing into a range of different styles in the mid-1960s and later, particularly in the United States and the United Kingdom. It has its roots in 1940s and 1950s rock and roll, a style that drew directly from the blues and rhythm and blues genres of African-American music and from country music. Rock music also drew strongly from a number of other genres such as electric blues and folk, and incorporated influences from jazz, classical, and other musical styles. For instrumentation, rock has centered on the electric guitar, usually as part of a rock group with electric bass, drums, and one or more singers. Usually, rock is song-based music with a 4
4 time signature using a verse–chorus form, but the genre has become extremely diverse. Like pop music, lyrics often stress romantic love but also address a wide variety of other themes that are frequently social or political.

Rock musicians in the mid-1960s began to advance the album ahead of the single as the dominant form of recorded music expression and consumption, with the Beatles at the forefront of this development. Their contributions lent the genre a cultural legitimacy in the mainstream and initiated a rock-informed album era in the music industry for the next several decades. By the late 1960s “classic rock” period, a number of distinct rock music subgenres had emerged, including hybrids like blues rock, folk rock, country rock, southern rock, raga rock, and jazz rock, many of which contributed to the development of psychedelic rock, which was influenced by the countercultural psychedelic and hippie scene. New genres that emerged included progressive rock, which extended the artistic elements, glam rock, which highlighted showmanship and visual style, and the diverse and enduring subgenre of heavy metal, which emphasized volume, power, and speed. In the second half of the 1970s, punk rock reacted by producing stripped-down, energetic social and political critiques. Punk was an influence in the 1980s on new wave, post-punk and eventually alternative rock.

From the 1990s, alternative rock began to dominate rock music and break into the mainstream in the form of grunge, Britpop, and indie rock. Further fusion subgenres have since emerged, including pop punk, electronic rock, rap rock, and rap metal, as well as conscious attempts to revisit rock’s history, including the garage rock/post-punk and techno-pop revivals in the 2000s. The 2010s saw a slow decline in rock music’s mainstream popularity and cultural relevancy, with hip hop surpassing it as the most popular genre in the United States. In the 2020s, the COVID-19 pandemic had a major impact on the rock scene, with many live performances being cancelled or postponed, and some artists resorting to online performances; the decade has also seen a revival of pop punk music.

Rock music has also embodied and served as the vehicle for cultural and social movements, leading to major subcultures including mods and rockers in the United Kingdom and the hippie counterculture that spread out from San Francisco in the US in the 1960s. Similarly, 1970s punk culture spawned the goth, punk, and emo subcultures. Inheriting the folk tradition of the protest song, rock music has been associated with political activism as well as changes in social attitudes to race, sex, and drug use, and is often seen as an expression of youth revolt against adult consumerism and conformity. At the same time, it has been commercially highly successful, leading to charges of selling out.

Posted in Uncategorized

Ուս. պլան 2021-2022թթ.

Ընտրություններ

  1. Գունանկար 4 ժամ
  2. Գրաֆիկա 4 ժամ
  3. Իսպաներեն 4 ժամ
  • Հայոց լեզու-2 ժամ
  • Գրականություն-2 ժամ
  • Պատմություն-2 ժամ
  • Էկոլոգիա-2 ժամ
  • Հասարակագիտություն-2 ժամ
  • Պար-1 ժամ
  • Երգ-1 ժամ

Ռազմամարզական ճամբար-10 օր

Ֆիզկուլտուրա-բասկետբոլ 2 ժամ